‘Doordat ik moeilijk mijn grenzen aangeef, heb ik een burn-out gekregen in mijn werk als personeelsadviseur. Mijn grootste valkuil was dat mensen dachten: “Daniëlle doet het wel.” Uit beoordelingsgesprekken kwam altijd naar voren dat ik mijn werk goed deed en dat iedereen me ontzettend aardig vond. Maar als dat laatste betekent dat anderen van me profiteren, wil ik misschien wel niet meer aardig zijn.

Inmiddels lukt het me vrij goed om nee te zeggen in oppervlakkige relaties. Ik hoef bijvoorbeeld niet met alle moeders op het schoolplein een praatje te maken. En als een moeder voorstelt dat ik mijn kinderen na het spelen om vijf uur ophaal en mij komt half vijf beter uit, dan zeg ik dat gewoon.

Ik vind het veel lastiger om op mijn strepen te staan bij mensen om wie ik geef, zoals mijn ouders, broers, zussen en vrienden. En als het me wel lukt, negeren ze mijn “nee” soms of wek ik irritatie en boosheid op. “Ik wist niet dat je het zo vervelend vindt om dat voor mij te doen,” zeggen ze dan bijvoorbeeld. Het gevolg is dat ik mensen die mijn grenzen niet accepteren, uit mijn leven schrap. Daardoor ben ik al een aantal vriendinnen kwijtgeraakt.

Ik vraag me af of ik wel zo hard moet zijn, als ik daarmee het risico loop dierbaren te verliezen. Hoe kan ik op een goede manier nee leren zeggen tegen mijn naasten?’

Dit zegt de deskundige

Verwar assertiviteit niet met agressiviteit, zegt psychologe Heleen de Jonge, trainer bij Vergouwen Overduin.

Waar komt het probleem vandaan?

Veel mensen worden opgevoed met het idee dat je aardig moet zijn, ja moet zeggen als iemand iets vraagt en je aan moet passen aan anderen. Dat geldt vooral voor meisjes. Het is een overlevingsstrategie: een manier om geen agressie over jezelf af te roepen en te zorgen dat je niet buiten de groep valt. Als je weinig zelfvertrouwen hebt, is het lastig om grenzen te stellen. Hoe steviger je in je schoenen staat, hoe minder belangrijk het is wat anderen van je vinden en hoe eerder je nee durft te zeggen.

Daniëlle vindt het moeilijk om grenzen te stellen als mensen dicht bij haar staan. Je zou kunnen denken dat dit juist makkelijker is, omdat je die mensen goed kent. Maar het is beangstigender om een intieme relatie kwijt te raken, dan een oppervlakkige.

Wat is eraan te doen?

” Probeer inzicht te krijgen in uw gedrag. Vraag uzelf af wat u anders zou willen doen en experimenteer daarmee. Sla niet door in uw assertiviteit door overal ‘nee’ op te zeggen: kies bewust voor wat u niet of wel wilt.

” Geef tijdig uw grenzen aan. Anders bouwt de spanning zich langzaam op en moet u plotseling aan de noodrem trekken. Als u aanvoelt dat iemand meer zal vragen dan u wilt geven, zeg dan: ‘Ik wil dit best een aantal keren voor je doen, maar op termijn moet je een andere oplossing zoeken’

” Zeg op een respectvolle manier nee. U kunt het inhoudelijk met iemand oneens zijn, maar toch een goede relatie met diegene onderhouden. Zeg bijvoorbeeld: ‘Je bent een goede vriendin, maar ik merk dat ik het vervelend vind als je me elke dag opbelt om me om raad te vragen.

” Durf risico’s te nemen. Wat is het ergste wat er kan gebeuren: dat iemand u niet meer wil zien? Als u op een respectvolle manier uw grenzen heeft aangegeven, kunt u zich afvragen wat uw verlies dan is. Sommige vrienden passen niet bij uw assertieve versie. Ze vonden u misschien vooral een fijne vriendin omdat u overal ja op zei.

” Als de ander beledigd reageert, betekent dat dat uw boodschap aankomt. U kunt wel zeggen: ‘Ik begrijp je teleurstelling’. Maar de gevoelens van de ander zijn uiteindelijk niet uw probleem, maar het zijne.

Tips voor de omgeving

‘Moedig iemand aan om zich te uiten en beloon dat vervolgens. Kijkt uw vriendin bijvoorbeeld sip als u voorstelt om een afspraak te verplaatsen, maar zegt ze niet dat ze het niet wil? Vraag dan expliciet naar haar mening en vertel haar vervolgens dat u het fijn vindt dat zij zegt wat ze denkt. U kunt deze vriendin ook confronteren met haar gedrag. Zeg dat u haar als vriendin waardeert, maar dat u er kriegel van wordt dat ze nooit aangeeft wat zij wil.’

Gaat het lukken om hier vanaf te komen?

Jazeker. Bij sommige mensen is het besef dat ze overal ja op zeggen, genoeg om te veranderen. Bij anderen is meer nodig. Zij kunnen een assertiviteitstraining volgen of een coach zoeken.

Meer weten?

” www.vergouwenoverduin.

” Brave meisjes komen in de hemel, brutale overal. Waarom lief zijn vrouwen geen stap verder brengt, Ute Ehrhardt, Rainbow pocketboek, € 8,-

” Assertiviteit kun je leren. Doe het zelf! Jorinde Derrix, Performa, € 18,75[/wpgpremiumcontent]