‘Afspraken met vrienden, werk of vroeger school: ik kom vaak en overal te laat. Sommige mensen zeggen dat ik gewoon eerder van huis moet gaan, maar zo simpel ligt het niet. Vaak ben ik te laat doordat ik een te optimistische planning maak. Of er komt iets tussen: dan kan ik mijn sleutels niet vinden, of papieren die ik wil meenemen. In New York heb ik een keer het vliegtuig gemist, omdat ik mijn ticket in het appartement had laten liggen.

Als ik voor elf uur een afspraak maak, zeg ik liever “een uur of elf”, om mezelf alvast een beetje in te dekken. Gelukkig kan ik nu in mijn baan als maatschappelijk werker zelf mijn tijd inplannen. Op banen waarin punctualiteit belangrijk is, zal ik dan ook niet snel solliciteren.

In andere culturen speelt tijd een minder belangrijke rol. Misschien heb ik wel een beetje een mediterrane inslag. Tijd is ook maar een afspraak.

Mensen die altijd op tijd zijn, noemen laat­komers soms arrogant. “Je verspilt mijn tijd omdat jij niet vijftien minuten eerder wilt vertrekken,” zeggen ze dan. Maar ik ervaar mijn laatkomen als een groot probleem en raak erdoor gestrest. Ik probeer mijn gevoel voor tijd te ontwikkelen door bijvoorbeeld mijn horloge af te doen. Toch lukt het me niet om op tijd te komen.’

Dit zegt de deskundige

Te laat komen kan een vorm van rebellie zijn, zegt Marijke van Lierop, arbeids- en organisatiepsycholoog bij Schouten en Nelissen.

Waar komt het probleem vandaan?

Er is niet één oorzaak aan te wijzen. Een deel van het probleem is karaktergebonden. Sommige mensen zijn planmatig en geordend, terwijl anderen wat chaotischer en impulsiever zijn. De laatste groep herinnert zich pas dat ze een afspraak hebben op het moment dat ze er al zouden moeten zijn. Ook cultuur speelt een rol: in het Westen is het belangrijker om stipt te zijn dan in meer zuidelijk gelegen landen.

Verder levert gedrag – hoe negatief ook – mensen altijd iets op, anders zouden ze het niet vertonen. Dus ook aan te laat komen zitten voordelen. Voor sommige mensen kan het een vorm van rebellie zijn; ze willen niet voldoen aan de normen die de maatschappij hun oplegt. Anderen stellen het moment van vertrek uit omdat ze bang zijn, bijvoorbeeld om naar de dokter of hun werk te gaan. Weer anderen zijn altijd bezig en willen hun tijd optimaal benutten. Door net voor vertrek nog iets te doen, komen ze te laat. Dominga moet zichzelf afvragen in welke situaties ze niet op tijd komt, en wat haar dat oplevert.

Wat is eraan te doen

– Stel prioriteiten. Maak onderscheid tussen dingen die belangrijk zijn en dingen die minder belangrijk zijn, maar wel urgent. Een telefoontje op het moment dat u op het punt staat te vertrekken is urgent, maar misschien niet belangrijker dan de afspraak die u heeft.

– Ontwikkel uw tijdsgevoel. Meet bijvoorbeeld hoeveel tijd het kost om uw jas te pakken en in uw auto te stappen. U kunt uzelf ook trainen in het inschatten van tijd. Kijk op uw horloge en probeer pas na tien minuten weer te kijken.

– Plan uw agenda slechts voor 60 procent vol, zeker als u graag impulsieve dingen doet. Zo houdt u daar ruimte voor!

– Maak een realistische tijdsplanning. Gebruikt u bijvoorbeeld de routeplanner? Reken dan de dubbele reistijd. Een routeplanner houdt geen rekening met files, pauzes om te tanken of omleidingen

– Maak een beloningsschema. Stel uzelf een haalbaar doel, bijvoorbeeld dat u acht van de tien keer dat u afspreekt met vrienden op tijd bent. Als u uw doel bereikt, beloont u uzelf bijvoorbeeld met een mooi boek. Haalt u uw doel niet, bedenk dan een gepaste straf zoals het opruimen van uw zolder.

– Communiceer helder. Vertel degene met wie u hebt afgesproken dat het later kan worden. In plaats van te zeggen dat u ‘rond een uur of elf’ komt, kunt u beter afspreken dat u er tussen elf en twaalf zult zijn.

Tips voor de omgeving

‘ kunt helpen door de laatkomer een signaal te geven wanneer hij moet vertrekken. Komt iemand uit uw omgeving regelmatig te laat? Geef diegene dan een compliment als hij op tijd is; boos worden heeft vaak geen zin. U kunt in situaties waarin het belangrijk is stipt te zijn, ook een halfuur eerder afspreken, zodat diegene zeker op tijd is.’

Meer weten

– De tijd van uw leven, Ron Witjas, Uitgeverij Thema, €18,75

– www.schoutenennelissen.nl, www.schoutenennelissen.be[/wpgpremiumcontent]