Omgaan met verlies: hoe kun je rouwen?

Het verlies van een dierbare kun je niet wegduwen, ontkennen of ontlopen. Rouw moet je némen. Maar dat lukt ons niet zo best. Hoe gaat rouwverwerking op een zinvolle en zielvolle manier?

Néé! Dat riep ik heel hard door de telefoon toen ik hoorde dat hij was overleden. Mijn lieve, goede, beste vriend. Mijn tennismaat en geestverwant. Zeven jaar geleden stierf hij totaal onverwacht en het enige dat ik lange tijd kon denken was: néé! Hier kon ik niet mee omgaan; hier wist ik me geen raad mee. Wat ik voelde was verzet, zinloos verzet tegen de werkelijkheid, tegen de vergankelijkheid. Ik zocht uiteindelijk hulp bij een therapeute. Ze liet me uithuilen, uitrazen, keek me vriendelijk aan en zei: ‘Je moet je hoofd buigen.’

Maar wie heeft ons dat geleerd? Onze opvoeders, onze omgeving, onze cultuur: ze zijn niet erg gewend om nederig te buigen voor verlies, en om verdriet daarover toe te laten. Ja hoor, zeggen we wat ongeduldig schokschouderend: natuurlijk weten we dat het leven ook bestaat uit tegenslag, lijden, ziekte en dood. Natuurlijk weten we best dat wij en onze dierbaren onvermijdelijk zullen sterven. Vervolgens richten we ons vol verve op het plannen van ons leven en onze toekomst; op het vormgeven van onze carrière en ons lichaam. In de praktijk zeggen we niet ja, maar nee tegen datgene wat het boeddhisme de ‘eerste edele waarheid’ noemt: er is lijden. Tot het lijden ons tot onze schrik vol in het gezicht raakt.

Rouw wordt weggestopt

Veel mensen, zo signaleert rouwtherapeut, coach en schrijver Riet Fiddelaers-Jaspers, nemen rouw niet. Ze gaan er met een boog omheen, omdat ze de diepe pijn niet willen voelen. Maar je kúnt er niet omheen, zegt Fiddelaers: ‘Rouw heb je te nemen. Wanneer je een intens verlies meemaakt, horen gevoelens van verdriet, pijn, boosheid en teleurstelling daarbij. Dan voel je je ellendig en dat kun je niet wegduwen. Je kunt dat wel een tijdje proberen, maar daarmee ontneem je jezelf ook veel. Want als je het diepste verdriet in je leven niet kunt nemen, kun je ook het geluk niet meer nemen.’

Log in om verder te lezen.
auteur

Eveline Brandt

Eveline Brandt is journalist en mindfulnesstrainer.

» profiel van Eveline Brandt

Dit vind je misschien ook interessant

Video

Spirituele ervaringen: meer tussen hemel en aarde

Ze maakten iets onverklaarbaars mee en het veranderde hun hele leven. ‘Ik zag een soort gordijn ha...
Bekijk video
Video

Spirituele ervaringen: meer tussen hemel en aarde

Ze maakten iets onverklaarbaars mee en het veranderde hun hele leven. ‘Ik zag een soort gordijn ha...
Bekijk video
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Artikel

De vier voordelen van samen tafelen

Ontbijten in de trein, lunchen achter de computer, met een bord op schoot voor de televisie: we eten...
Lees verder
Artikel

De vier voordelen van samen tafelen

Ontbijten in de trein, lunchen achter de computer, met een bord op schoot voor de televisie: we eten...
Lees verder
Kort

Nieuw licht op bijna-doodervaring

Het verlies van een dierbare kun je niet wegduwen, ontkennen of ontlopen. Rouw moet je némen. Maar ...
Lees verder
Advies

Ik voel me vervreemd van anderen

Het verlies van een dierbare kun je niet wegduwen, ontkennen of ontlopen. Rouw moet je némen. Maar ...
Lees verder
Artikel

Schaduwweduwen: verborgen rouw doet langer pijn

Hun liefde moest een geheim zijn – hun minnaar was immers getrouwd. Toen hij overleed, moesten ze ...
Lees verder
Interview

Tegen de zelfmoord van haar dochter kon psychiater Stanneke ...

Depressie en suïcide: in haar werk had Stanneke Lunter (55) er al dagelijks mee te maken. Maar toen...
Lees verder
Advies

Foto’s van zijn overleden vrouw

Het verlies van een dierbare kun je niet wegduwen, ontkennen of ontlopen. Rouw moet je némen. Maar ...
Lees verder
Artikel

Laatste woorden: de meest indringende afscheidsbrieven

Iedereen moet wel eens afscheid nemen – een geliefde laten gaan, een vriendschap verbreken, zijn o...
Lees verder