KOP-OPP staat voor Kijken naar de Ouderschaps Problematiek van Ouders met Psychiatrische Problemen. Zes jaar geleden introduceerde psychologe Carla Fasting (52) deze cursus op de afdeling Volwassenen van de Riagg in Almere, en inmiddels worden soortgelijke cursussen op meerdere plaatsen in Nederland gegeven. In de cursus staat het ouderschap centraal, niet de psychiatrische stoornis. Want juist de opvoeding blijkt voor deze groep mensen een kwetsbaar punt. Fasting: ‘Volwassenen met een psychiatrische stoornis zijn gauw geneigd zichzelf de schuld van problemen te geven. Ze zijn onzeker over hun opvoedkundige vaardigheden en bang dat ze het niet aankunnen. In deze cursus laten we de ouders inzien dat ze hun kinderen net als ieder ander wat te bieden hebben.’

Brainstormen

Ongeveer twaalf cursisten, waaronder mensen met een ernstige depressie, angststoornissen en mensen die opgenomen zijn geweest voor een psychose, komen eens in de twee weken bij elkaar. Carla Fasting, zelf al twintig jaar ouderbegeleider, leidt samen met sociaal psychiatrisch verpleegkundige Klaas van der Veen de gesprekken. Hoewel er binnen de cursus wel ruimte is om over hun eigen stoornis te praten, zijn alle cursisten voor hun individuele problemen in behandeling bij de afdeling Volwassenzorg. In de cursus gaat het om het ouderschap.

Als je een kind bent van zwakbegaafde ouders

Geen structuur, geen bescherming, geen basis. Een kind dat opgroeit bij verstandelijk beperkte ouder...

Lees verder

De eerste vijf keer wordt er vooral bij de behoeften van de ouders zelf stilgestaan. Aan de hand van foto’s stellen de ouders hun kinderen voor en vertellen zij waar de grootste problemen liggen. Bij alle ouders blijkt, ondanks de spanning die het met zich meebrengt, een grote behoefte te bestaan om te praten over hun onzekerheid, en de gesprekken hoeven dan ook nauwelijks gestimuleerd te worden. Tijdens de eerste bijeenkomst wordt een lijstje samengesteld van de meest voorkomende struikelblokken, waarop ‘agressief gedrag’, ‘niet willen luisteren’ en ‘kinderangsten’ meestal bovenaan komen te staan. Ook wordt er veel gesproken over het zelfbeeld van de ouders. De angstige vader, die continu bang is het verkeerde voorbeeld te geven, vindt veel bijval.

Al naar gelang de cursus vordert, wordt getracht de ouders te laten inzien in hoeverre deze angst gegrond is.

In het tweede deel van de cursus gaat het om praktische opvoedingsproblemen.

Training

Ontspannen opvoeden

  • Ontdek hoe je als ouder positief en relaxed blijft
  • Omgaan met de emoties van je kind
  • Speciaal ontwikkeld om te volgen op mobiel
bekijk de training
Nu maar
€ 75,-

De ouders hebben allen minstens één kind op de basisschool, waardoor de herkenbaarheid van de problemen groot is. Dat maakt het mogelijk om in groepsverband aan deze problemen te werken. Fasting illustreert: ‘Een depressieve moeder, met weinig incasseringsvermogen, vertelt hoe haar kinderen haar steeds weer aan zichzelf doen twijfelen. Ze hoeft maar tien minuten weg te zijn voor een boodschap, en haar kinderen halen de hele huiskamer overhoop. Met z’n allen brainstormen we dan over mogelijke oplossingen. De moeder geeft aan welke mogelijkheid voor haar het meest haalbaar is, en deze brengt zij thuis direct in praktijk.’

Extra steun

Veel ouders zijn bang dat hun psychiatrische problemen erfelijk zijn. Door het toelichten van onderzoeksresultaten, waaruit is gebleken dat veel kinderen van ouders met psychiatrische problemen zich normaal ontwikkelen, wordt enige angst weggenomen. Daarnaast wordt uitgelegd wat als buffer kan werken tegen de ontwikkeling van eventuele problemen. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk dat een kind naast de ouders een goed sociaal netwerk heeft. Uit onderzoek is duidelijk geworden dat een volwassene in de buurt van het gezin, waarop het kind kan terugvallen, een positieve werking heeft. Daarnaast is erkenning van wat het kind doet en zegt essentieel. Een depressieve moeder maakt zich druk over het feit dat haar dochter haar altijd maar aan het troosten is. Ze voelt zich hierover opgelaten, maar wil haar dochter ook niet afwijzen. Fasting adviseert: ‘Vertel je dochter dat je het fijn vindt dat ze je even getroost heeft, maar dat ze nu weer lekker buiten mag gaan spelen. Zo toon je waardering, maar laat je ook merken wat je zelf wilt.’

De cursus geeft ouders een groot gevoel van opluchting. ‘Deelname alleen al doet hen over een groot schaamtegevoel heenstappen. Want bijna elke volwassene die hier komt is bang een slechte ouder te zijn. In de cursus merken ze langzaamaan waar hun sterke punten liggen. Ze zien dat ze ondanks hun depressie toch daadkrachtig kunnen optreden tegen een kind dat de grenzen overschrijdt. En dat er helemaal niet noodzakelijkerwijs een verband bestaat tussen de angststoornis van de ouder en nachtelijke angsten van het kind.’

Stapjes op de goede weg

Veel ouders geven ook aan dat ze hun kind beter aanvoelen. Ze zien in dat de oorzaak van een probleem niet altijd bij henzelf hoeft te liggen, maar soms ook bij het kind zelf. Het is nu eenmaal normaal dat de ontwikkeling van het kind zo nu en dan problematisch gedrag met zich meebrengt. Fasting: ‘Dat besef is heel belangrijk.

Het geeft de ouders meer inzicht en zelfvertrouwen. Ze zijn nog wel breekbaar, het is geen halleluja, maar het zijn allemaal stapjes op de goede weg.’

Voor de toekomst heeft Fasting nog veel meer plannen. In de huidige cursus ligt de nadruk vooral op het zelfbeeld en zelfvertrouwen van de ouder, waardoor de opvoedkundige vaardigheden maar beperkt aan bod kunnen komen. Fasting zou daarom graag zien dat er nog een vervolgcursus komt waarin deze vaardigheden worden uitgebouwd. Daarnaast ziet zij mogelijkheden in een cursus voor ouders met hele jonge kinderen, en een cursus voor ouders met pubers. Want opvoeden bestrijkt een kwart van een mensenleven, en zeker bij ouders met psychiatrische problemen zijn gerichte mentale steun en praktische adviezen niet overbodig.

Voor meer informatie: De Meregaard, Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg, Boomgaardweg 10, 1300 BN Almere. Tel.: 036-5210400[/wpgpremiumcontent]