Dierlijk geluk

Is een gekooide vogel gelukkig? Of hangt het ervan af hoe groot de kooi is? In 2002 werd een van 's werelds oudste dierentuinen, in de Jardin des Plantes in Parijs, gerenoveerd. Alle kooien dienden behouden te blijven - het waren tenslotte monumenten. Maar de leeuw hoefde niet meer terug in zijn kleine hok; dat hok wordt tegenwoordig bevolkt door zangvogeltjes. Die hebben het goed getroffen.

Maar zijn we daar wel zeker van? In een van de fabels van La Fontaine huilt een wolf bijna van verlangen als hij denkt aan het luizenleven van de hond. Dan bemerkt hij de sporen van een halsband rond de hondennek. De hond doet alsof het niks betekent, maar de wolf heeft liever zijn vrijheid.

TEST
Doe de test »

Is het tijd voor een nieuwe baan?

We kunnen dieren niet vragen hoe ze denken over dit soort zaken. We projecteren dus maar raak, zoals ook La Fontaine. We vragen ons bijvoorbeeld af hoe wij ons zouden voelen, waarbij we vooral denken aan onze vrijheid. Maar in ons dagelijks leven – opstaan, naar het werk, terug naar huis, eten, naar bed – is routine vaak belangrijker dan de spontane beslissingen die we met vrijheid associëren.

Er zijn twee manieren om dierlijk welzijn te begrijpen of bevorderen. Allereerst kunnen we dieren keuzes aanbieden. Op die manier bepalen we of het hun gaat om de grootte van het hok, of meer om wat daar op de vloer ligt of de klautermogelijkheden. Bij veel sociale dieren telt gezelschap in feite zwaarder dan fysieke ruimte. Apen zijn zulke groepsdieren dat als ze maar kunnen vlooien en spelen, de rest bijna bijzaak is. Een aap in zijn eentje houden is dus ongeveer het ergste wat je kunt doen.

De tweede manier is vaststellen welke gedragspatronen elke soort heeft, en ervoor zorgen dat ze die kan uitvoeren. Varkens woelen graag in de modder, vogels slaan hun vleugels uit, dus daartoe moeten ze de kans krijgen. Als men koeien bijvoorbeeld verplicht om enkele uren per dag te staan, zullen ze later langer gaan liggen, alsof ze aan een zekere hoeveelheid ligtijd behoefte hebben. Kippen proberen driftig een nest te bouwen voordat ze een ei leggen, zelfs als ze al een nest hebben. De conclusie is dat koeien moeten kunnen liggen en kippen nestmateriaal moeten krijgen.

Het tegenargument is soms dat als een dier ergens niet aan gewend is, het er ook niets om geeft. Maar dat klopt niet helemaal. Hennen die hun hele leven op draadgaas hebben geleefd zijn net zo sterk aangetrokken tot een vloer met zaagsel of stro als scharrelkippen. Zo’n vloer maakt het mogelijk te krabben, nestelen en pikken, iets waaraan alle hennen behoefte hebben.

Het blijft moeilijk te zeggen of tamme dieren, die door ons zijn gedomesticeerd, echt zo’n beroerd leven hebben vergeleken met hun wilde soortgenoten, zoals de wolf, die met moeite hun maag kunnen vullen. Maar voor de door ons gehouden ‘productiedieren’ geldt natuurlijk wel dat we verplichtingen hebben.

De studie van dierlijk geluk is al lang niet meer zo subjectief als het onderwerp suggereert; ze reikt ons al jaren harde feiten aan. Er blijken eenvoudige oplossingen te zijn om het leven van dieren te verbeteren. Het wordt tijd dat de intensieve veehouderij daarnaar gaat luisteren.

Frans de Waal, hoogleraar Psychologie en columnist Psychologie Magazine, emory.edu

© juni 2012, Psychologie Magazine

REAGEER

auteur

Frans de Waal

Frans de Waal is bioloog en een van 's werelds bekendste deskundigen op het gebied van apengedrag.

» profiel van Frans de Waal

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

‘Het dieptepunt was rijden met die trouwauto’

Hoe gelukkig is de week voor je trouwdag? We gaven een geluksmeter mee aan een aanstaande bruid om h...
Lees verder
Artikel

‘Het dieptepunt was rijden met die trouwauto’

Hoe gelukkig is de week voor je trouwdag? We gaven een geluksmeter mee aan een aanstaande bruid om h...
Lees verder
Artikel

Hoe werken EMDR en de nieuwe therapieën brainspotting en VS...

De therapeut zwiept met een vinger en wég is je trauma, fobie of depressie. EMDR is dertig jaar gel...
Lees verder
Artikel

Hoe werken EMDR en de nieuwe therapieën brainspotting en VS...

De therapeut zwiept met een vinger en wég is je trauma, fobie of depressie. EMDR is dertig jaar gel...
Lees verder
Artikel

De wijsheid van het lichaam

Je lichaam vertelt je wat goed voor je is – als je tenminste luistert. Maar hoe kunnen we luistere...
Lees verder
Kort

Blij met brons

Is een gekooide vogel gelukkig? Of hangt het ervan af hoe groot de kooi is? In 2002 werd een van 's ...
Lees verder
Kort

7 vragen naar geluk

Om het beste uit je leven te halen is het belangrijk om jezelf goed te kennen.
Lees verder
Artikel

Het zijn de kleine blijmakers waar je echt gelukkig van word...

Er gebeurt iets leuks of fijns, en je voelt het geluksgevoel stromen. Meestal is zo’n moment snel ...
Lees verder
Artikel

Oefening: geluksmomenten koesteren

Is een gekooide vogel gelukkig? Of hangt het ervan af hoe groot de kooi is? In 2002 werd een van 's ...
Lees verder
Artikel

Scandinavische FlauwekØL

Met hun pure natuur, knusse huisjes en goede kinderopvang lijken onze noorderburen het geluk te hebb...
Lees verder