Zo stimuleer je zelfstandigheid bij je kinderen

Elke maand advies van ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut Steven Pont. Deze keer: hoe stimuleer je zelfstandigheid bij kinderen?

Je 9-jarige dochter komt thuis en vraagt of ze die avond alleen mag koken. Ze heeft jou weleens geholpen in de keuken, maar dit lijkt je wel een erg grote stap. Bovendien schopt ze je eigen plannetjes voor vanavond in de war. Dus vertel je haar dat dat nu niet zo handig is. Als je haar beteuterde gezicht ziet, slaat de twijfel toe. Had je haar toch moeten laten begaan?

Training

Ontspannen opvoeden

  • Ontdek hoe je als ouder positief en relaxed blijft
  • Omgaan met de emoties van je kind
  • Speciaal ontwikkeld om te volgen op mobiel
bekijk de training
Nu maar
€ 67,50

Overbodig

Als het goed is, leidt de opvoeding uiteindelijk tot de overbodigheid van de ouders; autonomie van het kind is dus een belangrijk opvoeddoel. Ouderlijke bemoeienis is natuurlijk essentieel voor de ontwikkeling van een kind, maar als ouders te veel bepalen doet dat geen goed. Uit Amerikaans onderzoek aan de Universiteit van Mary Washington blijkt bijvoorbeeld dat als ouders te dicht op hun jonge kinderen zitten, deze later meer last hebben van onzekerheid, depressie en angst.

‘Zelf doen’

Een van de belangrijkste psychologen uit de ontwikkelingspsychologie, Lev Vygotsky, spreekt over de ‘zone van naaste ontwikkeling’. Kinderen moeten volgens hem steeds weer ervaringen kunnen opdoen die eigenlijk nét buiten hun bereik liggen. Daar mogen ouders ze eerst kortstondig bij helpen, om zich vervolgens zoveel mogelijk terug te trekken en ze hun eigen leerervaringen te gunnen. Op jonge leeftijd geven kinderen zelf al aan dat ze dat willen: ‘zelf doen’.

We moeten als ouders dus als het ware eerst voor ons kind uit lopen, maar dan al snel ernaast en uiteindelijk erachter. Ouders die te lang voorop blijven lopen door van alles voor een kind te regelen, het voor van alles behoeden en het te weinig zijn eigen gang te laten gaan, verstoren zijn ontwikkeling.

Maar er is nog een andere belangrijke reden waarom je een kind zijn autonomie zou moeten gunnen. Je schenkt het daarmee vertrouwen. Belangrijk, want alle zelfvertrouwen wordt opgebouwd uit het vertrouwen dat het eerder van anderen heeft gekregen. Er is geen kind met zelfvertrouwen dat niet eerst ook het vertrouwen van de omgeving heeft gevoeld.

Op afstand

Terug naar je dochter die wil koken. Ze had je al eens meegeholpen en ze was kennelijk klaar voor een nieuwe stap. Dus de volgende keer als ze je vraagt of ze mag koken, kun je dat gewoon toestaan. Ga er wat meer naast dan voor lopen, dus blijf voor eventuele vragen nog wel in de buurt van de keuken, maar laat het koken zelf echt aan haar over. Daar wordt ze groot van.

‘Een kinderbrein moet je niet opjutten’

De talige inslag van school werkt vaak niet voor jongens, een puberbrein is niet in staat een studie...

Lees verder

Dat een kind iets nog niet helemaal kan, is geen reden om het niet toe te staan. Sterker, het is juist een reden om het wél toe te laten. Check wel even of het gevaarlijk is wat je kind wil – dat is overigens minder vaak het geval dan ouders denken. En als je twijfelt, denk dan aan Vygotsky’s zone van naaste ontwikkeling: wat kan je kind wel al zelfstandig in de richting die het op wil? Wat ligt er buiten zijn bereik, maar niet zo ver dat het gevaarlijk is? Knip ervaringen dus zoveel mogelijk op en geef je kind zo de kans zich stapje voor stapje te ontwikkelen.

Geef je je kind de kans om te ervaren en te leren en schenk je het vertrouwen, dan is dat een goede basis voor autonomie.

H.H. Schiffrin e.a., Helping or hovering? The effects of helicopter parenting on college students’ well-being, Journal of Child and Family Studies, 2014
Steven Pont schrijft columns en boeken over opvoeding, het gezin en de ontwikkeling van kinderen. Kijk voor meer informatie op stevenpont.nl

Experimenteer-ruimte
Laat je kind dingen proberen, ook als jij ze sneller of beter kunt.
Prijs het als het iets heeft geprobeerd, al is het ‘misgegaan’. Ook dan heeft je kind immers iets geleerd.
Vraag of je kind hulp nodig heeft of dat het iets liever eerst zelf probeert.
Geef experimenteerruimte. Sta het bijvoorbeeld op één plek toe wel met zijn fiets te stunten (en niet in het verkeer).
Sta toe om vies te worden. Van veel autonoom experimenteergedrag word je nu eenmaal vies.

auteur

Steven Pont

» profiel van Steven Pont

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Kinderen moeten emoties aanleren

Elke maand advies van ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut Steven Pont. Deze keer: hoe stimul...
Lees verder
Column

Zo stimuleer je zelfstandigheid bij je kinderen

Elke maand advies van ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut Steven Pont. Deze keer: hoe stimul...
Lees verder
Interview

Schrijver Saskia de Coster: ‘Mijn ontrouw is een enorme fo...

Als niet-biologische moeder voelde de Vlaamse schrijfster Saskia De Coster (43) zich de mindere, een...
Lees verder
Interview

Schrijver Saskia de Coster: ‘Mijn ontrouw is een enorme fo...

Als niet-biologische moeder voelde de Vlaamse schrijfster Saskia De Coster (43) zich de mindere, een...
Lees verder
Advies

Ik raak gespannen bij zijn kinderen

Elke maand advies van ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut Steven Pont. Deze keer: hoe stimul...
Lees verder
Advies

Hoe kan ik blijvend veranderen?

Elke maand advies van ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut Steven Pont. Deze keer: hoe stimul...
Lees verder
Artikel

De voordelen van de hamburger

Als men het heeft over de 'McDonaldisering' van de wereld, is het altijd in negatieve zin. Fastfood-...
Lees verder
Kort

Wees een ontspannen ouder: 3 tips

‘Ik had dat legopoppetje het eerst!’ ‘Ik heb gisteren al afgeruimd!’ Hartstikke fijn, weeken...
Lees verder
Advies

‘Hoe voorkom ik die drama’s rondom huiswerk?’

Mijn dochter (15) begint altijd veel te laat met studeren. De dag voor een toets of examen raakt ze ...
Lees verder
Artikel

Zo komt je kind tot bloei

Dat een kind geweldig kan tekenen of pianospelen valt meteen op. Maar er zijn ook kwaliteiten die je...
Lees verder