Botox Blues

Sylvia wilde van haar rimpels af, Betsy zou het visitekaartje worden van haar eigen schoonheidssalon. Maar hun cosmetische ingreep werd een nachtmerrie. ‘Ik herken mezelf niet meer.’

‘Je ziet ze denken: die moest zeker zo nodig’

Sylvia Veerman (50): ‘Ik was 42 jaar en had een aantal zware rimpels op mijn voorhoofd. Om dat te verhelpen ging ik naar een naburige kliniek voor een botoxbehandeling. Die beviel prima. Ik moest de behandeling om de zeven maanden herhalen. Na de vierde keer zei de behandelaar dat hij een fantastisch vulmiddel had dat blijvend was. Als ik meteen besloot, kreeg ik korting. Toen de eerste injectie erin zat, volgden er meer. In totaal kreeg ik zes injecties à drieduizend euro. Een overdosis, maar dat wist ik niet.

Na acht maanden zat er ineens een zwelling op mijn voorhoofd. Volgens de behandelaar had ik een allergische reactie. Kortom, het lag eigenlijk aan mezelf. Mijn man is profvoetballer geweest bij De Graafschap. Iedereen in de buurt kent hem, en mij dus ook. Die wereld is zo op uiterlijk gericht. Ik durfde me niet meer te vertonen. Ik had allemaal bobbels, zag eruit als een vrouw van tachtig. Mijn huis en mijn autootje werden mijn gevangenis. Toen ik eens boodschappen deed, gaapte iedereen me aan. Ik zag ze denken: die moest zeker zo nodig. Ik heb alles laten liggen en ben weggegaan. Ik schaamde me;

ik had het mezelf tenslotte aangedaan. Mijn eigenwaarde daalde tot het nulpunt.

De behandelaar adviseerde me toch weer botox en ontstekingsremmers – injecties die alleen een bevoegd arts mag geven. Hij praatte op me in: “Ik ga je helpen.” En wat moest ik? Ik voelde me afhankelijk. Met zware onderhuidse ontstekingen belandde ik uiteindelijk in het ziekenhuis. Een plastisch chirurg moest alles wegsnijden. De verzekering keerde niets uit.

En steeds weer opnieuw ontstaat er bindweefsel als reactie op ontstekingen onder mijn huid.

Er kwam vechtlust in mij terug en ik besloot een boek over mijn ervaringen te schrijven. Ik wil iedereen waarschuwen voor de andere kant van de esthetische chirurgie. Ze leggen je in de watten, geven je complimentjes en chique kopjes cappuccino. Maar als je niet tevreden bent, word je de deur uitgewerkt. Op tv zie je alleen gelukkige BN’ers met facelifts. Ik ben voor het leven verminkt.’

– Legaal verminkt van Sylvia Veerman zal ?verschijnen bij Van Ierland Uitgeverij.

‘Ik voel steed dt ik dit niet ben’

Betsy van den Berg (44): ‘Mijn man en ik hadden na een periode van hard werken ons bedrijf verkocht. We zouden een jaar vakantie houden en daarna wilde ik een schoonheidssalon beginnen. Dan moet je er zelf natuurlijk tiptop uitzien. Ik had smalle lippen, daar wilde ik iets aan laten doen. Tijdens een open dag van een schoonheidssalon ontmoette ik een arts die mijn wangen en lippen wel kon opvullen. Hij spoot vier soorten middelen in. Een paar maanden later ging de vulling lekken. Rondom mijn mond ontstonden allerlei bobbels. Volgens de arts kwam dat door stress. Steeds beloofde hij er iets aan te doen, maar dat gebeurde niet.

Mijn mond zag er vreselijk uit, het leek wel een snavel. En het deed pijn. Ik voelde me heel somber, kwam niet meer buiten en had geen zin meer in het leven. Ik schaamde me rot voor mijn rare gezicht. Het leek alsof de ogen van alle mensen me prikten. Na verloop van tijd ging ik naar een plastisch chirurg. Hij heeft me wel tien keer geopereerd. Toen stelde hij een totale facelift voor, waarmee alle problemen in één keer zouden zijn verholpen.

Toen de zwellingen een beetje waren geslonken, keek ik in de spiegel. Mijn ogen trokken te veel naar beneden en mijn mond was helemaal scheef. Mijn huid was veel te strak getrokken, mijn gezicht leek wel een masker. Ik herkende mezelf niet meer. Ik had altijd mooie sprekende ogen en een zachte uitstraling. Wanneer ik over straat loop, voel ik de mensen kijken. Ik voel steeds dat ik dit niet ben. Op feestjes weet ik niet hoe snel ik weg moet zijn. Samen met mijn man heb ik mij helemaal teruggetrokken. Soms zit ik de hele dag te huilen. Dan denk ik aan al die plannen die in het water zijn gevallen. Van een salon zal het niet meer komen met dit gezicht.’

‘Mijn rimpels bleken niet de oorzaak vn mijn onzekerheid’

Anna Settels (62): ‘In een glossy las ik een artikel over een laserbehandeling tegen rimpels. Alle redacteuren van het blad waren behandeld en zagen er stralend uit. Dat leek me wel wat. Ik was altijd al erg onzeker over mijn uiterlijk en nu de eerste lijnen rond mijn mond ontstonden, vond ik het hoog tijd daar iets aan te doen. In de stoel van de cosmetisch chirurg werd ik overgehaald een “full face-behandeling” te ondergaan om te voorkomen dat een deel van mijn gezicht rimpelig zou blijven. Het is een zware ingreep: na afloop is je gezicht één grote open wond en die geneest langzaam. In die periode ging ik een paar dagen naar Barcelona. Ik mocht niet in de zon komen, zeiden ze. Na een paar weken keek ik in de spiegel. Grote pigmentloze strepen liepen over mijn gezicht. Dat kwam natuurlijk door de zon, dacht ik schuldbewust.

Na lang wachten maakte ik met lood in de schoenen een afspraak met een dermatoloog. Hij vertelde me dat het nooit meer goed zou komen. Niet de zon was de oorzaak, maar een veel te hoge dosis laserstraling. Ik had verschrikkelijke spijt en sprak er uit schaamte met niemand over. Dat was het begin van een langdurige depressie. Ik had veel huilbuien, kon niet meer blij zijn en zag zelfs in fijne dingen wel iets negatiefs. Uiteindelijk ging het ten koste van mijn relatie. Na een moeilijke periode zei mijn man dat hij, na 25 jaar huwelijk, bij me wegging. Mijn wereld stortte in.

Nu zie ik in dat niet mijn rimpels, maar mijn diepe onzekerheid de aanstichter van veel ellende was. Op mijn zesde liep mijn moeder bij ons weg. Mijn vaders tweede vrouw was verbitterd. Ze viel mij altijd af en ik begon mezelf lelijk en dom te vinden. Later groeide ik daar wat overheen door de clown uit te hangen. Een paar relaties liepen stuk totdat ik mijn man ontmoette. Een aantal jaren waren we heel gelukkig en het leven leek weer zin te hebben. Maar toen de relatie wat gewoner werd, haalde mijn verleden me in. Ik werd veeleisend en perfectionistisch. Nu probeer ik dáár iets aan te doen. Maar dat had ik natuurlijk liever samen met hem gedaan.’

‘Alles wat mij tot een volwaardige maakte is me ontnomen’

Tiana van Grol (42): ‘Met een blouse aan is er weinig aan de hand, maar zodra ik mij uitkleed, zie je twee verminkte borsten. Vroeger had ik heel grote borsten. Omdat ik last kreeg in mijn nek en rug wilde ik ze laten verkleinen. In 1995 ging ik daarvoor naar een kliniek die goed stond aangeschreven. Drie weken na de ingreep zag ik in de littekens bruine plekken ontstaan. “Geen zorgen meiske, gaat vanzelf over,” zei de behandelaar. Volgens hem waren het bloedblaren. Maar ze barstten open en er kwam pus uit. Het deed veel pijn en ik ging terug naar de behandelaar. Ik voelde me heel afhankelijk van zijn hulp.

Hij heeft me nog acht keer geopereerd, maar er trad geen verbetering op. Ik weet nog dat ik bijkwam van een operatie toen hij zei: “Meiske, ik ga je vanmiddag weer opereren.” Ik rook een sterke dranklucht. Mijn vertrouwen in hem verdween. De wanhoop nabij ging ik naar het ziekenhuis. De plastisch chirurg daar schrok: “U mag blij zijn als u uw borsten kunt houden.” Ik bleek necrose te hebben, een aandoening waarbij de huid afsterft. Waarschijnlijk was die ontstaan door een bacterie die met de eerste operatie in het littekenweefsel was terechtgekomen. Ik zakte door de grond. Ik had verschrikkelijke spijt en wilde mijn borsten terug. Alles wat mij tot een volwaardige vrouw maakte, was mij afgenomen. Op den duur zijn mijn borsten leeggehaald en is met vel van mijn bovenbeen een soort tepel gemaakt. Mijn borsten zijn onlangs volgespoten met siliconen waardoor ze er, als ik kleren aanheb, normaal uitzien.

Ik ben er zo kapot van geweest dat ik uitgeput raakte. Ik begon zelfs over zelfmoord na te denken. Op een gegeven moment zag ik het tv-programma Mooier. Ik werd woest en ben naar die kliniek gereden. Ik dacht: “Lekker makkelijk, mooie vrouwen nog mooier maken, maar mensen die jullie verminkt hebben, laten jullie barsten.” Bij de kliniek heb ik foto’s van mijn borsten in de brievenbus gestopt. De verzekering heeft me een schadevergoeding gegeven. Maar die vergoedt nooit het leed dat mij is aangedaan.’

Na de operatie

Jaarlijks ondergaan dertigduizend mensen in Nederland een cosmetische ingreep. Zo’n zestig procent daarvan betreft het gezicht. Dit zijn de meest zichtbare en daarmee ook de meest kwetsbare ingrepen. En het gaat hierbij allang niet meer alleen om het ‘rechtzetten’ van flaporen of een hazenlip, maar vooral om het verfraaien van neuzen en kaken en het optrekken van rimpels, hangende huid en oogleden.

Maar maken die correcties ons ook tevredener met onszelf? En wat gebeurt er als zo’n operatie mislukt? Exacte cijfers zijn niet bekend, wel zien ­letselschadeadvocaten steeds vaker dergelijke zaken binnenkomen. ‘Dames met botox injecteren op Tupperware-party’s, dat mag zelfs een basisarts of fysiotherapeut met een snelcursus op zak. Je kunt je voorstellen dat dat weleens misgaat,’ zegt letselschadeadvocaat Kleine Schaars van de Pals Groep. Hij behartigt op dit moment de zaken van drie mensen bij wie de operatie mislukte. De psychische gevolgen zijn zeer ingrijpend.

Toch is zelfs een geslaagde ingreep niet altijd een succes. De grootste drijfveer voor een ingreep is immers de verwachting dat het leven na de operatie mooier zal zijn. Uit cijfers blijkt dat dit vaak niet het geval is. Hoogleraar Gezichts-chirurgie en psychologie Eelco Hakman onderzocht in 1993 of er negatieve effecten kleven aan cosmetische ingrepen. Hij nam duizenden operaties onder de loep. Wat bleek: ongeveer een kwart van de mensen die een cosmetische correctie hadden laten uitvoeren, zocht binnen drie jaar psychotherapeutische hulp.

Deze mensen zijn volgens Hakman in drie groepen te verdelen. Ten eerste zijn er de mensen die zich nu pas realiseren wat hun vroeger is aangedaan. Hakman noemt het voorbeeld van een man wiens lelijke gezicht werd opgelapt tot een knap gezicht. ‘Opeens gingen alle deuren voor hem open. Maar in plaats van blij werd hij heel wantrouwig; pas toen voelde hij hoe hard hij vroeger was afgewezen.’ Daarnaast heb je de mensen die hun ‘afwijking’ altijd hebben gecompenseerd door extra aardig te zijn, om toch de moeite waard gevonden te worden. ‘Bij het wegnemen van de afwijking werden ze opeens veel minder vriendelijk.’ De laatste groep mensen gebruikte hun uiterlijk als ‘kapstok’ om hun leed aan op te hangen. ‘Bij het wegnemen van die kapstok ligt een depressie of zelfs een existentiële crisis op de loer,’ aldus Hakman. Hij wijst erop dat er een balans is tussen ons innerlijk en ons uiterlijk die zich vormt vanaf de vroege jeugd. Een drastische ingreep verstoort die balans, en daar kunnen mensen veel last van krijgen.

Psychologe Liesbeth Woertman wijst op een vreemde paradox in het lichaamsbeeld. ‘Rond het achttiende jaar zijn meisjes over ieder detail ontevreden, terwijl ze op dat moment volledig aan het schoonheidsideaal voldoen,’ schrijft ze in haar boek Moeders mooiste. Ons lichaamsbeeld loopt achter de feiten aan. Woertman: ‘Jonge vrouwen kijken naar zichzelf met het beeld van hun kinderlichaam en oudere vrouwen hebben een jonger lichaamsbeeld in hun hoofd.’ Lichaamsbeleving is dus niet hetzelfde als uiterlijk. En een correctie in het uiterlijk, of die nu groot of klein is, is nog geen correctie in de beleving van het lichaam.

Bovendien strijden we in ons streven naar perfectie vaak ten onrechte tegen fysieke gebreken, volgens Hakman. ‘De herfst van je leven brengt je van je volle schoonheid naar de ouderdom. Het is een proces van onthechting, dat gepaard gaat met kleine tekeningen in het gezicht en het figuur.’ Dat heeft een belangrijke psychologische functie, zegt Hakman, waar we beter ons voordeel mee zouden kunnen doen. ‘Je lichaam helpt je als het ware de leerschool van het loslaten door te maken.’

Meer lezen

– Moeders mooiste. De schone schijn van het uiterlijk, Liesbeth Woertman, Harcourt/Book Publishers, € 22,-

– Crétien van Campen, ‘Een gelukkige geest in een cosmetisch lichaam’ (SCP-Nieuwjaarsuitgave 2005)

auteur

Anouk van Weghem

» profiel van Anouk van Weghem

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Waarom val ik op mannen met blonde krullen?

Waarom val ik op mannen met blonde krullen, en andere vrouwen niet? Hoe ontstaan die verschillen?
Lees verder
Artikel

Waarom val ik op mannen met blonde krullen?

Waarom val ik op mannen met blonde krullen, en andere vrouwen niet? Hoe ontstaan die verschillen?
Lees verder
Branded content

Beveiligd: Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Er is geen samenvatting, omdat dit een beveiligd bericht is.
Lees verder
Branded content

Beveiligd: Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Er is geen samenvatting, omdat dit een beveiligd bericht is.
Lees verder
Recensie

Boeken: alles over hooggevoeligheid

Van zelfhulpgidsen tot voorleesboeken: alles over hooggevoeligheid.
Lees verder
Recensie

Boeken: alles over hooggevoeligheid

Van zelfhulpgidsen tot voorleesboeken: alles over hooggevoeligheid.
Lees verder
Artikel

De wetten van aantrekkelijkheid

Een mooi gezicht is niet alleen een lust voorhet oog, maar ook een lust voor het brein. Over symmetr...
Lees verder
Artikel

In 6 stappen naar een beter lichaamsbeeld

Mensen met een negatief lichaamsbeeld hangen vaak onrealistisch veel op aan hun uiterlijk. Ze denken...
Lees verder
Artikel

Komt schoonheid van binnenuit?

In de tv-serie Beauty and the Beast verandert het lelijke beest in een mooie prins zodra hij warm en...
Lees verder
Artikel

Het geheim van de eeuwige jeugd

Aftakeling is geen onvermijdelijk biologisch proces, blijkt keer op keer uit onderzoek: het is voora...
Lees verder
Artikel

Je lijf zit in je hoofd: heb jij een positief lichaamsbeeld?

Niemand heeft een objectief beeld van zijn uiterlijk – we maken eerder een soort reconstructie met...
Lees verder
Artikel

‘Mijn vrouw en ik zijn echte vriendinnen’

De mannenwereld is hem volkomen vreemd, maar een vrouwenlichaam zou hij ook niet willen hebben. Pas ...
Lees verder