Een doeltreffend schot

Een ervaren voetballer heeft slechts een fractie van een seconde nodig om een bal met een snelheid van negentig kilometer per uur in het doel te schieten. Maar voor zijn voet de bal raakt, is er wel in razendsnel tempo het nodige werk verricht in de hersenen, om de beweging van zijn benen zo precies mogelijk te programmeren.

Het resultaat, het uiteindelijk doeltreffende schot, is echter niet alleen het gevolg van de hersenactiviteit van de specifieke windingen in de motorische schors. Sterker nog, die schors is alleen maar het definitieve vertrekpunt van de impulsen naar de spieren, oftewel het startsein voor de uitvoering van de beweging. Tal van andere hersenstructuren staan aan de basis van het succes van Johans schot. Die structuren leveren hun aandeel echter in het stadium voor de beweging, waardoor op het moment dat het startsein voor de uitvoering gegeven wordt, alle noodzakelijke ingrediënten in de uit te voeren beweging verpakt zitten. In de uitsnede is dit duidelijk te zien: voordat de motorische schors signalen afgeeft naar het linkerbeen, vindt in opeenvolgende fasen een voorprogramma plaats in verschillende hersengebieden.

Het is natuurlijk interessant om te weten wat zich in het brein van een profvoetballer afspeelt, maar op het moment dat Johan een strafschop moet nemen, doet hij er goed aan zijn hersenen hun werk te laten doen en zich geheel te concentreren op het scoren van een doelpunt. Want ‘voetbal speel je met je hoofd’, zoals Johan Cruijff opmerkte. Columnist en ex-voetballer Jan Mulder zei jaren geleden: ‘Als je in een finalewedstrijd staat met tachtigduizend toeschouwers en je in de laatste minuut een beslissende strafschop moet nemen, dan gaat het erom je angsten en zenuwen in bedwang te houden en niet in paniek te raken. Dan denk je niet meer aan de theorie!’ En als Sir Stanley Matthews zegt zich niet bewust te zijn van de manier waarop hij een schijnbeweging maakt, heeft hij het waarschijnlijk over hetzelfde als Cruijff en Mulder.

Het grote breinboek

Bestel nu het grote breinboek in onze webshop!

Het brein van de doorsnee voetballer

Een doorsnede van de hersenen van voren naar achteren. Alleen de linker hersenhelft is vanuit het midden aan de binnenkant te zien.

homunculus (zie onder)

bewustwording

zenuwbaan van hersenschors naar ruggenmerg

balk tussen twee hersenhelften

bewegings- en houdingscontrole

thalamus of poort naar de hersenschors (5) voor impulsen uit kleine hersenen (3)

algemene alertheid

overkruising van links naar rechts

ruggenmerg

De belangrijkste hersenstructuren die het voorwerk leveren voor de motorische schors het sein geeft om te schieten, zijn de reticulaire formatie in de hersenstam (1), die zorg draagt voor de waakvlam van het brein: de algemene alertheid. Vervolgens moet er een aanleiding zijn om de waakvlam het vuur te laten ontsteken en bij Johan is dat de penalty die hij aanstonds moet nemen. De bewustwording van dit feit concentreert zich in een stuk hersenschors van ‘hoger niveau’ (2). Dan volgt de tweede fase: het programmeren van de beweging, de precieze timing en opeenvolging van spiercontracties. De zwaaibeweging met het linkerbeen moet bijvoorbeeld goed getimed zijn en in één vloeiende beweging verlopen, terwijl het rechterbeen ondertussen voor stabiliteit zorgt. Met name twee gebieden in de hersenen zijn hiervoor heel belangrijk: de kleine hersenen met hun boomstructuur die in het achterhoofd gelegen zijn (3) en de centraal en diep in het brein gelegen thalamus (4). Als het motorisch voorprogramma eenmaal ‘uitgewerkt’ is, leiden de signalen vanuit deze centra naar

– onder andere – de motorische schors (5) ertoe dat de beweging via het ruggenmerg (6) door de spieren gemaakt kan worden.

De homunculus[/wpgpremiumcontent]

thalamus of poort naar de hersenschors (5) voor impulsen uit kleine hersenen (3)

algemene alertheid

overkruising van links naar rechts

ruggenmerg

De belangrijkste hersenstructuren die het voorwerk leveren voor de motorische schors het sein geeft om te schieten, zijn de reticulaire formatie in de hersenstam (1), die zorg draagt voor de waakvlam van het brein: de algemene alertheid. Vervolgens moet er een aanleiding zijn om de waakvlam het vuur te laten ontsteken en bij Johan is dat de penalty die hij aanstonds moet nemen. De bewustwording van dit feit concentreert zich in een stuk hersenschors van ‘hoger niveau’ (2). Dan volgt de tweede fase: het programmeren van de beweging, de precieze timing en opeenvolging van spiercontracties. De zwaaibeweging met het linkerbeen moet bijvoorbeeld goed getimed zijn en in één vloeiende beweging verlopen, terwijl het rechterbeen ondertussen voor stabiliteit zorgt. Met name twee gebieden in de hersenen zijn hiervoor heel belangrijk: de kleine hersenen met hun boomstructuur die in het achterhoofd gelegen zijn (3) en de centraal en diep in het brein gelegen thalamus (4). Als het motorisch voorprogramma eenmaal ‘uitgewerkt’ is, leiden de signalen vanuit deze centra naar

– onder andere – de motorische schors (5) ertoe dat de beweging via het ruggenmerg (6) door de spieren gemaakt kan worden.

De homunculus[/wpgpremiumcontent]

auteur

Ronald van Gelder

» profiel van Ronald van Gelder

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Goed eten: het geheim van een gezond brein

Het wordt steeds duidelijker hoe belangrijk voeding is voor onze geestelijke gezondheid, laat de Ier...
Lees verder
Artikel

Goed eten: het geheim van een gezond brein

Het wordt steeds duidelijker hoe belangrijk voeding is voor onze geestelijke gezondheid, laat de Ier...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Advies

Ik krijg geen orgasme meer

Het lukt me al een tijdje niet meer om een orgasme te krijgen.
Lees verder
Advies

Ik krijg geen orgasme meer

Het lukt me al een tijdje niet meer om een orgasme te krijgen.
Lees verder
Artikel

Pillen slikken

Mensen met een actief sociaal leven slikken braver de pillen die hun (huis)arts heeft voorgeschreven...
Lees verder
Artikel

Communicatie via implantaten

Zuiver door aan iets te denken, kan men iets in de buitenwereld laten bewegen. Dit is geen paranorma...
Lees verder
Artikel

Koppen en hersenletsel

Net als boksers, kunnen voetballers hersenletsel oplopen en dit kan op de lange duur leiden tot neur...
Lees verder
Artikel

Wat maakt ons menselijk?

Onderzoekers leveren steeds meer indrukwekkend bewijs voor de mentale vaardigheid van allerlei diers...
Lees verder
Test

Welk breintype ben je?

De Dalai Lama is een waarnemer, Tiger Woods een ideeënmachine. Oprah Winfrey is een leider en Britn...
Lees verder
Artikel

Boekentip: Van ijskastmoeder tot hersenziekte

We hebben tegenwoordig allemaal wel een idee wat er aan de hand kan zijn met een kind dat geen oogco...
Lees verder