Zo moe

  • 632 woorden
  • leestijd is
  • 4 minuten
Soms is ‘te moe’ een kwestie van ‘geen zin’, weten deskundigen. Wanneer moet je luisteren naar je lichaam en wanneer moet je jezelf een schop geven?

Een lichaam dat loodzwaar lijkt na een avondje sportschool. Ogen die bijna dichtvallen als je na een dag intensief vergaderen op de bank zit. In beide gevallen noem je jezelf moe, maar die moeheid voelt heel verschillend aan.

Die gevallen verschillen dan ook echt. De fysieke vermoeidheid die je ervaart na sport of lichamelijke arbeid, is een gevolg van verzuurde spieren en een laag bloedsuikergehalte; natuurlijke reacties van je lichaam op de inspanning die het heeft geleverd.

Over het mechanisme van mentale vermoeidheid is minder bekend. Als je de hele dag hebt vergaderd, zijn het natuurlijk niet je spieren die vermoeid zijn. Maar wat dan wél? Een van de verklaringen luidt dat bij mentale inspanning de voorraad glycogeen – de brandstof van het brein – slinkt. Daarbij komt adenosine vrij. Dat stofje maakt slaperig.

Terwijl je slaapt, wordt de glycogeenvoorraad in je brein weer aangevuld. Ook de spieren herstellen zich dan trouwens. Al verschillen hun oorzaken dus, slaap helpt wel tegen beide vormen van vermoeidheid.

Wie zich moe voelt, moet dus slapen? Zo eenvoudig is het nu ook weer niet, zegt Lorenz van Doornen, hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Utrecht. ‘Het is niet altijd een teken dat je energievoorraad daadwerkelijk uitgeput is. Vaak is er, al dan niet bewust, eerder sprake van een -motivatieprobleem: “Ik wil niet meer” in plaats van “Ik kan niet meer”.’

Dat moeheid niet alleen te maken heeft met een gebrek aan energie, blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek met moederratten die een beetje griepvirus ingespoten kregen. Net als wij hebben ratten bij koorts – een enorme energievreter – de neiging te gaan slapen. Maar hoe moe een moederratje ook is: als onderzoekers haar jonkies weghalen, zal ze niet rusten voordat ze die weer veilig bij zich heeft. Haar motivatie is zo groot dat ze haar vermoeidheid kan overstemmen. Datzelfde is te zien bij een marathonloper die de hele wedstrijd weet uit te lopen, maar eenmaal over de eindstreep meteen instort.

Ook, of juist bij mentale vermoeidheid speelt motivatie een belangrijke rol, zegt Van Doornen. ‘Zo zijn er mensen die na een lange dag op kantoor geen pap meer kunnen zeggen, maar ’s avonds toch nog naar de schaakclub gaan. Blijkbaar was de glycogeenvoorraad dan nog niet helemaal uitgeput. Schaken is immers zware hersenarbeid.’

Is toegeven aan moeheid dan meestal een zwaktebod? Er zijn inderdaad situaties waarin je beter kunt proberen jezelf eroverheen te zetten, zegt Van Doornen. Bijvoorbeeld als dat vermoeide gevoel samengaat met sombere gedachten, tegenzin of stress. ‘Zowel bij somberheid als vermoeidheid heb je de neiging je terug te trekken. Maar juist je zinnen verzetten werkt opmonterend, geeft nieuwe energie.’

Maar hoe weet je nu of je wel of niet ‘echt’ moe bent? Vraag jezelf daarvoor eens af of je werkelijk zo’n grote fysieke of mentale inspanning hebt geleverd. En ook of je denkt wél energie te kunnen opbrengen voor iets anders. Als je geen puf hebt om dat rapport nog door te nemen, maar je wel kunt concentreren op een boek, is je moeheid waarschijnlijk eerder motivationeel. Toch maar aan de slag, is dan het devies.

© Maart 2012, Psychologie Magazine – Francine Aarts

Let op – dit is niet het volledige artikel.
In het maartnummer van Psychologie Magazine leest u verder over sporten en vermoeidheid en wat u moet doen als er meer aan de hand is.

Lees door via 100% Digitaal

  • Toegang tot álle online artikelen
  • Altijd het nieuwste magazine
  • Korting op onze trainingen
Al vanaf €4,- per maand!
Al abonnee? Log in

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Hoe kan ik mijn energie vergroten?

Lees verder
Advies

‘Ik heb geen idee wie ik ben’

Ik ben nu 30, maar wat vind ík eigenlijk belangrijk, wat zijn mijn ambities, wat is mijn passie?

Lees verder
Advies

Hoe ga je om met vermoeidheid na borstkanker?

Lees verder
Artikel

Zo moe

Lees verder
Verhaal

Meer bereiken zonder moeite

Lees verder
Advies

Geen carrière en kids, wel hondsmoe

Lees verder
Artikel

Moe na kanker

Lees verder
Kort

Zoutzakken motiveren

Lees verder