De anatomie van de menselijke geest

Ray Jackendoff. Taal en de menselijke natuur. Utrecht: Het Spectrum, 1996 Men kan met recht zeggen dat de moderne cognitieve psychologie probeert de anatomie van de menselijke geest te ontrafelen. De Amerikaanse psycholoog Ray Jackendoff illustreert deze gedachte in zijn boek Patterns in the mind. Language and human nature, nu vertaald als Taal en de menselijke natuur, met behulp van een vergelijking met een videorecorder. Bij het opnemen wordt een patroon op de magneetband achtergelaten dat later weer afgelezen kan worden. Hierbij bestaan twee verschillende sporen voor het beeld en het geluid. Een deel van de videorecorder weet alleen raad met het spoor voor het beeld en een ander deel kan alleen uit de voeten met het geluid.

In de menselijke hersenen is het niet anders. De informatie uit elk zintuig wordt in gespecialiseerde zenuwbanen verwerkt. Bovendien wordt de informatie uit elk zintuig tegelijkertijd op verschillende manieren ontleed. Als we bijvoorbeeld naar iemand luisteren, wordt het geluid binnen het auditieve kanaal langs drie verschillende wegen, in drie verschillende modulen verwerkt. Allereerst wordt ontrafeld wat er precies gezegd is, daarnaast wordt de identiteit van de spreker bepaald en tot slot wordt de emotionele intonatie in de gaten gehouden. Bij hersenbeschadigingen kan elk aspect van de waarneming afzonderlijk uitvallen. Als men de klanken niet meer kan analyseren, klinkt de moedertaal net als het gemurmel van een onbekende taal, maar desondanks kan de persoon de identiteit en de emoties van de spreker onderkennen. Andersom zijn er mensen die taal nog prima kunnen verstaan, maar die geen stemmen meer kunnen herkennen of voor wie de intonatie nietszeggend is geworden.

Het grootste deel van het boek besteedt Jackendoff aan het weergeven van dit taalvermogen en de biologische basis ervan. Hij betoogt dat een kind er nooit in zou slagen om tienduizenden woorden te leren als het van tevoren niet zou zijn uitgerust met een ‘conceptuele blokkendoos’. Een kind is bijvoorbeeld van nature geneigd

Log in om verder te lezen.
auteur

Ad Bergsma

» profiel van Ad Bergsma

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

De groeistuipenvan de evolutie

In de loop van twee miljoen jaar evolutie is de omvang van onze herseninhoud verdrievoudigd. Lange t...

Lees verder
Branded content

Waarom kunst ons zo raakt

Dans, toneel of een schilderij: als we naar kunst kijken, zijn we geen passieve toeschouwers maar do...

Lees verder
Artikel

Single? Zo vergroot je de kans op een goede match

Val je steeds op de verkeerde? Of loopt elke date uit op een teleurstelling? Met een nieuw wensenlij...

Lees verder
Artikel

Korte zinnen lezen lastiger

Lees verder
Artikel

Kinderen kunnen of willen niet altijd het rechte pad bewandelen.

Lees verder
Column

Franse les

Lees verder
Artikel

Ik durf niet te vliegen

Lees verder
Artikel

Waarom mannen vallen op blond

Lees verder
Artikel

Ontwikkelen van emotionele vaardigheden

Lees verder