De kracht van dankbaarheid

Het schiet er maar al te vaak bij in: gewoon even ‘dankjewel’ zeggen. Drie Psychologie Magazine-medewerkers schreven daarom een brief aan iemand die veel voor hen heeft betekend. ‘We hebben de liefde laten verdampen, maar ik ben je oneindig dankbaar voor onze kinderen.’

Dankjewel zeggen als je partner boodschappen heeft gedaan. Je gelukkig prijzen met die fijne collega, met het dak boven je hoofd en het verse kopje koffie voor je neus. We weten wel dat het ‘goed’ is om dankbaar te zijn, maar in de waan van de dag schiet het er vaak bij in. Toch is het voelen en tonen van dankbaarheid een van de eenvoudigste manieren om je in korte tijd een stuk gelukkiger te voelen, om stress te verlagen en om je sociale contacten te laten bloeien.

Verhaal

Waar ben je vandaag dankbaar voor?

Als we alleen streven naar meer en beter, vergeten we dankbaar te zijn voor wat er al is. Journalist...

Lees verder

Dankbaarheid wordt ook wel het paradepaardje van de positieve psychologie genoemd. De Amerikaanse psycholoog Martin Seligman, grondlegger van deze stroming, hield in 1998 een beroemd geworden speech waarin hij opriep meer onderzoek te doen naar wat mensen gelukkig maakt in plaats van naar psychische stoornissen. Sindsdien zijn er duizenden onderzoeken gedaan naar eigenschappen als doorzettingsvermogen, wijsheid, tevredenheid en zelfvertrouwen. Dankbaarheid springt daaruit, doordat ze zulke grote en duidelijk positieve effecten heeft op onze gezondheid, ons geluksgevoel en onze relaties.

Voor een deel zit dankbaarheid in onze persoonlijkheid: de een is van nature meer geneigd om zijn zegeningen te tellen dan de ander. Mensen die hoog scoren op een dankbaarheidstest zijn over het algemeen gelukkige mensen, zo wordt duidelijk uit vele onderzoeken. Ze hebben vaker positieve emoties, zijn tevredener met hun leven en hebben positieve verwachtingen van de toekomst. Tegelijkertijd hebben ze minder gevoelens van angst en depressie. Ze zijn bovendien prettige mensen om mee om te gaan: ze zijn aardiger, empathischer, vergevingsgezind, behulpzaam, niet snel jaloers en niet-materialistisch ingesteld.

Je kunt het leren

Nu is er altijd een kip-ei-vraag bij dit soort samenhang: maakt dankbaarheid wel echt gelukkiger, of hebben gelukkige mensen gewoon meer reden tot dankbaarheid? Toch lijkt het erop dat dankbaarheid eerder een oorzaak van geluk is dan een gevolg. Verschillende onderzoeken hebben laten zien dat wanneer proefpersonen via oefeningen een toename in dankbaarheidsgevoelens kregen, dit leidde tot een toename in geluk en welzijn.

Het goede nieuws is hiermee dat een dankbare levenshouding is aan te leren. Van twee dankbaarheidsoefeningen is bewezen dat ze dankbaarheidsgevoelens kunnen vergroten – ook in moeilijke tijden.

De eerste is een bekende en veelgebruikte oefening. Tel je zegeningen: regelmatig, bijvoorbeeld elke avond of week, in een paar zinnen opschrijven waar je dankbaar voor bent. Dat kunnen dingen zijn die je hebt meegemaakt – iets lekkers gegeten, een meevaller, iemand hield de deur voor je open – of grotere levensgebieden, zoals je fijne jeugd of je lieve partner. Deze oefening blijkt nog beter te werken als je deze lijstjes vervolgens uitwisselt en bespreekt met iemand anders.

De tweede oefening is minder bekend, maar heeft zelfs een nog krachtiger effect: schrijf een dankbaarheidsbrief aan iemand die ooit iets voor je heeft gedaan of betekend, maar die je daarvoor nooit echt hebt bedankt. Vervolgens lees je de brief voor aan deze persoon. Van de dapperen die dat doen krijgt de overgrote meerderheid een groot geluksgevoel, dat minstens een maand aanhoudt. Het onmiddellijke effect van deze oefening is groter dan bij welke andere oefening ook uit de positieve psychologie.
En nóg beter is het om dit vaker te doen: in onderzoek waarin de proefpersonen drie weken lang elke week een brief verstuurden, stapelde het geluk zich op naarmate er meer brieven de deur uit waren.

TEST
Doe de test »

Hoe dankbaar ben je?

Authentiek en welgemeend

Deze oefeningen werken zo goed omdat ze je trainen om het goede in je leven te zien, zegt de gerenommeerde dankbaarheidsonderzoeker Philip Watkins van de Eastern Washington-universiteit. Dankbaarheid werkt als een vergrootglas: het vergroot de goede dingen uit. Daarnaast maakt zo’n oefening je er beter van bewust welke dingen en mensen belangrijk voor je zijn. Daardoor ben je geneigd daar meer aandacht en tijd aan te besteden, met een fijner leven als gevolg. Om deze manier van kijken in je leven in te bedden is het volgens Watkins wel nodig om regelmatig dergelijke oefeningen doen.

Is het dan niet een beetje egoïstisch: anderen te bedanken zodat je zelf gelukkig wordt? Het werkt dan ook alleen als het een authentiek gevoel is, zegt Watkins, en als je het echt meent.
En is dankbaarheid inderdaad authentiek en welgemeend, dan kan ze een welkome opsteker zijn voor de ontvanger, zo blijkt. Een simpel bedankje voor hun hulp maakte al dat proefpersonen zich sociaal waardevol gingen voelen: ze ervoeren dat hun inspanningen ertoe deden en werden gewaardeerd door anderen. Ze waren vervolgens dubbel zo vaak geneigd om weer te helpen als wanneer ze geen bedankje hadden gekregen.

‘Een opkikker voor relaties,’ zo noemt de Amerikaanse onderzoekster Sara Algoe dankbaarheid dan ook. In haar onderzoek bleken partners zich duidelijk beter te voelen over zichzelf en hun relatie op dagen dat hun geliefde hen voor iets had bedankt. ‘Als iemand je bedankt, voel je je gezien en gewaardeerd.’ Zo straalt dankbaarheid niet alleen af op jezelf, maar op je hele omgeving.

 

Zelf een dankbaarheidsbrief schrijven: zo werkt het

De volledige briefschrijfoefening van psycholoog Martin Seligman gaat zó:

  • Kies een belangrijk persoon die een groot positief verschil in je leven heeft gemaakt en die je nooit eens goed hebt bedankt. Schrijf een lofrede van ongeveer een pagina. Neem de tijd om je dankbaarheid goed te formuleren.
  • Het is belangrijk om je dank persoonlijk uit te spreken en niet per telefoon of e-mail. Maak dus een afspraak, maar vertel niet van tevoren wat het doel van je bezoek is. Neem een geplastificeerd exemplaar van je brief mee als cadeau.
  • Als je rustig zit, lees je de brief langzaam en met gevoel voor, terwijl je oogcontact houdt. Geef de ander ruim de tijd om te reageren. Haal herinneringen op aan de gebeurtenissen waardoor deze persoon zo belangrijk voor je is geworden.
Bron: M. Seligman, Gelukkig zijn kun je leren, Het Spectrum, 2002
auteur

Janneke Gieles

Werken op de redactie Psychologie Magazine is alsof ik nog steeds psychologie studeer, maar dan leuker en diepgaander. Steeds weer een ander onderwerp uitpluizen, speuren naar nieuw interessant onderzoek, praten met onderzoekers en auteurs over hun ideeën, en lekker filosoferen en eigen ervaringen uitwisselen met collega’s.

» profiel van Janneke Gieles
auteur

Manon Sikkel

» profiel van Manon Sikkel
auteur

Vivian de Gier

» profiel van Vivian de Gier
auteur

Marieke de Wit

» profiel van Marieke de Wit

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Waarom doet mijn schoonfamilie zo?

Lees verder
Branded content

6 onmisbare tips voor een gezond lang leven

Goed eten en genoeg bewegen, iedereen weet dat je daarmee gezond oud kan worden. Maar welke stappen ...

Lees verder
Interview

Hoe ik mijn zoon met autisme ging begrijpen

Doordat zijn zoon Zac (13) autisme heeft, wist vader Keith (48) nauwelijks wat hem bezighield. Een c...

Lees verder
Advies

Mijn kleinzoon misdraagt zich als hij weer thuiskomt

Lees verder
Artikel

Zac speelt liever met poppen

Lees verder
Advies

Ik weet nog steeds niet wie ik ben

Lees verder
Artikel

Onzichtbare materie

Lees verder
Advies

Ik ben nog steeds een moederskindje

Lees verder
Artikel

Invloed van de jeugd

Lees verder