De vraag

Ik durf anderen niet aan te kijken

Beste Frank,
Hoe kan ik me bewust worden van de lichaamstaal van anderen? Ik let meestal niet op anderen. Ik durf/wil de ander niet aankijken. Ik mis dus signalen en kom daardoor wel eens in de problemen. Als iemand boos wordt bijvoorbeeld, zie ik dat niet, pas als het te laat is.
Groeten van Sylvia

Het advies

Expert

Frank van Marwijk

Lichaamstaal deskundige


Beste Sylvia,
Je vraagt hoe je je bewust kunt worden van de lichaamstaal van anderen. Daarna geef je zelf al aan wat je denkt dat daar de oorzaak van is. Je vindt het moeilijk om anderen aan te kijken. Daardoor mis je de signalen die zij afgeven. Bijzonder aan jouw vraag is dat je de lichaamstaal van anderen beter wilt leren lezen, terwijl het antwoord te vinden is in het gebruik van je eigen lichaamstaal.

Evenals jij vinden veel mensen het moeilijk om anderen aan te kijken. Ze vinden het bedreigend omdat ze niet weten wat anderen (over hen) denken als zij ze aankijken. Daar hebben ze vaak wel ideeën over die niet altijd op de waarheid berusten. Ze voelen zich angstig of verlegen. Daarom kijken ze liever de andere kant op. Helaas missen ze daarmee een belangrijke vorm van non-verbale communicatie.

Aankijken en wegkijken zijn essentiële elementen van lichaamstaal. Door je gesprekspartner aan te kijken en naar hem te knikken, nodig je hem uit om verder te praten over een onderwerp dat hij heeft aangesneden. Je gesprekspartner kan aan jou zien dat je naar hem luistert en dat je het interessant vindt. Dit moedigt hem aan. Alleen al door te kijken geef je dus positieve feedback die bevorderend is tijdens de communicatie. Als spreker kun je door het maken van oogcontact bepaalde woorden accentueren of laten weten dat je de beurt overgeeft. Oogcontact is dus belangrijk om een interactie vloeiend te laten verlopen.

Zelf geef je aan dat oogcontact ook belangrijk is om signalen van anderen te kunnen opvangen en begrijpen. Daar hoef je in principe niet altijd oogcontact voor te maken. Meer naar anderen kijken is al voldoende. Oogcontact is het pas als de ander ook terugkijkt. Het is misschien geruststellend te weten dat mensen niet voordurend oogcontact hoeven te hebben als ze samen zijn.

Uit onderzoek door de Amerikaanse psycholoog Michael Argyle bleek dat tijdens een gemiddeld tweegesprek de spreker slechts 40 % van de tijd naar de luisteraar kijkt. De luisteraar kijkt 75% van de tijd. Dat is wel meer, maar ook nog niet de hele tijd. In veel andere situaties is het helemaal niet zo gebruikelijk elkaar zomaar aan te kijken. Als je iemand aankijkt zonder dat hij spreekt of dat je hem iets wilt zeggen, duurt de gemiddelde blik maar enkele seconden. Daarna wordt er meestal ontwapenend geglimlacht en weer weggekeken. Veel mensen die denken dat ze anderen niet durven aan te kijken, scoren gek genoeg vaak niet lager dan het gemiddelde oogcontact – ze denken alleen van wel.

Terug naar je vraag: je vindt het vervelend de lichaamstaal van anderen te missen (omdat je ze niet aankijkt) omdat je anders niet ziet dat iemand boos wordt en je dan te laat bent. Ik vind het bijzonder dat je dat laatste expliciet noemt. Als je niet naar iemand kijkt, en ook niet naar hem luistert, mis je misschien dat hij boos wordt. Maar je mist nog veel meer signalen die overigens veel vaker voorkomen en veel waard zijn.

Je mist dat mensen behulpzaam willen zijn. Je mist dat iemand zich wil verontschuldigen. Je mist dat mensen enthousiast zijn. Je mist dat mensen je aardig vinden. Je mist ook alle signalen die jou duidelijk maken dat aankijken veel minder eng is dan je verwacht. Misschien is het juist jouw verwachting dat mensen boos op je zullen zijn die ervoor zorgt dat je mensen niet aankijkt.

Jouw voorspelling maakt zichzelf dan waar. Mensen kunnen zich eraan gaan irriteren dat je schijnbaar geen aandacht aan hen schenkt. Als je echter leert om mensen meer aan te kijken, wordt je toegankelijker. Je laat er belangstelling voor anderen mee blijken. Daardoor zul je ontdekken dat mensen ook aardiger op jou gaan reageren.

Mijn advies is te gaan oefenen met het aankijken van de mensen om je heen. Doe dat eerst met vrienden; vertel hen gewoon dat je dit wilt doen. Dat maakt het minder bedreigend. Doe het later opnieuw als je het niet hebt aangekondigd. Doe het vervolgens eens bij andere mensen die ook niet zo bedreigend voor je aanvoelen. In het begin zal dit nieuwe gedrag onwennig zijn. Maar na verloop van tijd wordt het een tweede natuur. Het wordt iets van jezelf. Je zult merken dat jouw aankijkgedrag positieve reacties bij anderen oproept. Dit zal je ook stimuleren het vaker te doen.

Als je mensen beter leert aankijken, zul je automatisch veel signalen van lichaamstaal gaan herkennen zonder dat je daar een uitgebreide studie voor hoeft te volgen. Het kunnen herkennen van de basisemoties: boosheid, vreugde, verdriet, angst, walging en verrassing aan de gezichtsuitdrukking van mensen is bijvoorbeeld aangeboren. Boosheid zal je dus niet ontgaan als je gewoon naar anderen kijkt.

De enige uitzondering daarop vormen mensen die in min of meerdere mate autistisch zijn. Deze mensen hebben wel moeite met het herkennen van gezichtsuitdrukkingen. Zij moeten zich aanleren om uit andere signalen zoals concrete taal en duidelijk te onderscheiden gebaren te interpreteren welke emotie de ander precies laat zien. Ze zullen ook moeten leren te vragen naar de onderliggende bedoelingen van anderen omdat zij die niet altijd kunnen afleiden uit hun mimiek of lichaamshouding.

Ik wens je veel succes met de nieuwe ontdekkingen die je zult doen!

Frank van Marwijk
www.lichaamstaal.nl

  • Frank van Marwijk is sociotherapeut en directeur van Bodycom Lichaamscommunicatie, een training- en adviesbureau op het gebied van lichaamstaal en non-verbale communicatie. Sinds 2001 verzorgt hij lezingen, in-company workshops en presentaties op congressen, gericht op het bedrijfsleven. Hij staat bekend als een enthousiaste spreker. Verder geeft hij coaching op het gebied van relatiemanagement en persoonlijke effectiviteit.
  • Neem een kijkje op zijn site: www.lichaamstaal.nl om alles te weten over lichaamstaal en check tweewekelijks zijn artikelen op www.managersonline.nl



Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

‘Honger!’ gebaart de baby

Janneke Gieles leert babygebaren ‘Dagelijks speel ik ‘hints’ met mijn zoon van zeven maand...
Lees verder
Artikel

‘Honger!’ gebaart de baby

Janneke Gieles leert babygebaren ‘Dagelijks speel ik ‘hints’ met mijn zoon van zeven maand...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Artikel

De vier voordelen van samen tafelen

Ontbijten in de trein, lunchen achter de computer, met een bord op schoot voor de televisie: we eten...
Lees verder
Artikel

De vier voordelen van samen tafelen

Ontbijten in de trein, lunchen achter de computer, met een bord op schoot voor de televisie: we eten...
Lees verder
Artikel

Small talk: zo overleef je de nieuwjaarsborrel

Een zaaltje vol onbekende mensen die het leuk hebben, en jij zit weer eens opgescheept met die zwete...
Lees verder
Artikel

Zo levert LinkedIn je écht iets op

Krijg je geregeld uitnodigingen voor LinkedIn? Geen idee wat je ermee kunt doen? Met deze tips haal ...
Lees verder
Artikel

Non-verbal learning disorder

Kinderen met NLD zijn op sommige gebieden heel erg voor in hun ontwikkeling, terwijl ze op andere ge...
Lees verder
Artikel

Ik doe wel erg veel tegelijk

Hoofdredacteur Sterre van Leer ondergaat een non-verbaal assessment
Lees verder
Artikel

Waar denkt ze aan?

Inschatten wat er omgaat in het hoofd van een ander is onmisbaar voor sociale wezens zoals wij. We z...
Lees verder
Advies

Hoe kan ik mij met anderen verbinden?

Lees verder