Lessen in de liefde (2)

Heb je bindingsangst of verlatingsangst? Hoe je vroege jeugd je huidige relaties beïnvloedt.

De Engelse psycholoog John Bowlby stelde in de jaren zestig en zeventig in zijn wereldberoemd geworden ‘hechtingstheorie’ dat we een aan­geboren neiging hebben om ons te binden. Mensenbaby’s zouden anders simpelweg niet overleven, afhankelijk als ze zijn van hun ouders.

Een baby heeft daarom allerlei biologisch bepaalde reflexen die ervoor zorgen dat zijn ouders bij hem in de buurt blijven en zich aan hem zullen binden: hij grijpt zijn ouders vast, hij kruipt ze achterna, hij maakt geluidjes, hij lacht, hij huilt. Zelfs heel jonge baby’s, van nog maar twee maanden oud, zijn al gevoelig voor de aanwezigheid van hun moeder. Als zij de kamer verlaat, daalt hun huidtemperatuur, wat een indicator is voor emotioneel ongenoegen.

Toch garandeert onze biologie nog niet dat er ook een goede band ontstaat tussen ouder en kind. Sommige ouders reageren namelijk niet voldoende of verkeerd op hun kind. Pieternel Dijkstra: ‘De meeste ouders zijn attent, warm en begripvol, maar er zijn er ook die afstandelijk, afwijzend of kil zijn. Weer anderen zijn onvoorspelbaar: ze reageren alleen op hun kind als ze daar zelf tijd voor of zin in hebben.’

De Amerikaanse psychologe Mary Ainsworth deed baanbrekend onderzoek op dit gebied. Ze observeerde moeders en hun baby’s, en kwam erachter dat er grote verschillen bestaan in de sensitiviteit van moeders. Een goede moeder voelt de behoeften van het kind feilloos aan en knuffelt het bijvoorbeeld als het getroost wil worden, maar respecteert tegelijkertijd ook zijn autonomie als het zelf iets wil ondernemen.

Als een moeder daarentegen snel geïrriteerd is, of onvoorspelbaar, of het kind te weinig aandacht geeft, of niet openstaat voor de signalen van het kind, dan verandert er iets fundamenteels. Het kind krijgt het gevoel dat het geen controle heeft over zijn omgeving, waardoor die omgeving eerder iets griezeligs wordt dan iets spannends om te ontdekken. Hij leert niet op anderen te vertrouwen en krijgt een negatief zelf­beeld. Pieternel Dijkstra: ‘Onbewust denkt zo’n kind dan: blijkbaar ben ik niet de moeite waard om op te reageren.’

Lees les 3 over onvoorspelbare ouders

auteur

Edwin Oden

Ik schrijf heel graag. Het liefst mooie interviews waarin je de geïnterviewde ten diepste leert kennen. Daarnaast ben ik erg geïnteresseerd in de ontdekkingen die worden gedaan in de psychologie. Neem bijvoorbeeld het breinonderzoek, waar revolutionaire technieken de laatste jaren geweldige inzichten hebben opgeleverd.

» profiel van Edwin Oden

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Jij bent van mij

Lief hè, die tortelende vogeltjes. Dwergpapegaaien heten in het Engels niet voor niets lovebirds ...

Lees verder
Test

Hoe sociaal intelligent ben je?

Wat is het geheim van lange vriendschappen, zijn vakanties goed of slecht voor de liefde en wat is c...

Lees verder
Artikel

De relatie-carrousel

Lees verder
Advies

Mijn vriend twijfelt na drie jaar nog over onze relatie

Lees verder
Advies

Mijn vriend knuffelt me niet

Lees verder
Verhaal

Schrijven helpt: afscheid nemen van oud zeer

Lees verder
Artikel

Onbeantwoorde liefde

Lees verder
Artikel

Verliefdheid is een schitterende stoornis

Lees verder