Baby in therapie

Een baby in therapie? Het klinkt onzinnig en bovendien kan het ukkie nog niet eens praten. Toch is er wetenschappelijk bewijs dat vroeg ingrijpen veel ellende kan voorkomen.

Huilen, schreeuwen, krijsen: baby Loes lijkt radeloos te zijn. Alleen als Marion haar vasthoudt, is ze even stil. Maar zodra ze in haar wieg ligt, breekt de hel los. Na weken van afzien, zoeken de afgepeigerde ouders van Loes medische hulp. Hun kindje wordt van onder tot boven nagekeken in het Academisch Medisch Centrum (amc) in Amsterdam. Artsen vinden een spijsverteringsstoornis, ‘Niets ernstigs’, zeggen ze.

Basistraining

Omgaan met autisme

  • Met autisme-expert Annelies Spek
  • Concrete adviezen over communicatie
  • Inspirerende sessies met video en achtergrondartikelen
bekijk de training
Nu maar
€ 35,-

Nadat het probleem is verholpen, gaat het huilen onverminderd door. Marion is óp. ‘Ik was doodsbang dat ik een hekel aan mijn eigen kindje zou krijgen.’ De kinderarts in het amc suggereert psychologische begeleiding. Therapie voor een baby? Marion vindt het wel wat vreemd, maar na twaalf weken is ze bereid alles te proberen. Uitgeput klopt ze aan bij Basic Trust, een landelijke organisatie van specialisten in opvoeding, hechting en adoptie. Diezelfde dag nog komt er een eind aan haar lijdensweg.

Een kind van een halfjaar oud kan nog niet praten en heeft nog niet veel meegemaakt. Dat baby’s psychische problemen kunnen hebben, lijkt daarom onwaarschijnlijk, en dat ze daarvoor in behandeling kunnen, is helemaal overdreven. Toch kan in het hoofd van een paar maanden oude baby een hoop gebeuren. Relatieproblemen, een ziekenhuisopname, postnatale

depressie, te hoge verwachtingen of een onrustig thuisfront: baby’s reageren supergevoelig op hun omgeving. Beantwoordt de verzorger de pogingen tot communicatie van een baby met een onbewogen gezicht, dan zal de baby proberen toch contact te maken door geluidjes te maken of te glimlachen. Lukt dit niet dan haakt hij af. Interactie is dus cruciaal. Psycholoog Orpha Vanderhaegen, medeoprichtster van Bureau Babywerk: ‘Als een drukke baby ergernis wekt bij de vader omdat het kind hem aan zijn dominante zus doet denken, krijgt het bij ieder teken van leven een afwijzende blik. Vindt de vader dat drukke leuk omdat hij zelf zo was, dan krijgt het kind steeds geamuseerde blikken. Dat heeft een enorme impact’.

Ook bepaalde psychische stoornissen, zoals ADHD en autisme, kunnen zich al vroeg openbaren. ‘Een baby met autisme zoekt geen oogcontact, is in zichzelf gekeerd, maakt minder gebaren. De heldere blik ontbreekt’, zegt hoogleraar Kinder- en Jeugdpsychiatrie Jan Buitelaar. Hij is hoofd van het nieuwe Centrum voor Kinder- en Jeugdpsychiatrie in Nijmegen, waar kinderen van nul tot vier jaar worden behandeld.

Een vicieuze cirkel van onbegrip

Therapie voor lastige baby’s kan wellicht veel ellende voorkomen. De eerste dertig maanden van een mensenleven is de plasticiteit van de hersens het grootst. Gedragspatronen die in deze fase in de hersenen worden opgeslagen, zijn dan nog te wijzigen, maar later wordt dat moeilijker. ‘Een delinquent was op de middelbare school vaak al een lastige puber, op de lagere school weten ze nog dat het een moeilijk kind was en op de crèche was het een probleempeuter. Maar eigenlijk voelde de moeder al dat er iets mis was toen hij nog een baby was’, aldus Orpha Vanderhaegen. Ze werkte jarenlang bij een crisisgroep voor baby’s en hun ouders. Nu wil ze via Bureau Babywerk mensen die met baby’s werken met elkaar in contact brengen, zodat ze kennis kunnen uitwisselen.

Vanderhaegen: ‘Ouders die zich ongerust maken over hun baby, krijgen te horen: “Hij groeit er wel overheen—. Maar daarmee moet je oppassen. Hij kan zijn babygedrag gaan vertalen in peutergedrag en hoe langer je wacht met ingrijpen, hoe moeilijker het wordt een oplossing te vinden.’ Zes weken leven met een moeilijke baby kan bij jonge ouders burn-out veroorzaken. Een kind voelt die spanning en zal daar weer op reageren en zo ontstaat een vicieuze cirkel van onbegrip. Vanderhaegen: ‘Een groot deel van de kindjes heeft te weinig basisvertrouwen. Er is dan geen veilige hechting tot stand gekomen. Eigenlijk moeten deze kinderen opnieuw leren dat ze niet in gevaar zijn en zich kunnen overgeven.’

Basic Trust helpt ouders via de methode van Video Interactie Begeleiding het basisvertrouwen van hun kind te herstellen. Marijke Kellaert is een van deze specialisten. Zij is orthopedagoge en psychologe en werkt onder de paraplu van Basic Trust vanuit haar praktijk in Maarssen.

Het idee ‘iets te kunnen doen’ geeft Marion moed. Eerst filmt Marijke Kellaert hoe Marion met haar baby omgaat. Beiden lijken zich niet echt op hun gemak te voelen met de camera erbij en zitten er wat stijfjes bij. Marion houdt Loes dicht tegen zich aan. Hun gezichten zijn vlakbij elkaar. Als de baby klaaggeluiden produceert, vraagt ze: ‘Moet je huilen?’ De fopspeen helpt. Je ziet Marion denken: als ze maar niet gaat huilen. Als de baby rustig is, wiegt Marion haar. ‘Zullen we even praten?’, vraagt ze telkens weer.

Bij het bekijken van de videofilm let Kellaert vooral op hoe moeder en kind op elkaar reageren. Marion krijgt eerst een stel complimenten: net als de meeste moeders heeft ze intuïtief een prima houding. Deze bevestiging geeft rust. Dan kijken ze op de videofilm naar de signalen van de baby en hoe je daar het best op kunt reageren. ‘Goed kijken, is het halve werk’, weet Kellaert. ‘Je kunt het best benoemen wat de baby doet. Niet vragend, maar stellend. Dan voelt zij zich begrepen. Als ze rustig is, laat haar dan even. Neem niet te veel initiatief.’ Ze gaan oefenen. Marion is allang blij: na weken hulpeloosheid kan ze iets doen.

Eindelijk contact

‘Het is een misverstand dat baby’s niet kunnen communiceren’, zegt Vanderhaegen. ‘Ze hebben een scala aan signalen in huis die ouders vaak probleemloos oppikken. De eerste tijd is het zaak uit te vinden wie je in huis hebt gekregen en hoe je daarmee kunt omgaan. Een levendige baby kan mee op stap, een schuwe baby wil vooral rust en geborgenheid.’ Niet dat het kind de baas is. Vanderhaegen herinnert zich een dappere moeder met een moeilijke baby. ‘Bij iedere aanraking verstijfde het lijfje en knuffelen was een heel gedoe. Het kindje huilde radeloos, maar accepteerde geen troost. Toch liet de moeder zich niet uit het veld slaan en bleef de baby knuffelen. Na een paar weken gaf het kindje zich gewonnen.’

Psychiater Jan Buitelaar: ‘De invloed van de omgeving is bij baby’s erg groot, daarom zijn de ouders erbij. Het gaat erom vastgelopen patronen vlot te trekken en eigenlijk behandel je de ouders. Een psychiatrische stoornis is chronisch en genezing is niet mogelijk. Maar de scherpe kantjes kunnen er wel af. Een vroege behandeling levert betere toekomstverwachtingen.’

Aan het eind van de middag maakt Marijke Kellaert een tweede video-opname. Marion zit heel anders in de stoel. Vaster. Ze ziet er ontspannen uit. Baby Loes is moe en hongerig. Als ze begint te huilen, reageert Marion rustig: ‘Je huilt’. Het kind reageert onmiddellijk en zoekt oogcontact. De twee kijken elkaar lang aan. Het is alsof Loes zich stilzwijgend beklaagt. ‘Je hebt honger’, zegt Marion. Ze stopt de speen in het mondje, maar Loes spuugt het ding uit. ‘Je laat je niet foppen’, constateert haar moeder kalm. ‘Ik ga een flesje maken.’

Later belt Marion de vervolgafspraak af. Het gaat zoveel beter, ze kan het verder wel alleen. Maanden later: ‘Het is alsof Loes en ik een eigen taaltje hebben gevonden. Ze blijft een drukke baby, maar we hebben nu echt contact.’

De namen van Marion en baby Loes zijn om privacyredenen gefingeerd

OP DE SITE

Zuigelingen op de divan: slaan we door, of is therapie voor baby’s zinvol? Praat mee op ons forum! Kijk op psychologiemagazine.nl

MEER INFORMATIE

www.babywerk.net en www.basictrust.com

auteur

Catheleyne van der Laan

» profiel van Catheleyne van der Laan

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Juul durft meer met Tasha

Een hond kan de wereld van een kind met autisme enorm vergroten. Sinds Juul (6) een nieuw maatje hee...
Lees verder
Artikel

Juul durft meer met Tasha

Een hond kan de wereld van een kind met autisme enorm vergroten. Sinds Juul (6) een nieuw maatje hee...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Kort

Dankbaarheid is goed voor je relatie

Voor welke dingen van het afgelopen jaar ben je je partner dankbaar?
Lees verder
Kort

Dankbaarheid is goed voor je relatie

Voor welke dingen van het afgelopen jaar ben je je partner dankbaar?
Lees verder
Kort

Constructief ruziemaken helpt de baby

Een baby in therapie? Het klinkt onzinnig en bovendien kan het ukkie nog niet eens praten. Toch is e...
Lees verder
Advies

Mijn dochter (11) met PDD-NOS beschadigt zichzelf

Een baby in therapie? Het klinkt onzinnig en bovendien kan het ukkie nog niet eens praten. Toch is e...
Lees verder
Artikel

‘Honger!’ gebaart de baby

Een baby in therapie? Het klinkt onzinnig en bovendien kan het ukkie nog niet eens praten. Toch is e...
Lees verder
Artikel

Wankel ouderschap: ouders met een stoornis op cursus

Ouders met psychiatrische stoornissen ondervinden vaak extra moeilijkheden bij de opvoeding van hun ...
Lees verder
Advies

Mijn man wil al 35 jaar niet vrijen

Beste Pieternel, Ik ben getrouwd met een man, al veertig jaar, die vanaf ongeveer 1972 niet meer vr...
Lees verder
Artikel

Paardenjongens

Op een afgelegen hoeve in Texas hangt een blond jochie ontspannen op een paardenrug. Dit is de plek ...
Lees verder