Geldt hetzelfde voor apengezichten? Voor de meeste mensen zien apen er allemaal hetzelfde uit. Erger nog, er zijn mensen die niet eens van apengezichten willen spreken: apen hebben alleen maar ‘koppen’.

Onderzoekers op het gebied van gezichtsherkenning hebben lang ­geleden geconcludeerd dat apen er lang niet zo goed in zijn als wij. Mogelijk bezitten wij een speciale ‘module’ in onze hersenen die ons honderden gezichten uit elkaar laat houden, terwijl andere primaten het zonder deze module moeten stellen.

Het probleem is dat al dat onderzoek gedaan was door apen naar mensengezichten te laten kijken. Er was geen reden hen op hun eigen soort te testen, zei men. Als apen al problemen hadden met menselijke portretten, die zo totaal verschillend zijn, dan konden ze onmogelijk beter gezichten onderscheiden van hun eigen soort.

Nou begrijp ik wel waarom het ­onderzoek zo opgezet was. Het is heel eenvoudig mensenportretten te vinden, want alle weekbladen staan er vol mee. Met een middagje knippen heb je al snel honderd plaatjes bij elkaar. Die worden dan op de computer gepresenteerd in een zogenaamde ‘matching-to-sample’-proef. Je toont eerst een foto van Piet (de ‘sample’) en meteen daarna twee foto’s, bijvoorbeeld een andere foto van Piet en eentje van Kees. De proefpersoon (of het proefdier) moet dan kiezen welke van de twee laatste foto’s het meest op de eerste lijkt. Keuze van Piet (de ‘match’) bewijst herkenning.

Het is veel meer werk om portretfoto’s van apen te verzamelen. Ik heb er echter duizenden, en die presenteerden we dus aan onze apen. Chimpansees vinden het geweldig om met computers te werken, zozeer dat we ze alleen maar hoeven te roepen en de computer te laten zien en ze staan in de rij voor het onderzoek.

Ze bleken in feite heel goed in gezichtsherkenning! Apen hebben absoluut geen probleem apenkoppen uit elkaar te houden. Niet alleen dat, ze zijn zelfs in staat om familiegelijkenis te zien. Als we op het computerscherm eerst het gezicht tonen van een apenvrouw en daarna de portretten van twee andere apen, waarvan er een het kind van diezelfde vrouw is, pikken ze het familielid er direct uit.

Het probleem van eerder onderzoek was dus dat ‘mensenkoppen’ er voor apen allemaal hetzelfde uitzien. Dat hadden we natuurlijk wel eerder kunnen bedenken… als we wat minder aan zelfoverschatting leden.[/wpgpremiumcontent]