‘Bij elk vlekje denk ik gelijk aan kanker’

Al is ze gezond van lijf en leden, Isabel (35) voelt zich dagelijks belaagd door ernstige ziektes. Anderhalf jaar uit het leven van een hypochonder: ‘Soms durf ik niet te douchen. Stel dat ik een knobbeltje ontdek.’

Het begon toen Isabel 12 was en borsten kreeg. ‘Ik vond het zo eng dat ze groeiden. Ik was bang dat er allemaal woekeringen in zaten. Het enge van kanker is het onvoorspelbare, en dat alles wat cellen heeft kanker kan krijgen. Die ziekte heeft voor niets of niemand ontzag en het komt zó veel voor… Er zijn mensen die heel gezond leven en die toch rond hun dertigste dood neervallen. Dat zijn voor mij de meest beangstigende verhalen. De complete willekeur van wie ziek wordt en wie niet.’

‘Bij elk vlekje denk ik: kanker’

Al is ze gezond van lijf en leden, Isabel (35) voelt zich dagelijks belaagd door ernstige ziektes. A...

Lees verder

De angst die haar jeugd binnensloop, heeft zich stevig in haar leven genesteld. Isabel is nu 35 en -biologe. Als ze eind 2008 al een paar jaar aan haar promotieonderzoek werkt, belandt ze in de Ziektewet. Ze kan zich niet concentreren op haar werk omdat ze voortdurend met iets anders bezig is. ‘Eigenlijk ben ik de hele dag door bang. Als ik een plekje op mijn huid zie, denk ik allereerst aan huidkanker. Als ik ongerust ben, ga ik ziektes googelen. Dat is stom, het maakt me juist ongeruster.’

Irrationele gedachten

In veel stresssituaties kan Isabel zichzelf wel geruststellen, maar niet als het om ziektes gaat, en zeker niet in tijden dat ze zich slecht voelt. ‘Mijn angsten en irrationele gedachten vormen een onderlaag die altijd aanwezig is en door de ratio wordt bedekt. Als ik me terneergeslagen voel, krijgen de negatieve gedachten een kans om door die bovenlaag heen te breken. Dan heb ik de kracht niet om ze met rationele argumenten in toom te houden.’

Leven zonder plezier

Na een halfjaar therapie heeft haar therapeute geconstateerd dat Isabel depressief is. ‘Nu slik ik antidepressiva. Die pillen hebben invloed op de serotoninehuishouding in de hersenen en bestrijden angst en depressie.’ Kort daarna pakt Isabel het werk aan haar proefschrift weer op, maar al snel komen er deadlines en daar krijgt ze het benauwd van. ‘En tussen mij en mijn vriend gaat het almaar slechter. Hij weet niet wat hij met mijn hypochondrische angsten aan moet en dat vind ik moeilijk.

Anderhalf jaar na ons eerste gesprek vertelt Isabel dat ze de relatie met haar vriend heeft verbroken. Ze is opgelucht. Ook in het algemeen gaat het beter met haar. ‘Hypochondrie hoort bij mij, dat geloof ik echt, maar ik heb er nu minder last van. Ik laat me een stuk minder door mijn angst beheersen. En als dat door de pillen komt, wat dan nog? Waarom zou je niet een stofje toevoegen dat je lijf mist en waardoor je je beter gaat voelen? Ik noem de antidepressiva mijn happy pills.’

Training

Goed zoals je bent

  • Leer jezelf accepteren
  • Omarm je imperfecties
  • Met boek van Brené Brown
bekijk de training
Nu maar
€ 87,50

Ook de cognitieve gedragstherapie, nu nog maar eens in de drie weken, heeft haar goed gedaan. ‘Ik ben weerbaarder geworden en ik heb geleerd mijn angsten af te leiden. Het klinkt zo simpel, maar blijkbaar heb je soms hulp van buitenaf nodig om iets in te zien.’

Is Isabel haar angsten voorgoed meester? Dat zal volgens haar blijken op het moment dat ze er emotioneel niet goed aan toe is. ‘Als grote tegenslagen mijn pad kruisen: dan komt de echte test.’

Isabel heet in werkelijkheid anders en wilde niet herkenbaar op de foto.

Een half miljoen hypochonders

Hypochondrie is een angststoornis, die onder mannen en vrouwen ongeveer evenveel voorkomt. Hypochonders vertalen lichaamssignalen in ernstige, vaak dodelijke ziekten. Ze zijn niet gerust te stellen door artsen en al helemaal niet door statistieken. In de toptien van ziektes waarvoor ze bang zijn, staat kanker bovenaan.

Psychologe Anja Greeven schat in haar recente proefschrift dat 1 tot 5 procent van de Nederlanders lijdt aan hypochondrie; bij een gemiddelde van 3 procent is dat zo’n half miljoen. Exacte gegevens zijn onbekend omdat hypochonders vaak aankloppen bij een huisarts of medisch specialist in plaats van een psycholoog of therapeut; ze denken immers een ernstige lichamelijke aandoening te hebben. Er zijn ook hypochonders die zich uit angst of schaamte nooit bij een arts melden.

Volgens deskundigen zijn de oorzaken van hypochondrie te vinden in genetische aanleg, opvoedingspatronen en/of iemands mate van emotionele stabiliteit. Cognitieve gedragstherapie wordt gezien als effectiefste behandelvorm, al dan niet in combinatie met antidepressiva. De therapie richt zich op het gedrag van de patiënten. De therapeut spreekt bijvoorbeeld met hen af hoe vaak ze een arts bezoeken en hoe vaak ze hun lichaam onderzoeken op afwijkingen. Ook leren ze de signalen van hun lichaam positiever te interpreteren.

Dit artikel is een ingekort en bewerkt hoofdstuk uit het zojuist verschenen boek Hypochonders van Paloma Bourgonje (Querido, € 18,95).
auteur

Paloma Bourgonje

» profiel van Paloma Bourgonje

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

De kracht van kwetsbaarheid

Sommige mensen zijn veel gevoeliger dan andere. Hun genetische opmaak maakt hen kwetsbaarder, maar z...
Lees verder
Artikel

De kracht van kwetsbaarheid

Sommige mensen zijn veel gevoeliger dan andere. Hun genetische opmaak maakt hen kwetsbaarder, maar z...
Lees verder
Interview

Sanny Verhoeven-Ruis over de boeken die haar hebben geraakt

Presentatrice en YouTuber Sanny Verhoeven-Ruis kiest de boeken uit haar kast die haar het meest hebb...
Lees verder
Interview

Sanny Verhoeven-Ruis over de boeken die haar hebben geraakt

Presentatrice en YouTuber Sanny Verhoeven-Ruis kiest de boeken uit haar kast die haar het meest hebb...
Lees verder
Artikel

Tijd alleen

Op straat, op de radio, in je mail: zelfs als je niet bewust gezelschap zoekt, zijn er altijd mensen...
Lees verder
Recensie

Nee tegen andermans ellende

Raakt u ook van slag als uw partner u verwijten maakt of uw collega u negeert? Laat u niet langer op...
Lees verder
Artikel

Kun je echt veranderen

Luchthartiger door het leven gaan, wat zou dat heerlijk zijn. Of vriendelijker, of extraverter, of z...
Lees verder
Artikel

Weg walging

Al is ze gezond van lijf en leden, Isabel (35) voelt zich dagelijks belaagd door ernstige ziektes. A...
Lees verder
Artikel

Paardenjongens

Op een afgelegen hoeve in Texas hangt een blond jochie ontspannen op een paardenrug. Dit is de plek...
Lees verder
Artikel

Liegbeest

We vertellen allemaal weleens een leugentje om bestwil. Maar voor sommige mensen is liegen een dagta...
Lees verder