6 weetjes over elkaar aankijken (of juist niet)

Oogcontact kan verschillen bij autisme, verliefdheid of in andere culturen. Kun je via de ogen in de ziel kijken? Wat kunnen we bij elkaar aflezen?

Oogcontact is belangrijk voor ons. Bewust en onbewust lezen we allerlei signalen af uit elkaars ogen. Hoe doen we dat? Kunnen dieren dat ook en wanneer kun je elkaar beter niet aankijken? 6 weetjes.

Coaches gezocht!

Ben jij coach en wil je je bereik vergroten? Binnenkort gaat Coachfinder live, dé plek waar consumenten en coaches elkaar vinden. Meld je aan!

1. Verliefde pupillen

Licht, medicijnen en drugs kunnen invloed hebben op de grootte van onze pupillen, dat is bekend. Uit allerlei onderzoeken blijkt dat ook emoties als angst, boosheid en geluk de pupillen beïnvloeden: ze worden er groter van. Alleen bij walging lijkt het alsof we ons willen onttrekken aan wat we zien en worden onze pupillen kleiner.

Onbewust vinden we grote pupillen aantrekkelijk. Combineer dat met het gegeven dat pupillen groter worden bij positieve gevoelens – en dan is het misschien wel logisch dat verliefden elkaar graag eindeloos in de ogen staren?

2. Bedreigend

Je ogen neerslaan is in Aziatische landen een manier om respect te tonen voor een gesprekspartner met een hogere status. Maar wij westerlingen interpreteren wegkijken al snel als verlegenheid. Aankijken is hier de norm.

Toch kunnen ook wij oogcontact soms beter vermijden. Bijvoorbeeld bij een meningsverschil: aankijken kan dan als bedreiging worden ervaren. Ook als je een scepticus moet overtuigen van je eigen standpunt lijkt oogcontact contraproductief. In dit gevallen is het beter je te richten op een ander deel van het gezicht, bijvoorbeeld de mond.

3. Spiegelkijken

Als twee personen geboeid met elkaar praten, worden hun pupillen ongeveer even groot:een teken dat ze belangstelling voor elkaar hebben. Bij die zogenaamde pupilsynchronisatie spelen spiegelneuronen vermoedelijk een rol. Deze zenuwcellen zorgen ervoor dat we de ander imiteren, beter begrijpen en ons beter in hem kunnen inleven.
Japanse onderzoekers zijn nieuwsgierig naar de rol die oxytocine speelt bij pupilsynchronisatie. Deze hormoonachtige stof blijkt namelijk vrij te komen wanneer we elkaar diep aanstaren. De onderzoekers ontdekten zelfs verhoogde oxytocinewaarden bij hond en baas als die elkaar aankijken. Vermoedelijk heeft de hond zich aangepast aan de menselijke manier van oogcontact maken.

4. Liefde of lust?

Versierders gebruiken sinds mensenheugenis een truc waarvan de werking in 1989 werd aangetoond. De onderzoekers vroegen vreemdelingen om elkaar twee minuten aan te kijken. Na afloop bleken de proefpersonen meer liefde voor elkaar te voelen dan proefpersonen die elkaar niet hadden aangekeken.

Zijn jullie een goed duo?

Of twee mensen een fijne relatie kunnen hebben, berust niet op toeval. Uit psychologisch onderzoek k...

Lees verder

Of alleen oogcontact al tot verliefdheid kan leiden? Dat is nog onduidelijk. Wel maken verliefde stellen veel oogcontact, terwijl – zo blijkt uit Amerikaans onderzoek – mensen die lust voelen voor een ander hun blik meer laten dwalen over diens gezicht en torso.

5. Crypten van de ziel

Zweedse onderzoekers denken dat ze aan de ogen van een persoon kunnen aflezen welk temperament diegene heeft. Ze onderzochten verschillende kenmerken in de iris, het gekleurde deel van het oog. Daaruit blijkt dat lijntjes die in een ronding om de pupil lopen, verband kunnen houden met impulsiviteit.

Los daarvan zeggen ook de crypten, een soort reliëfs die van de buitenkant van de iris naar de pupil toe lopen, iets over de persoonlijkheid. Personen die in die reliëfs veel open ruimtes hebben, zijn over het algemeen minder warm, vriendelijk en optimistisch dan personen met een dichte cryptestructuur. Jammer genoeg valt er met het blote oog maar bar weinig van al die kenmerken te zien…

6. Wegkijkers

Kinderen met autisme kijken een ander tijdens het praten niet altijd aan. Vermoedelijk komt dit doordat emoties die opkomen tijdens zo’n gesprek veel vragen van hun werkgeheugen. Wanneer ze dan ook nog verbinding met de ander moeten maken via oogcontact, raakt dat werkgeheugen overbelast. De blik afwenden is dus een natuurlijke manier om de belasting te verminderen. Om toch wat informatie te krijgen over hun gesprekspartner kijken kinderen met autisme vaker naar diens mond.

Bronnen o.a.: M.E. Kret e.a., Chimpanzees and humans mimic pupil-size of conspecifics, Plos One, 2014
J. Kellerman e.a., Looking and loving: the effects of mutual gaze on feelings of romantic love, Journal of Research in Personality, Elsevier, 1989
M. Larsson e.a., Associations between iris characteristics and personality in adulthood, Biological Psychologie, 2007
F.S. Chen e.a., In the eye of the beholder: eye Contact increases resistance to persuasion, Psychological Science, 2013

Dit vind je misschien ook interessant

Column

Lekker veilig

Oogcontact kan verschillen bij autisme, verliefdheid of in andere culturen. Kun je via de ogen in de...
Lees verder
Artikel

6 weetjes over elkaar aankijken (of juist niet)

Oogcontact kan verschillen bij autisme, verliefdheid of in andere culturen. Kun je via de ogen in de...
Lees verder
Kort

Zo help je iemand met een depressie

Korte dagen, grijze luchten, regen: voor mensen met een depressie is het in deze tijd extra moeilijk...
Lees verder
Kort

Zo help je iemand met een depressie

Korte dagen, grijze luchten, regen: voor mensen met een depressie is het in deze tijd extra moeilijk...
Lees verder
Interview

Pascal Mercier: ‘Dicht bij jezelf komen is het allerbelang...

Net zo lief had Pascal Mercier zijn boeken niet gepubliceerd: louter het schrijven was voor hem een ...
Lees verder
Artikel

Opvoeden met een ouderschapsdiploma?

'Wat is uw beroep?' 'Ik ben full-time moeder, met een tachtigurige werkweek.' Als het aan de ouders ...
Lees verder
Kort

Blijven voor de zekerheid

Wat maakt dat je bij je partner blijft, ondanks relatietwijfels?
Lees verder
Advies

Hoe ga ik om met het machtsvertoon van mijn moeder

Oogcontact kan verschillen bij autisme, verliefdheid of in andere culturen. Kun je via de ogen in de...
Lees verder
Advies

Mijn collega zegt niets meer

Oogcontact kan verschillen bij autisme, verliefdheid of in andere culturen. Kun je via de ogen in de...
Lees verder
Video

Mijn moeder heeft alzheimer

Wat doet het met een gezin als een van de ouders begint te dementeren? Anna Myrte Korteweg interview...
Bekijk video