Meer over

Hooggevoeligheid

Hoog sensitieve personen (HSP) zijn extra gevoelig voor prikkels. Dat kan lastig zijn, mensen met deze karaktertrek zijn sneller moe en overprikkeld. Maar in de juiste omgeving kan hooggevoeligheid voordelen opleveren.

Expert

Elke van Hoof

Hoogsensitiviteit, stress en burnout

Meer over Hooggevoeligheid

Advies

Hoe ga ik om met mijn gevoeligheid voor geluiden?

Lees verder
Artikel

Hoe gevoelig ben je?

De een geeft geen krimp bij een gruwelijke filmscène, de ander krijgt al buikpijn van andermans huw...

Lees verder
Advies

Hoe ga ik om met mijn gevoeligheid voor geluiden?

Lees verder
Advies

Waar vind ik hulp voor mijn hooggevoeligheid?

Lees verder
Advies

Gesloopt na een avondje uit

Lees verder
Advies

Mijn hooggevoelige man heeft woede-uitbarstingen

Lees verder
Advies

Hoe ga ik om met die stroom van indrukken?

Lees verder
Test

Ben je hooggevoelig?

Hooggevoelige mensen ervaren prikkels uit de omgeving anders dan anderen en voelen meer dan de gemid...

Lees verder
Verhaal

Een stroom aan indrukken

Een op de vijf mensen worstelt met het dagelijkse bombardement aan prikkels. Heel herkenbaar, vindt ...

Lees verder
Verhaal

Hooggevoeligheid in de liefde

Lees verder
Advies

Waar komt mijn onrust en angst vandaan?

Lees verder
Artikel

Haal meer uit je gevoeligheid

Lees verder
Advies

Wat zijn goede beroepen voor hooggevoeligen?

Lees verder
Advies

Hoe ga ik om met mijn gevoeligheid?

Lees verder
Advies

Ik ben introvert, hooggevoelig en een piekeraar

Lees verder
Advies

Ben ik een hooggevoelig persoon?

Lees verder
Kort

Omgaan met hooggevoeligheid: tips van Elaine Aron

Lees verder
Advies

Ben ik een buitenbeentje?

Lees verder
Advies

Ik heb last van angst en paniekaanvallen

Lees verder
Advies

Mijn vriend wil niet samen met mij van dingen genieten

Lees verder
Advies

Overlap hooggevoelige persoonlijkheid en chronisch vermoeidheidsyndroom?

Lees verder
Nog meer over

Hooggevoeligheid

Iedereen heeft zo zijn gevoelige kanten, maar de meesten ondervinden daar weinig hinder van. 15 tot 20 procent van de mensen is echter HSP. Zij worden gemakkelijk overweldigd door fel licht, sterke geuren of harde geluiden. Het is geen afwijking of stoornis, maar een persoonlijkheidstrek. Soms wordt het anders genoemd: sensory-processing sensitivity bijvoorbeeld.

 

  • Filter in de hersenen

    Hooggevoeligheid blijkt ook zichtbaar in de hersenen. HSP’s zijn erg goed in het herkennen van gezichtsuitdrukkingen. Uit hersenscans blijkt dat zij hiervoor meer delen van hun hersenen gebruiken dan niet-HSP’s, namelijk de gebieden die te maken hebben met bewustzijn, aandacht, empathie, integratie van zintuiglijke informatie en het plannen van actie.

    Wat is er aan de hand? We gaan er op dit moment van uit dat niet-HSP’s een soort filter hebben waar alle informatie uit de zintuigen doorheen gaat, voordat het wordt verwerkt door de hersenen. Bij een HSP ontbreekt dat filter; er komt dus veel informatie binnen, die allemaal moet worden verwerkt. Dat kan leiden tot sneller overprikkeld zijn, moe of emotioneel worden, meer last hebben van lawaai; kortom, de typische HSP-kenmerken.

  • Typisch HSP

    Bij HSP’s komen nare ervaringen harder aan en minder makkelijk losgelaten. Maar mooie belevenissen worden net zo hard opgezogen en intens beleefd. Mensen die supergevoelig zijn voor wat er in hun omgeving gebeurt…

    • hebben sterkere stressreacties, ook in rust, zoals meer ontstekingsstoffen en stresshormonen in het bloed en hogere bloeddruk. Ze zijn emotioneler, schrikken heviger, blozen meer.
    • zijn gevoeliger voor sociale prikkels en stress. In hun jeugd, zoals het overlijden van een ouder, pesterijen of ruzies tussen ouders, of op latere leeftijd, zoals conflicten op het werk of verlies van een partner. Maar: ze hebben meer baat bij sociale steun als ze het moeilijk hebben.
    • hebben meer inlevingsvermogen, wat blijkt uit een verhoogde activiteit in de amygdala, het emotiecentrum in het brein, bijvoorbeeld bij het zien van angstige of blije gezichten, en lichamelijke reacties op het zien van iemand die pijn lijdt.
    • hebben moeite hun aandacht weg te halen van dreigende stimuli, zoals angstige of boze gezichten. Maar ze hebben ook meer moeite hun aandacht weg te halen van positieve stimuli, en kunnen er meer van genieten. Dat kan echter ook leiden tot verslavingen.
    • hebben betere cognitieve vaardigheden. Hun prefrontale cortex reageert sneller, wat leidt tot ‘hyperwaakzaamheid’: een gevoeligheid voor relevante signalen voor dat moment of die situatie. Ze zijn beter in het ophalen van herinneringen, leren sneller van fouten en eerdere ervaringen en kunnen daardoor risico’s vermijden. Ze hebben een grotere cognitieve flexibiliteit en passen zich sneller aan wanneer de omstandigheden veranderen. Ze nemen betere beslissingen omdat ze nieuwe informatie beter integreren met al aanwezige kennis.
    • focussen meer op negatieve woorden en zijn beter in staat de emotionele betekenis van woorden in te schatten.
    • en, ook niet onbelangrijk: ze dansen creatiever.

  • Rust en harmonie creëren

    Iedereen is anders en ook HSP’s hebben zo hun gebruiksaanwijzing. Of een hoogsensitief persoon floreert, hangt vooral af van de omgeving. Hij of zij is daar dus meer afhankelijk van dan een niet-hoogsensitieve persoon.

    Vroeger dacht men dat een HSP in een slechte omgeving meer risico liep op angsten en depressies dan een niet-HSP, en dat hij in goede omstandigheden evenveel risico liep. Recent onderzoek, onder meer aan de Vrije Universiteit Brussel, laat zien dat hoogsensitieven in de juiste omstandigheden het zelfs béter doen. Ze hebben een betere gezondheid, zijn vaak sociaal competenter en hebben succesvollere carrières.

    Daarnaast blijkt dat HSP’s gevoeliger zijn voor hulp in de vorm van gesprekken met een vertrouwenspersoon, coach of therapeut. HSP’s pikken technieken sneller op en incorporeren ze beter in hun leven. Het mes snijdt dus aan twee kanten: ja, hoogsensitieve mensen zijn vaak vatbaarder voor burn-out en stressgerelateerde aandoeningen, maar ze zijn ook gevoeliger voor positieve omstandigheden.

    Alles begint met op tijd rust nemen, zodat je niet overprikkeld raakt. Een paar andere sensitieve mensen in je nabije omgeving kunnen fungeren als veilige havens. En daarnaast kun je omgaan met niet-hooggevoelige mensen die je gevoeligheid accepteren.

    Op het werk hebben HSP’s het vaak moeilijk met prangende deadlines, een over-kritische baas of een lawaaierige werkruimte. Gevoelige mensen voelen zich prettiger in een rustige, harmonieuze omgeving waar ze hun ideeën kunnen uiten en controle hebben over hun eigen tijd en omgeving. Eigen baas zijn, als dat binnen de mogelijkheden ligt, is daarom vaak heel goed voor hoogsensitieven.