Imposter syndroom: Altijd bang om door de mand te vallen

  • 538 woorden
  • leestijd is 3 minuten
  • Foto: Eric van den Elsen
Je hebt een goeie opleiding, dito baan en iedereen is lovend over je. Maar toch hoor je altijd dat stemmetje in je hoofd: wanneer ontdekt iedereen dat ik eigenlijk helemaal niets kan?

Mensen die last hebben van het imposter syndroom, leggen de lat genadeloos hoog voor zichzelf en onderschatten hun eigen prestaties. Hoe goed ze hun werk ook doen, hoeveel diploma’s of complimenten ze ook binnenhalen, ze zijn voortdurend bang ontmaskerd te worden omdat ze hardnekkig twijfelen aan hun eigen kwaliteiten.

Verhaal

Imposter syndroom: ‘Wat ik kan, kan toch iedereen’

Hoogopgeleid, capabel, succesvol en tóch bang dat iedereen op een dag ontdekt dat je eigenlijk niks...

Lees verder

Laag zelfvertrouwen en perfectionistisch

Het imposter syndroom is geen officiële diagnose maar een verzameling van persoonlijkheidstrekken. Het komt onder mannen en vrouwen ongeveer evenveel voor. Uit onderzoek van Psychologie Magazine onder 1500 lezers en volgers blijkt dat 24% vaak last heeft van het gevoel de boel te bedriegen. Hoe hoger opgeleid, hoe sterker de imposter-gevoelens. Intelligente mensen die van nature een laag zelfvertrouwen hebben, vaak twijfelen aan zichzelf en onverzadigbaar perfectionistisch zijn lopen een hoger risico. Helemaal als ze ouders hebben die prestatiegericht of overbeschermend zijn of veel controle uitoefenen. Hogerop komen helpt overigens weinig: imposter-gedachten slijten niet met het groeien van ervaring.

Onzeker over je succes

Waarom leggen imposters de lat zo hoog? ‘Zodra ze moeten presteren, worden imposters bang en beginnen ze aan zichzelf te twijfelen,’ zegt Jasmine Vergauwe, onderzoeker bij de vakgroep ontwikkelings-, persoonlijkheids- en sociale psychologie aan de universiteit van Gent. Ze legt uit dat veel imposters met hun angst omgaan door zich uitzinnig voor te bereiden. ‘Die aanpak werkt: ze slagen vaak prima in hun opzet en worden door anderen geprezen.’ Maar dan gaat het mis: ‘Imposters zijn alleen tijdelijk opgelucht als iets goed is gelukt. Daarna bevestigt elk nieuw succes in hun ogen dat ze een bedrieger zijn.’
Dat komt volgens Vergauwe doordat ze zichzelf hun prestaties niet toe-eigenen. Succes heeft volgens hen weinig met eigen capaciteiten te maken maar is vooral een kwestie van toeval, geluk en externe omstandigheden. Daarnaast schatten ze hun eigen prestaties niet op waarde; ze denken dat iedereen kan wat zij doen.

Burn-out

De gevolgen zijn niet mals: het risico op een burn-out is reëel. Coach Vréneli Stadelmaier: ‘Veel imposters vechten tegen hun onzekerheid door overmatig hard te werken. Dat kan leiden tot allerlei stressgerelateerde klachten en kan zelfs bijdragen aan een burn-out,’ zegt ze. ‘Maar er zijn ook imposters die een heel andere tactiek gebruiken om met hun zelftwijfel om te gaan: vluchten. Zij leggen de lat niet onrealistisch hoog, maar juist veel te laag voor zichzelf. Zodat ze anderen kunnen blijven verbazen of zodat ze minder diep vallen, mochten ze toch door die mand vallen.’

Oplossing voor het imposter syndroom

Wat kun je doen om imposter-gevoelens te verminderen? Coach Nicoline van Roozendaal traint bij de Baak veel perfectionisten. ‘Het is belangrijk dat imposters uitzoeken waarvoor ze precies zo bang zijn. Bijvoorbeeld dat ze uiteindelijk door iedereen worden afgewezen of zelfs dat ze er net zo goed niet hadden kunnen zijn. Wie die diepste angst kan aankijken, realiseert zich dat die niet terecht is. En kan dan leren imposter-gedachten te herkennen, maar er niet meer naar te handelen. Dat kun je oefenen door die onderliggende angst expres op te zoeken. In het begin kan dat misselijkmakend eng zijn,’ zegt ze. ‘Maar hoe vaker je dwars tegen je imposter-gevoelens ingaat, hoe makkelijker het wordt.’

Online training

Vergroot je zelfvertrouwen

  • Bewezen effectief
  • Technieken uit de cognitieve gedragstherapie
  • Inclusief dagboek-app

bekijk de training
Nu maar
€ 67,50

Natalie Portman, Jodie Foster, Sheryl Sandberg en hoofredacteur Sterre van Leer hebben er ook last van, ze schrijft erover in haar column.

Stop met imposter-gedachten en schrijf je sterk

Wie lijdt aan het imposter syndrome ziet zijn eigen kwaliteiten niet. Tijd om die papegaai op je schouder te herkennen en te stoppen met de ondermijnende imposter-gedachten. Deze schrijfoefeningen zorgen voor een tastbare boost voor je zelfvertrouwen:

Zij/hij-cv

Schrijf een cv met daarin al je diploma’s, (werk)successen en sterke punten. Doe dit in de derde persoon. Zij/hij heeft… en kan…. Dit kleine beetje afstand kan ervoor zorgen dat je je eigen capaciteiten scherper ziet. Kom je er niet helemaal uit? Pak er wat oude rapporten of verslagen van recente functioneringsgesprekken bij. Of vraag een paar goede vrienden of collega’s die je vertrouwt wat zij als je sterkste punten zien.

Complimentenboekje

Krijg je een compliment? Bagatelliseer het niet door te zeggen: ‘Oh, dat stelde niks voor’ maar laat het intact en zeg bijvoorbeeld alleen: ‘Dank je, dat vind ik fijn om te horen.’ Schrijf het compliment vervolgens op in een speciaal schriftje en draag dat altijd bij je. Noteer daarin ook elke dag een compliment dat je jezelf geeft, over iets wat je die dag goed hebt gedaan. Na een half jaar is zo een complimentenboekje ontstaan dat – net als het cv van de oefening hierboven – op moeilijke momenten helpt reëler over jezelf te denken.

auteur

Susanne de Joode

» profiel van Susanne de Joode

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Woorden worden verdraaid

Lees verder
Branded content

Niet meer moe, 7 tips voor meer vitaliteit

Na een lange werkdag ben je al snel geneigd op de bank te ploffen met de afstandsbediening en een gl...

Lees verder
Artikel

Daarom werd ik coach: ‘Ik krijg echt energie van coachen’

Nicole Smeenk (40) werkte vijf jaar geleden in de marketing en wist nog helemaal niet dat ze coach w...

Lees verder
Artikel

Waarom we zo graag afzien

Lees verder
Advies

Ik kan niet goed omgaan met kritiek

Lees verder
Advies

Hoe doorbreek ik de cirkel van opkroppen en ontploffen?

Lees verder
Advies

Kan een mens terugvallen in het oude denken?

Lees verder
Artikel

Je ideale zelf met dank aan je partner

Lees verder
Artikel

Zo voel je je prettiger in lastige sociale situaties

Lees verder