Mensen die ‘zichzelf kwijt zijn’: gz-psycholoog en psychotherapeut Rogier Poels komt ze geregeld tegen in zijn praktijk. De man met een goede baan in de financiële sector die steeds sterker voelde dat hij geen ‘aap op de rots’ was zoals zijn collega’s, en er eigenlijk helemaal niet thuishoorde.

Checklist: Hoe gevoelig ben je voor sociaal voorgeschreven perfectionisme?

Een leuke baan hebben, naar de mooiste plekken reizen, hippe festivals bezoeken en in een esthetisch...

Lees verder

Het meisje dat angstig werd als iemand naar haar mening vroeg; wat werd er van haar verwacht, wat was het goede antwoord? De jongen die altijd had gedaan wat het meeste applaus opleverde: tekenen. Totdat het hem steeds meer ging tegenstaan, hij vastliep en vervolgens in therapie ontdekte dat hij veel gelukkiger werd van een andere studierichting.

We voelen ons beter als we ‘onszelf’ zijn. Net doen alsof we iets fán-tás-tisch vinden terwijl we er niets aan vinden, of proberen bij een groep te horen die niet bij ons past, kost veel energie. Een bekend probleem onder stewardessen, die de hele dag door rustig, opgewekt en behulpzaam moeten zijn. Ook als de passagiers lastig doen en hun vriend het net heeft uitgemaakt.

Onderzoek brengt de consequenties van niet jezelf (kunnen) zijn aan het licht. Daaruit bleek dat hoe sterker werknemers hun negatieve gevoelens moeten onderdrukken om het blije gezicht op te zetten dat van hen wordt verwacht, hoe meer risico ze lopen op burn-out, angsten en psychosomatische klachten.

Vier vaardigheden

Hoewel de huis-tuin-en-keukenwijsheid ‘wees jezelf’ al eeuwenlang floreert, is het wetenschappelijk bewijs hiervoor pas in de laatste tien jaar gekomen. Lange tijd is authenticiteit in de onderzoekswereld afgedaan als een ongrijpbare eigenschap. Hoe kun je nu objectief vaststellen of iemand ‘zichzelf’ is? Maar rond het begin van deze eeuw, toen er door de opkomst van de positieve psychologie meer onderzoek kwam naar eigenschappen als dankbaarheid, wijsheid en moed, hebben verschillende onderzoeksgroepen zich vastgebeten in het onderwerp.

Wie authentiek is, weet wie hij is en accepteert zichzelf en gedraagt zich op een manier die dat uitdrukt, daar zijn de verschillende onderzoekers het over eens. Het maakt dus dat je trots op jezelf kunt zijn. Volgens de Amerikaanse onderzoekers Michael Kernis en Brian Goldman is authenticiteit een combinatie van vier vaardigheden.

De meest fundamentele noemen ze bewustzijn. Om jezelf te kunnen zijn moet je weten wie dat is. Je moet je bewust zijn van je sterke en zwakke kanten, je emoties, verlangens en gedachten. Dat gaat van weten welke kleren je mooi vindt tot je neiging tot terugtrekken bij ruzies kennen, tot weten hoe je je op bepaalde momenten voelt.

Ook als verschillende delen van jezelf met elkaar in conflict zijn. Bijvoorbeeld wanneer je het liefste zou willen wegrennen voor een speech die je moet houden, maar die je ondertussen toch ook graag wilt geven. Je bent je ook bewust van je minder rooskleurige kanten, zoals je opvliegendheid.

De tweede vaardigheid om authentiek te kunnen zijn, is objectief kunnen kijken naar alle informatie die iets over jezelf zegt. Zonder die te verdraaien, negeren of overdrijven. Bijvoorbeeld door kritiek serieus te nemen in plaats van in de verdediging te schieten, of door de pijn van afwijzing onder ogen te zien in plaats van net te doen alsof het je niets kan schelen.

Log in om verder te lezen.