Zorgen voor je ouders

Er komt een dag dat uw moeder haar pols breekt, of uw vader verdwaalt in het winkelcentrum. Hoe moet het verder als je ouders je zorg nodig hebben? Hoe voorkom je familie­ruzies? En wat als je moeder meer van je vraagt dan je kunt geven? Een handleiding.

Survivaltips voor mantelzorgers

1] Accepteer negatieve gevoelens

U wordt op uw werk gebeld vanuit het ziekenhuis: uw moeder is gevallen en heeft haar been gebroken. Als u bent bekomen van de eerste schrik, denkt u: ‘Dit kon ik er net bij gebruiken. Alsof ik het niet druk genoegd heb.’

Schaamt u zich voor die gedachte? Dat hoeft niet. Het is niet raar als u opziet tegen de extra zorgtaak, en u afvraagt hoe u dit moet bolwerken. ‘Ambivalentie ten opzichte van zorgen moet worden gezien als een normale reactie, die niets afdoet aan uw liefde of toewijding voor uw ouder,’ schrijft psycholoog Barry Jacobs in zijn recent verschenen boek The emotional survival guide for caregivers. ‘Schaamte hierover is niet nodig of bevorderlijk.’

2] Maak een plan

Om het nieuwe ritme te kunnen volhouden, is het slim snel een rea­listisch zorgplan te maken. Een goede manier is een inventarisatie van de hulp die uw vader of moeder nodig heeft. Moet er worden gekookt? Is er verpleging nodig, of hulp bij de administratie? Vervolgens bedenkt u welke van deze taken u op zich kunt en wílt nemen. Wat kunt u regelen met uw werk? Lukt u dat ook op langere termijn?

En wat denken uw broers en zussen te doen?

Ga met alle betrokkenen om de tafel zitten. Vergeet niet dat alle zorgende familieleden af en toe ook vrij moeten hebben, zodat ze op vakantie kunnen. Bespreek ook welke externe hulp ingeschakeld kan worden. Als u te veel hooi op uw vork neemt, is de kans groot dat u het minder lang volhoudt. Bedenk dus goed wat u zelf gaat doen en wat u gaat uitbesteden.

3] Deel de zorg

‘Zet het uit uw hoofd dat u de taken precies gelijk kunt verdelen,’ zegt sociaal-psychiatrisch verpleegkundige Ivonne van der Padt. ‘Dit lukt niet én werkt niet. Maar het is wel belangrijk om de zorg te delen.’ Van der Padt schreef het boek Zorgen voor je ouders, op basis van haar ervaringen. Doorgaans blijkt een van de kinderen het meeste te doen – omdat het dichterbij woont, meer tijd heeft, een betere band heeft met de ouder of alle zorg naar zich toetrekt. Wat de reden ook is, voor die persoon kan dit nogal frustrerend zijn. Familieleden die minder doen, kunnen wekelijks bellen met de ‘zorger’: zo blijven ze betrokken en zijn ze toch tot steun. Is de band met vader of moeder zo slecht dat ze zelf niets willen doen, dan kunnen ze hun broer of zus in elk geval ontlasten door bijvoorbeeld een keer op de kinderen te passen.

4] Verkas uw ouders niet

‘Mama, kom maar bij ons wonen’ – het is makkelijker gezegd dan gedaan. Soms is het de enige mogelijkheid om iemand uit een verzorgingstehuis te houden, of überhaupt te verzorgen omdat u zo ver weg woont. Maar de consequenties voor u en uw gezin zijn groot. Wat als uw vader of moeder opeens hard achteruitgaat, en er 24 uur per dag, zeven dagen in de week iemand thuis moet zijn? Wat als één jaar drie jaar wordt? En wat doet u met de vakanties?

Bovendien verliest uw moeder haar sociale contacten. De buurvrouw van tachtig die vroeger nog wel eens bij haar op de koffie kwam, zal hiertoe niet in staat zijn als uw moeder honderd kilometer verderop woont. Ook in sociaal opzicht wordt zij dus volledig van u afhankelijk.

5] Stel uw grenzen

Het kan dat een ouder meer van u vraagt dan u kunt of wilt geven. Vindt uw vader dat u minder zou moeten werken, zodat u meer tijd aan hem kunt besteden? Neem het niet op als een persoonlijk verwijt: zieke en oudere mensen kunnen soms egocentrisch en wantrouwend worden, doordat ze zo afhankelijk zijn. Ze worden het liefst verzorgd door intimi. Maar dat hoeft niet per se op hun voorwaarden. Van der Padt: ‘Wees open, ook al is het pijnlijk en confronterend. Zeg het als iemand iets van u vraagt dat u niet kunt bieden. Als u dit niet doet, kunt u er zelf aan onderdoor gaan, waardoor uw vader juist sneller naar een verzorgingstehuis moet.’

Ook voor uw eigen gezin is het belangrijk dat u grenzen stelt. Laat de zorg voor uw ouder niet het centrale thema van uw leven worden.

6] Durf op een beslissing terug te komen

Voelt u zich vaak moe, hebt u regelmatig hoofdpijn of slaapt u slecht? Het kunnen allemaal signalen zijn van overbelasting. Durf op een beslissing terug te komen als u merkt dat het niet meer gaat. Misschien is de zorg zwaarder dan u dacht, of is deze zwaarder geworden. De ziekte is verergerd of uw baas kan u geen verlof meer geven. Zowel Barry Jacobs als Ivonne van der Padt benadrukt dat als de belasting u te veel wordt, er iets moet veranderen. Dit staat niet gelijk aan falen. Uiteindelijk is het in het belang van uw ouder. Een goede methode is om op ­gezette tijdstippen te inventariseren welke zorgtaken u op zich neemt en waar de knelpunten liggen. Kijk kritisch naar uw inventarisatie en bedenk welke hulp u zou kunnen inschakelen om het makkelijker te maken. Misschien dat een buurvrouw kan helpen, of dat het tijd wordt voor het inschakelen van professionele hulp.

7] Neem belangrijke besluiten samen

Of het nu gaat over het inschakelen van Tafeltje Dekje of de ingrijpende stap om uw ouder in een verzorgingstehuis te laten opnemen, neem belangrijke beslissingen samen met iedereen die ermee te maken heeft. De wens van de ouder staat natuurlijk centraal, maar het moet ook haalbaar zijn voor degenen die het regelen.

Het nemen van beslissingen kan veel wrevel geven binnen de familie. De zus die het meest doet, vindt dat haar stem de doorslag geeft, terwijl de broer uit Spanje vindt dat zijn zus er te dicht bovenop zit om te beoordelen hoe erg hun moeder de laatste maanden is afgetakeld. Soms lopen de meningen zo uiteen dat er ernstige conflicten ontstaan. Het inschakelen van een onafhankelijke persoon, zoals een maatschappelijk werkster, kan dan helpen. Deze inventariseert alle visies en probeert met alle betrokkenen tot een oplossing te komen.

8] Denk aan uzelf

Zorg goed voor uzelf, anders houdt u het nooit lang vol. Om uw draagkracht te vergroten, kunt u verschillende dingen doen. Neem dagelijks een moment voor uzelf. Zorg dat u bij iemand uw verhaal kwijt kunt – desnoods bij de Mantelzorglijn. Tot slot vergroot u uw draagkracht door kennis te vergaren over het ziektebeeld van uw ouder. Lees erover en praat met de arts van uw vader of moeder. Zo kunt u beter inschatten wat u te wachten staat.

9] Laat oud zeer rusten

Na die grote ruzie hebt u het contact met uw broer verbroken. Aan het ziekbed van uw vader rakelt hij direct die oude ruzie op. ‘Moet je daar nu over beginnen terwijl papa doodziek is?’ kaatst u terug.

Hoe ga je om met dit soort kwesties? Van der Padt: ‘Verbroedering aan het ziekbed van je ouders is meestal een illusie. Juist in zo’n situatie komen oude conflicten tussen kinderen omhoog. De belangrijkste tip die ik kan geven, is dat mensen toch met elkaar in gesprek moeten gaan. Ga niet in op de inhoud van het conflict, maar ­bespreek de praktische kanten van de zorg. Stel het belang van de ouder voorop. Komt u elkaar het liefst zo min mogelijk tegen? Spreek dan af wie op welke dagen voor uw vader zorgt. Als het lukt om de praktische zaken samen te regelen, dan kunt u de pijnlijke kwestie later misschien eens aan de orde stellen, als de verhoudingen en omstandigheden dat toelaten. Ontneem elkaar in elk geval niet de kans op contact met uw vader of moeder.’

10] Houd de relatie positief

Zorgen voor een zieke vader of moeder betekent: voor­al bezig zijn met iemands gebreken. Wat uw moeder nog wél kan, wordt snel vergeten. Voor haar kan dit erg onplezierig zijn. Het is al moeilijk genoeg om te accepteren dat je afhankelijk bent geworden van je kind. Laat haar wat zij zelf nog kan, dus ook zélf doen.

De moeder die in het begin zo optimistisch was, kan zich in de loop van een ziekteproces of langdurige genezing erg gedeprimeerd gaan voelen. Probeer in contact te blijven met haar gevoelens en neem die serieus: anders verliest u de intimiteit. Doe ook leuke dingen samen; neem uw ouders eens een stukje mee uit rijden, of bekijk oude fotoboeken.n

Hoe regelt u het met uw werk?

Om het makkelijker te maken voor een hulpbehoevend familielid te zorgen, heeft de overheid verschillende verlofregelingen vastgelegd in de Wet Arbeid en Zorg. Wilt u enkele dagen vrijnemen omdat uw vader of moeder na een operatie extra hulp nodig heeft, dan kunt u gebruikmaken van het kortdurend zorgverlof. Voor mensen die iemand verzorgen met een levensbedreigende ziekte bestaat het langdurend (onbetaald) zorgverlof.

Als u geen gebruik maakt van deze regelingen, kunt u ook minder uren gaan werken. Uw werkgever mag uw verzoek enkel afwijzen als het bedrijf of de organisatie waar u werkt hierdoor ernstig in de problemen komt. Overigens gelden voor al deze regelingen wel bepaalde voorwaarden. De personeelsfunctionaris van uw werkgever kan u meer vertellen. Of kijk op www.verlofregelingen.szw.nl.

10 november is Dag van de Mantelzorg.

Meer informatie: www.mezzo.nl

Meer lezen

– Ivonne van der Padt, Zorgen voor je ouders, Boom, e 18,90

– Barry J. Jacobs, The emotional survival guide for caregivers, Guilford Press, $ 14,95

– www.mantelzorg.nl (onder ‘vrije tijd’ vindt u hier ook een overzicht van adressen voor vervangende zorg bij u in de buurt)

Praten

– Mantelzorglijn, 0900-2020496

– Lotgenotendagen, zie www.mantelzorg.nl

– SOS Telefonische hulpdienst, 0900-0767

– Stichting Korrelatie, 0900-1450

auteur

Sanderijn Loonen

» profiel van Sanderijn Loonen
auteur

Sanderijn Loonen

» profiel van Sanderijn Loonen

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Vaders in de dierenwereld

Hoe natuurlijk is de zorgende vader? Van tobbende keizerpinguïns tot vechtjassen op de apenrots: de...
Lees verder
Artikel

Vaders in de dierenwereld

Hoe natuurlijk is de zorgende vader? Van tobbende keizerpinguïns tot vechtjassen op de apenrots: de...
Lees verder
Interview

Sanny Verhoeven-Ruis over de boeken die haar hebben geraakt

Presentatrice en YouTuber Sanny Verhoeven-Ruis kiest de boeken uit haar kast die haar het meest hebb...
Lees verder
Interview

Sanny Verhoeven-Ruis over de boeken die haar hebben geraakt

Presentatrice en YouTuber Sanny Verhoeven-Ruis kiest de boeken uit haar kast die haar het meest hebb...
Lees verder
Advies

Mijn zoon misbruikt de zorgzaamheid van mijn vrouw

Er komt een dag dat uw moeder haar pols breekt, of uw vader verdwaalt in het winkelcentrum. Hoe moet...
Lees verder
Advies

Mijn stervende vader 
weigert contact

Er komt een dag dat uw moeder haar pols breekt, of uw vader verdwaalt in het winkelcentrum. Hoe moet...
Lees verder
Artikel

Levenslang loyaal

Al onze keuzes worden gekleurd door de wens om aan ouderlijke verwachtingen te voldoen, van onze car...
Lees verder
Artikel

Erkenning

Het gevoel gezien te worden, waardering en begrip te krijgen – het is een van onze basisbehoeftes....
Lees verder
Artikel

Vaderloos en gevaarlijk

Zolang jonge kerels nog onder de duim zitten, houden ze hun fysieke kracht doorgaans in toom. In dez...
Lees verder
Advies

Mijn man kiest altijd voor zijn zoon

Er komt een dag dat uw moeder haar pols breekt, of uw vader verdwaalt in het winkelcentrum. Hoe moet...
Lees verder