‘Hier maakt het niet uit hoe ik eruitzie in zwempak’

Te dikke tieners vallen vaak buiten de groep, ze worden gepest en zijn onzeker. Op zomerkamp leren ze dat ze wél iets waard zijn.

Het is muisstil in de kring wanneer de psychologe het onderwerp pesten aansnijdt. Nog geen tien minuten geleden gingen de kinderen uitgelaten op in een spel waarbij ze ongevaarlijke scheldwoorden als ‘paperclip’ en ‘uitgekauwde kauwgom’ naar elkaar moesten roepen; nu luisteren ze aandachtig naar elkaar, terwijl ze wat op hun stoel schuiven, met hun map spelen en slokjes water drinken.

‘Ik ben onzeker over mijn lichaam,’ zegt Djoeke, een meisje van tien jaar met een grote bos krullen. ‘Dat ik lelijk en dik ben, zulke dingen. Dat ik lelijke haren heb en de verkeerde kleren draag.’ Dylan (11), onderuitgezakt op zijn stoel, vertelt: ‘Ik word soms gepest, maar dan trek ik meteen mijn bek open. Ga ik meteen terugschelden.’

‘Hoe kun je anders reageren?’ vraagt de psychologe. ‘Negeren,’ antwoordt hij braaf. Djoeke valt in: ‘Dat kan ik dus niet. Dat is mijn zwakke plek en dat weten ze. Ik word al gepest sinds de kleuterschool.’

Het is een van de serieuzere momenten tijdens Victory Camp, een vakantieprogramma van twee weken voor tieners met overgewicht. Daarbij gaat het er niet om zoveel mogelijk af te vallen, maar om een gezonde levensstijl aan te leren en meer zelfvertrouwen te krijgen. Naast veel sport

en informatie over gezonde voeding, is psychologie een belangrijk onderdeel. In een aantal bijeenkomsten – in kamptaal ‘de Babbelbox’ genoemd – praten de kinderen in groepjes met een psycholoog. De onderwerpen variëren: van jezelf motiveren om gezonder te leven en afspraken maken met jezelf, tot rollenspelen om te leren met pestkoppen om te gaan.

Wat opvalt, is hoe serieus de kinderen naar elkaar luisteren en elkaar steunen. Toch is de sfeer niet bedrukt. Er worden veel grapjes gemaakt, en terwijl ze om de beurt een oplossing tegen pesten mogen schrijven op een groot vel papier, gaat het gesprek al snel over op hun handschriften. ‘Hé, wat doen jullie de E gek,’ zegt Dylan, ‘ik schrijf hem altijd zó.’

Ter afsluiting haalt de psychologe een ‘schatkist’ tevoorschijn: een beplakte doos met een gleuf. Ieder kind krijgt een papiertje, en moet daarop een positieve eigenschap van zichzelf schrijven, voor in de doos. ‘Denk aan iets wat je goed kunt, of waar je trots op bent,’ zegt de psychologe.

Een lastige opdracht, vinden de kinderen. ‘Ik weet wel iets, maar ik vind het een beetje eigendunk om dat op te schrijven,’ zegt een jongen. Als de meeste kinderen na lang nadenken dan toch iets hebben opgeschreven in de trant van ‘ik kan goed gitaarspelen’, en ‘ik ben best aardig’, is het blaadje van Djoeke nog steeds leeg. ‘Ik kan alleen maar negatieve dingen bedenken die ik goed kan. Ik kan bijvoorbeeld heel goed eten, en de boel afleiden,’ zegt ze verontschuldigend. Maar de jongens uit het groepje helpen haar. ‘Je kunt heel geinig lachen,’ dragen ze aan. Aarzelend schrijft ze uiteindelijk op dat ze goed kan computeren en zwemmen, en stopt het briefje snel in de doos.

Multidisciplinair

Het programma van Victory Camp is geïnspireerd op de ervaringen van een van de oprichters, Carolien van Wersch, die zelf overgewicht heeft. Nadat ze jaren zonder blijvend resultaat van diëtist naar psycholoog ging, volgde ze in de Verenigde Staten een groepsprogramma van drie maanden. De aanpak daar was verfrissend: de nadruk lag nu eens niet op wat je allemaal niet mag, maar op wat je wél kunt, met haalbare doelstellingen. Enthousiast over deze positieve methode – en een flink aantal kilo’s lichter – wilde ze in Nederland iets dergelijks aanbieden voor tieners met overgewicht. In 2002 richtte ze samen met Sanne Spits-Nuijten de stichting Victory for Life op en in 2003 gingen de eerste Victory Camps van start. Inmiddels zijn er al dertien geweest. De insteek is multidisciplinair, met deskundigen op het gebied van voeding, beweging en psychologie.

De methode werpt haar vruchten af, bleek vorig jaar uit een onderzoek van tno onder 95 deelnemers die een jaar lang werden gevolgd. Na de twee weken kamp waren de deelnemers niet alleen afgevallen, maar voelden ze zich ook fitter. Effecten die lang aanhouden: een jaar na het volgen van Victory Camp hebben bijna alle jongeren nog steeds minder overgewicht en betere eetgewoonten. Ze snoepen en snacken minder, drinken minder frisdrank en doen vaker aan sport. Daarnaast is hun kwaliteit van leven verbeterd: na een jaar is hun zelfbeeld positiever, hebben ze meer vrienden, en minder deelnemers worden gepest.

‘Het kamp is heel intensief,’ vertelt Jonas van ’t Hek (22), een van de vrijwillige begeleiders van het kamp. ‘We zijn met acht leiders en dertig kinderen. Dat maakt het heel persoonlijk, je kent iedereen. Het merendeel van de kinderen heeft er weloverwogen voor gekozen om hier te zijn: ze zetten zich er echt voor in. Ik vind het heel knap dat ze de informatie over voeding zo serieus nemen, en dat ze zo open over hun gevoelens durven te praten.’

Ontdek je snackje

Eten gebeurt op vaste tijden, om een regelmatig eetpatroon aan te leren. Maar er wordt niet alleen op blaadjes sla gekauwd. Iedereen kan zoveel eten als hij wil, en tijdens de lunch staan er ook pindakaas en chocopasta op tafel, net als in het ‘gewone leven’. Bovendien is er elke dag een ‘snoepmoment’. ‘Het gaat er vooral om dat de kinderen leren om zelf gezonde keuzes te maken en haalbare doelen voor zichzelf te stellen,’ legt Claudia van Tongeren, communicatievrijwilliger voor Victory for Life, uit. ‘Af en toe iets lekkers eten hoort daar ook bij.’

Om die bewuste keuzes te kunnen maken, zijn er speciale bijeenkomsten, Ontdek je Snackje genaamd. Een voedingsdeskundige vertelt daarin onder meer wat wel en wat niet gezond is, dat het belangrijk is om te ontbijten, dat je genoeg water moet drinken, enzovoort. Deze lessen komen weer terug in het programma. De hele dag dragen de kinderen een bidon met water bij zich, zodat ze genoeg drinken. En om te helpen een bewuste keuze te maken, ligt het gezonde beleg tijdens de lunch uitgestald op groene bordjes, terwijl het vette en zoete beleg op oranje bordjes ligt.

‘Om de nieuwe gezonde levensstijl vast te houden, is ook de steun van de omgeving belangrijk,’ vertelt begeleider Jonas. ‘Daarom komen de ouders halverwege het kamp een dagje meedraaien. Zo laten we zien wat wij de kinderen leren, zodat ze dat samen kunnen toepassen in het dagelijks leven. Het is iets van ouder en kind samen: ook voor de ouders is het belangrijk dat hun kind lekker in zijn vel zit.’

Sporttalent

Vrolijke stemmen klinken vanuit de bosrijke omgeving van de accommodatie. Het is pauze tussen twee programmaonderdelen. Een groepje kinderen is buiten aan het streetdancen op muziek, en oefent het dansje dat ze die ochtend hebben geleerd. Een stukje verderop pingpongen twee jongens steeds ­fanatieker tegen elkaar. Wat oudere kinderen flirten voorzichtig op een bankje. Zo op het eerste gezicht lijkt het een doodgewoon kinderzomerkamp, met activiteiten, vriendschappen en plezier.

Toch is het voor de meeste deelnemers niet vanzelfsprekend om zo ongedwongen met elkaar te spelen en te sporten, vertelt Claudia van Tongeren. ‘Thuis en op school zijn ze bijna altijd het dikste kind. Daardoor lopen ze het risico om buiten de groep te vallen, of om gepest te worden. Bij de gymles worden ze vaak als laatste gekozen. Hier vinden ze het sporten meestal wél leuk; nu zijn ze eens een keer niet de laatste. Sterker nog: bij hockey en voetbal blijken er elke keer een paar echte talenten tussen te zitten. En op het kampterrein hebben we een eigen zwembad, dat vinden de meeste kinderen erg fijn. Want als iedereen overgewicht heeft, maak je je niet meer druk om hoe je eruit ziet in je zwempak.’

Julia (14) vindt inderdaad veel herkenning bij de andere deelnemers, vertelt ze terwijl ze innig omstrengeld met een kampvriendin staat. ‘Het is leuk om met een groep te zijn die hetzelfde heeft, je kunt jezelf zijn hier. Echt waar, de eerste dag voelde het alsof we elkaar al twee weken kenden.’ De vriendin knikt heftig. ‘Gisteren hadden we het over pesten en toen was iedereen heel open,’ vervolgt Julia. ‘Op school ben ik juist veel arroganter, want ik voel me een beetje onzeker.’

Veel in het programma is er dan ook speciaal op gericht om de kinderen een positief zelfbeeld te geven. Want ook uit het tno-rapport blijkt dat kinderen betere resultaten bereiken als ze meer zelfvertrouwen hebben. Zo draagt Daniël (12) een soort amulet om zijn hals. ‘Vertel maar eens waar die voor is,’ zegt een begeleidster. Daniël begint te stralen: ‘Die heb ik van de leiding gekregen voor mijn positieve instelling en eh… mijn goede inzet. Wel gaaf, dat heb ik nou nog nooit gehoord. Meestal is het negatief wat mensen tegen me zeggen.’

Complimenten

Het onderdeel Megamorfose is behalve plezierig ook bedoeld om de kinderen te laten merken dat ze er mogen zijn. De meisjes hebben een beautymiddag, met echte professionals die massages geven, hun nagels doen en kledingadvies geven. De meiden zijn zichtbaar in hun sas. Ze zoeken muziek uit en doen elkaars haar. ‘Hé, je buik is echt een stuk minder geworden,’ roept een meisje naar een andere deelneemster. Deze kijkt verbaasd naar haar buik, en protesteert nog even: ‘Nee, dat lijkt zo in dit shirtje’ – maar ze glimlacht ondertussen van oor tot oor.

De jongens oefenen zich ondertussen in een andere uithoek van het terrein in echte mannendingen. Onder leiding van de mannelijke begeleiders leren ze scheren, een stropdas strikken, auto’s wassen, maar ook hoe je een meisje mee uit kunt vragen en haar een complimentje kunt geven. Aan het einde van de middag scheuren ze allermannelijkst weg in een glimmende auto die dreunt van de muziekbeats: op weg naar een terras om vakkundig vrouwen te kijken.

‘Je ziet de kinderen opbloeien,’ zegt begeleider Jonas. ‘Ze komen vrij introvert binnen, dan moet je ze zien te ontdooien. Na twee, drie dagen zie je hun ware aard. Het mooist is het als je na twee weken met kippenvel de kinderen met stralende ogen naar hun ouders ziet gaan.’

Meer informatie

Kijk op www.victoryforlife.nl. Het Victory Camp is voor tieners met overgewicht van 11 t/m 17 jaar. Voor jongeren van 17 t/m 26 jaar is er de Victory Summer Experience. Deelnemers die zorgtoeslag ontvangen, krijgen namens het VSB Fonds een korting van vierhonderd euro. Ook zorgverzekeraars vergoeden vaak een deel van de kosten.

auteur

Janneke Gieles

Werken op de redactie Psychologie Magazine is alsof ik nog steeds psychologie studeer, maar dan leuker en diepgaander. Steeds weer een ander onderwerp uitpluizen, speuren naar nieuw interessant onderzoek, praten met onderzoekers en auteurs over hun ideeën, en lekker filosoferen en eigen ervaringen uitwisselen met collega’s.

» profiel van Janneke Gieles

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Expeditie Robinson is mentale uitputtingsslag: 6 redenen om ...

Geheugenverlies, stress, ruzie: meedoen aan Expeditie Robinson is een mentale uitputtingsslag. Zes r...
Lees verder
Artikel

Expeditie Robinson is mentale uitputtingsslag: 6 redenen om ...

Geheugenverlies, stress, ruzie: meedoen aan Expeditie Robinson is een mentale uitputtingsslag. Zes r...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Kort

Opgebrande ouders

Ontploffen of in huilen uitbarsten als je kind zeurt, constant moe zijn en je mislukt voelen in je r...
Lees verder
Kort

Opgebrande ouders

Ontploffen of in huilen uitbarsten als je kind zeurt, constant moe zijn en je mislukt voelen in je r...
Lees verder
Artikel

‘Hij eet zó drie Magnums achter elkaar op’

Als klein jongetje kon hij geen moment alleen zijn, anders doorzocht hij zelfs de vuilnisbak om aan ...
Lees verder
Recensie

Wat zijn de aanraders?

Psychologie Magazine vroeg patiëntenverenigingen en ervaringsdeskundigen welke egodocumenten zij ze...
Lees verder
Artikel

Gezond eten en afvallen: adviezen

Gezond eten vereist wilskracht. Je moet naast de honderden verleidingen per dag ook het hoofd bieden...
Lees verder
Interview

Schrijfster Tatiana de Rosnay: ‘Anorexia is een gevangenis...

De oorlogsroman 'Haar naam was Sarah' werd negen miljoen maal verkocht en maakte schrijfster Tatiana...
Lees verder
Advies

Mijn omgeving accepteert mijn overgewicht niet

Te dikke tieners vallen vaak buiten de groep, ze worden gepest en zijn onzeker. Op zomerkamp leren z...
Lees verder
Advies

Gestopt met snoepen en toch te zwaar

Te dikke tieners vallen vaak buiten de groep, ze worden gepest en zijn onzeker. Op zomerkamp leren z...
Lees verder