Begin twee weken van tevoren

Het klinkt misschien als een open deur, maar het geheim van een succesvolle toespraak zit in de voorbereiding, zegt speechschrijver en -coach Huib Hudig in zijn pas verschenen Het speechboekje. Onderdruk uw neiging tot uitstellen en begin al twee weken van tevoren. Schrijf niet alleen uw speech, maar zoek ook uit wie uw publiek is en of er nog andere sprekers zijn. Reserveer een paar dagen om te oefenen.

Onthoud: anderen zien uw zenuwen niet

Psychologen noemen het de ‘illusie van transparantie’: we denken dat iedereen ziet dat onze handen trillen en ons hart bonkt als een heipaal. Maar uit meerdere onderzoeken blijkt dat toehoorders daar veel minder van meekrijgen dan we denken. Deze kennis alleen al leidt ­bovendien tot een beter praatje, stelden de Amerikaanse onderzoekers Kenneth Savitsky en Thomas Gilovich vast. Proefpersonen die vooraf uitleg kregen over de transparantie-illusie hielden een betere toespraak.

Gebruik het ‘dr Fox-effect’

Weinig tijd gehad om een sterke tekst te schrijven? Probeer dan zoveel mogelijk gebruik te maken van het ‘dr Fox-effect’. Dat effect werd voor het eerst aangetoond in de jaren zeventig. Een acteur hield onder de naam dr Myron L. Fox een aantal lezingen die soms

van de onzin aan elkaar hingen. Maar zolang hij zijn verhaal levendig, warm en met humor bracht, merkte zijn hooggeschoolde publiek nauwelijks dat hij raaskalde. (Een filmpje over het experiment staat op YouTube: zoek op ‘dr Fox lecture’.)

Slaap lekker

Wees gerust: speechangst voorspelt niet hoe goed we het ervan afbrengen voor een publiek gehoor. Een goede concentratie wel, blijkt uit recent onderzoek door de Ohio State-universiteit. Speechangst had in dat onderzoek alleen een belabberd betoog tot gevolg wanneer de spreker zijn aandacht niet goed kon sturen, en zich dus slecht kon afsluiten voor zijn angstige gedachten. Goed nieuws: aan concentratie is veel te doen. Zorg dat u goed uitgeslapen bent, probeer te focussen op de boodschap van de speech, en train uw aandacht met meditatie.

Neem een voorwerp mee

Zorg dat uw toehoorders het voor zich gaan zien, adviseert speechdeskundige Hudig: vertel beeldend, omschrijf situaties in detail. Of, heel direct: neem een voorwerp mee op het podium. Sleep bij een huwelijksspeech bijvoorbeeld de zitzak mee waarop de bruidegom zat toen hij de bruid ontmoette, en laat zien hoe die eerste kennismaking verliep.

Laat het publiek zelf ook iets doen

Daardoor krijgt u interactie. Een van Hudigs suggesties is bijvoorbeeld: laat uw toehoorders op bepaalde momenten iets in koor roepen.

Praat-ex-tra-lang-zaam

Wanneer we zenuwachtig zijn, gaat onze stem vaak onbewust omhoog, schrijft psychologe en stemdeskundige Elizabeth Ebbink in haar boek Ik hoor het aan je stem. Maar daarmee komen we kwetsbaar en onervaren over. Een lage stem geeft meer autoriteit.

Bij zenuwen zijn we bovendien geneigd om te snel te praten. Want wanneer ons hart snel klopt, gaat in onze beleving de tijd langzamer; daarom versnellen we. En terwijl we zelf denken dat we normaal praten, ligt het tempo voor het publiek veel te hoog. Spreek dus juist extra langzaam.

Bronnen: Huib Hudig, Het speechboekje, Podium, 2012 / K. Savitsky, T. Gilovich, The illusion of transparency and the alleviation of speech anxiety, Journal of Experimental Social Psychology, 2003 / H. Marsh e.a., Effects of expressiveness, content coverage, and incentive on […]: new interpretations of the Dr. Fox effect, Journal of Educational Psychology, 1982 / C. Jones e.a., Attentional control buffers the effect of public-speaking anxiety on performance, Social Psychology and Personality Science, 2012 / Elizabeth Ebbink, Ik hoor het aan je stem, Nieuw Amsterdam, 2011[/wpgpremiumcontent]