Schuilt er een ‘dwanger’ in je?

  • 440 woorden
  • leestijd is 3 minuten
  • foto: Eric van den Elsen
De boeken op kleur zetten, bang zijn voor vuil of drie keer de sloten checken - het kans soms zo belangrijk lijken. Wanneer wordt dit gedrag een probleem?

Zo extreem als de man die ’s winters met een schaar in bomen klimt omdat de achtergebleven blaadjes hem ergeren, zijn de meesten van ons niet. Maar vrijwel allemaal hebben we wel íéts dat ons enorm stoort, terwijl we weten dat het niet van belang is. Zoals deuren en lades die openstaan, boeken die niet op alfabet zijn teruggezet of een ‘verkeerd’ opgehangen wc-rol. Anderen hebben geen last van kleine imperfecties, maar tellen alle traptreden die ze nemen of móéten elke keer die ene boom aanraken. Of ze hebben zogenoemde dwanggedachten: ze zijn bang voor de aandrang om op de snelweg opeens het stuur om te gooien of hebben het steeds terugkerende idee dat ze besmet raken door vuil.

TEST
Doe de test »

Hoe sterk zijn je dwanggedachten?

Alledaagse dwang

Maar liefst acht op de tien mensen verrichten dit soort handelingen of hebben dergelijke gedachten, die ze zelf welbeschouwd ook onzinnig vinden. De ‘alledaagse dwanger’ zit in ons allemaal en hoeft geen enkel probleem op te leveren. Lastig wordt het pas als het dwanggedrag of de beelden de overhand nemen en iemand er een groot deel van de dag mee zoet is. Dan spreken we van een obsessieve compulsieve stoornis (OCD), een echte dwangneurose waaraan zo’n 2 procent van de Nederlanders lijdt. Iemand heeft officieel OCD wanneer hij een uur of meer per dag besteedt aan irrationele ‘rituelen’. Het niet uitvoeren roept dan zo veel spanning op, dat hij eraan móét toegeven – ook al weet hij dat het zinloos is.

Geruststellen

We hebben van nature behoefte aan orde en controle. Bij mensen zonder OCD spelen dwangneigingen en -gedachten dan ook vooral op in uitzonderlijke situaties. Voorafgaand aan een vliegreis tien keer controleren of je de tickets hebt, op weg naar een examen rode auto’s tellen: het is gedrag dat beheersing en overzicht suggereert en waarmee we proberen onszelf gerust te stellen. Op zich onschuldig dus, maar ook alledaagse dwangers kunnen er last van hebben dat ze nét iets te vaak het gas checken, zich steeds voorstellen dat ze een ongeluk veroorzaken of tóch weer de vaatwasmachine opnieuw inruimen.

Masterclass omgaan met dwang

Psychiater Menno Oosterhoff behandelt mensen met een dwangstoornis. Zelf is hij ervaringsdeskundige. In samenwerking met MIND organiseert Psychologie Magazine op 27 november een online masterclass met hem over omgaan met dwang. Voor mensen met een dwangstoornis, maar ook voor al die alledaagse dwangers bij wie kleding per se op kleur moet hangen of die tien keer het gas controleren. En voor mensen uit hun omgeving die willen weten hoe ze hier het beste mee kunnen omgaan.

Online masterclass Omgaan met dwang
Wanneer:
27 november om 20.00 uur
Duur: 45 minuten
Prijs: € 25,-
Inschrijven: psychologiemagazine.nl/masterclassdwang

Checklist

Als het een probleem wordt

Soms gaan dwangmatige handelingen met ons op de loop. Dan besteden we er te veel tijd aan of worden we onrustig en angstig als we een bepaalde handeling niet kunnen uitvoeren. Dwangneigingen kunnen een probleem opleveren als:

  • Je last hebt van onplezierige, steeds terugkerende gedachten, zoals angst voor besmetting of beelden van de dood.
  • Je je veel zorgen maakt over mogelijke verschrikkelijke gebeurtenissen, zoals een brand, inbraak of overstroming of verlies van iets waardevols door jouw toedoen.
  • Je regelmatig bang bent dat je zult toegeven aan een ongewenste impuls, zoals iemand voor een bus duwen.
  • Je vaak de drang voelt om bepaalde dingen keer op keer te doen, zoals schoonmaken, tellen, bepaalde voorwerpen aanraken, controleren van sloten of het herhaaldelijk uitvoeren van routinehandelingen totdat het ‘goed voelt’.
  • Je herhaaldelijk wilt worden gerustgesteld dat je iets correct hebt gezegd of gedaan.
  • Bovenstaande gedachten, beelden, aanvechtingen of gedragingen zo vaak terugkeren dat ze problemen veroorzaken met je studie, werk of sociale leven of je bepaalde handelingen, plaatsen of mensen vermijdt.
auteur

Resi Lankester

Elk mens heeft een verhaal. En ik wil al die bijzondere verhalen heel graag horen en zo mooi mogelijk opschrijven. Daarnaast ben ik benieuwd naar het waarom achter ons gedrag. Waarom doen we wat we doen en willen we wat we willen? Wat drijft ons?

» profiel van Resi Lankester

Dit vind je misschien ook interessant

Interview

Indy (6) heeft selectief mutisme: niet durven praten terwijl...

Indy Keijmis (6) kan wel praten, maar heel vaak lukt het haar niet. Ze heeft selectief mutisme. Het ...
Lees verder
Interview

Indy (6) heeft selectief mutisme: niet durven praten terwijl...

Indy Keijmis (6) kan wel praten, maar heel vaak lukt het haar niet. Ze heeft selectief mutisme. Het ...
Lees verder
Verhaal

Onderzoek: Wat heb je aan een coach?

Coachpraktijken schieten als paddestoelen uit de grond. Wat levert coaching nu eigenlijk op? De stan...
Lees verder
Verhaal

Onderzoek: Wat heb je aan een coach?

Coachpraktijken schieten als paddestoelen uit de grond. Wat levert coaching nu eigenlijk op? De stan...
Lees verder
Advies

Ik heb last van angst en paniekaanvallen

De boeken op kleur zetten, bang zijn voor vuil of drie keer de sloten checken - het kans soms zo bel...
Lees verder
Verhaal

Oeps! Waarom we mislukkingen moeten koesteren

Heeft u vandaag al een paar flinke steken laten vallen? Wie zijn fouten open tegemoet treedt, leert ...
Lees verder
Artikel

Niet in het stuur knijpen

Redacteur Anne Pek neemt rijles tegen rijangst
Lees verder
Test

Wanneer voel je je op je gemak?

Een praatje voor een groep houden; je mening geven aan je leidinggevende. Zulke situaties kunnen fli...
Lees verder
Advies

Opscheppen en faalangst?

De boeken op kleur zetten, bang zijn voor vuil of drie keer de sloten checken - het kans soms zo bel...
Lees verder
Interview

Hersenonderzoeker Roshan Cools: ‘Laat je eens wat vaker af...

Natuurlijk is het handig als je je goed kunt concentreren. Maar wie zich nooit eens impulsief gedraa...
Lees verder