De essentie van opvoeden: een veilige basis voor je kind

Probeer ze maar eens bij te houden: de ontelbare kusjes na een val, de nachten dat je ze terug in slaap zingt, koorts verzacht en monsters onder het bed verjaagt. De keren dat je met ze meeleeft als alles tegenzit en meejuicht als het leven ze toelacht. Het zijn die kleine, alledaagse momenten van aandacht en zorg waardoor kinderen zich veilig en geliefd voelen. Dit zorgt voor een veilige hechting.

Opvoeden

Volgens de beroemde hechtingstheorie van psycholoog en psychiater John Bowlby wordt al voor de geboorte getimmerd aan het fundament voor de band tussen ouder en kind.

Training

Ontspannen opvoeden

  • Ontdek hoe je als ouder positief en relaxed blijft
  • Omgaan met de emoties van je kind
  • Speciaal ontwikkeld om te volgen op mobiel
bekijk de training
Nu maar
€ 67,50

Een pasgeboren baby is volledig afhankelijk van zijn verzorgers en heeft daarom een aangeboren behoefte om een hechte band met hen te ontwikkelen. Als ouder speel je in op deze behoefte door open te staan voor wat het kind nodig heeft en hier vervolgens op de juiste manier op te reageren. De eerste maanden betekent dit puur reageren op huilen door te troosten of te voeden. En later door te vertellen wat het kind ziet (‘Dat is een hond die blaft, ik zag je schrikken. Best een hard geluid, hè?).

Naarmate het kind opgroeit, gaat het steeds meer over het opmerken van emoties, zoals verdriet, trots of angst en het kind helpen die gevoelens te begrijpen (‘Ik zie dat je met tranen in je ogen thuiskomt. Wil je me vertellen wat er gebeurd is?’). Door oog te hebben voor wat er in je kind omgaat, creëer je als ouder op deze manier een veilige basis. Hierdoor durft je kind de wereld op eigen houtje te ontdekken, want het vertrouwt erop altijd op jou te kunnen terugvallen als het onderweg angst, verdriet of twijfels heeft.

Bomvolle agenda

Als een kind veilig opgroeit, raken ouder en kind vanzelf sterker met elkaar verbonden. Toch kent vrijwel iedere ouder ook momenten waarop de band met hun kind tijdelijk onder druk komt te staan. Zoals na die lange werkdag, wanneer je feller dan de bedoeling reageert op getreuzel. Of wanneer je door irritaties met je partner vergeet mee te jubelen om een goed rapportcijfer. Soms zijn we simpelweg te moe of te druk met andere dingen om onze kinderen écht te zien. Dat is niet erg, zolang we onze kinderen het grootste deel van de tijd voldoende aandacht en bescherming kunnen bieden. En juist op dat punt raken ouders volgens Paulien Kuipers, auteur van het boek Eerste hulp bij hechting, steeds vaker in de knel. Zij signaleert dat bomvolle schema’s en te weinig beschikbare tijd de stabiliteit en kwaliteit van het contact met het kind bedreigen, waardoor de ouder-kindrelatie steeds vaker onder druk komt te staan.

Onze eigen angsten

Een andere uitdaging voor ouders is het tempo waarop de behoeftes en verlangens van opgroeiende kinderen veranderen. Willen ze het ene moment nog hun snotneus in je mouw stoppen, het volgende moment willen ze vooral met rust gelaten worden. Knappe ouder die de overgang tussen deze fases haarfijn aanvoelt en daar altijd veerkrachtig op reageert. Vooral in de puberteit kan het flink botsen tussen wat een kind nodig heeft (ruimte om op eigen benen te leren staan) en wat een ouder dénkt dat nodig is (je wilt het liefst alles voor ze oplossen). Dit hoeft de band met je kind niet in gevaar te brengen, wanneer je als ouder leert inzien dat de verbondenheid met je kind in deze fase niet verdwijnt, maar wel op een andere manier tot uiting komt.

‘Kinderen opvoeden mag best makkelijk zijn’

Ouders werken te hard aan de toekomst van hun kinderen. Al dat geploeter is zinloos, vindt psycholoo...

Lees verder

En toch zijn het volgens psychotherapeut Berry Aarnoudse niet de groeistuipen of pubernukken, maar onze eigen angsten die een hechte band met onze kinderen het meest in de weg staan. Aarnoudse, gespecialiseerd in relatie- en gezinstherapie, legt uit: ‘Elk kind doet iets met zijn ouders. Zonder dat je het doorhebt of wilt, spreken kinderen ook je eigen behoefte aan erkenning en waardering aan. Denk aan een kind dat regelmatig heftig huilt, zonder dat je als ouder weet waarom. Twijfels kunnen dan de kop opsteken: doe ik het wel goed? Schiet ik niet tekort? Dit soort onzekerheden kunnen het lastig maken om open te staan voor wat je kind op dat moment nodig heeft. En dat is niet een ouder die zelf overstuur raakt, maar een die kalm blijft, troost biedt en het helpt te leren omgaan met moeilijke gevoelens.

Gelukkig kun je als ouder onderzoeken welke negatieve emoties de band met je kind in de weg staan. Een goede relatie met je (ex-)partner of een andere volwassene, waarin je je kwetsbaar durft op te stellen, kan dan helpen. Durf je hem of haar te vertellen dat je je afgewezen voelt als je kind je negeert? Kun je toegeven dat je je teleurgesteld voelt als ze je niet meer overal voor nodig hebben? Zodra je je eigen twijfels bij iemand anders kwijt kunt, wordt het makkelijker om open te staan voor de onzekerheid van je kind, zonder daarvan zelf in paniek te raken of je ervoor af te sluiten. Bovendien creëer je op deze manier meer ruimte voor dat wat ertoe doet, namelijk samen kletsen, zingen, lachen en huilen: simpelweg samen zijn.

Bronnen: S. Johnson, Attachment theory in practice. Emotionally Focused Therapy (EFT) with individuals, couples, and families, Guilford Publications, 2019 / P. Kuipers, Eerste hulp bij hechting. Taal voor ouders en hun jonge kind, De Tijdstroom, 2015 / D. Hughes, Hechtingsgerichte gezinstherapie: werken aan de basis, SWP, 2016

auteur

Peggy van der Lee

Groeien dankzij geworstel. Een prima samenvatting van waar ik het liefst over schrijf. Niet dat ik speciaal van geworstel houd, maar ontkom jij eraan? De baan die niet meer bij je past, de relatie die deuken oploopt, de gezondheid die hapert.

» profiel van Peggy van der Lee

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Mijn man is plotseling bij me weggegaan

Probeer ze maar eens bij te houden: de ontelbare kusjes na een val, de nachten dat je ze terug in sl...
Lees verder
Verhaal

De essentie van opvoeden: een veilige basis voor je kind

Probeer ze maar eens bij te houden: de ontelbare kusjes na een val, de nachten dat je ze terug in sl...
Lees verder
Interview

Schrijver Saskia de Coster: ‘Mijn ontrouw is een enorme fo...

Als niet-biologische moeder voelde de Vlaamse schrijfster Saskia De Coster (43) zich de mindere, een...
Lees verder
Interview

Schrijver Saskia de Coster: ‘Mijn ontrouw is een enorme fo...

Als niet-biologische moeder voelde de Vlaamse schrijfster Saskia De Coster (43) zich de mindere, een...
Lees verder
Artikel

Poll: ‘Een corrigerende tik kan geen kwaad’

Probeer ze maar eens bij te houden: de ontelbare kusjes na een val, de nachten dat je ze terug in sl...
Lees verder
Artikel

Turboman is een wacho

Moderne mannen begrijpen dat het klassieke macho-gedrag taboe is en dat zij hun 'vrouwelijke', verzo...
Lees verder
Column

Oppakken of niet?

Probeer ze maar eens bij te houden: de ontelbare kusjes na een val, de nachten dat je ze terug in sl...
Lees verder
Artikel

Overprikkeld, onderontwikkeld

Hier flikkert een beeldscherm, daar praat een radio. En ertussenin probeert een kind groot te groeie...
Lees verder
Column

De puppymethode

Van de zomer was ik op stap met een vriendin en haar kinderen. De kinderen zouden in een rubberbootj...
Lees verder
Kort

De kunst afkijken van je broer

Worden kinderen socialer van een oudere broer of zus? Volgens Canadese psychologen wel, zeker in gez...
Lees verder