Hoe goed kunt u ruiken?

Hebt u een goed geurgeheugen? ?En herkent u een geschikte partner aan zijn lichaamsgeur? Vijf proefjes op wetenschappelijke basis.

Hoe goed kunt u ruiken?

De meeste mensen denken van zichzelf dat ze vrij aardig kunnen ruiken. De kans is groot dat ze zichzelf overschatten: uit onderzoek blijkt namelijk dat we zelf slecht kunnen inschatten hoe goed we kunnen ruiken. De meerderheid van de mensen overschat zijn nasale kwaliteiten, maar zijn ook mensen met een reuktalent die zich daar helemaal niet van bewust zijn. Ongeveer 10 procent van de mensen is een ­supersniffer. Benieuwd of u daar­bij hoort? Test het met de geurkaart op deze pagina’s.

Experiment 1: wat ruikt u?

Knip de kaartjes hiernaast voorzichtig los. Wrijf een voor een over de geurvakjes om de geur vrij te maken, en probeer thuis te brengen wat u ruikt (kies uit de antwoordmogelijkheden op de kaartjes). Wilt u weten hoe goed u bent? Kijk op www.psychologiemagazine.nl. Vul uw antwoorden in, vergelijk de uitslag met het gemiddelde en ontdek hoe scherp uw reukvermogen is.

Hoe goed is uw geurgeheugen?

mensen zijn niet zulke goede ruikers. Dat komt doordat we niet erg veel geurreceptoren hebben in onze neus. Ter vergelijking: een mens beschikt gemiddeld over vijf miljoen reukcellen, een herdershond heeft er 220 miljoen. Er wordt wel geopperd dat dat komt doordat wij

rechtop zijn gaan lopen, met onze neus hoog boven de aromatische aarde.

Echt goede spoorzoekers zullen we wel nooit worden, maar het blijkt dat onze reukzin betrekkelijk snel opgevijzeld kan worden. Een team van Amerikaanse en Israëlische neurowetenschappers bracht onlangs een spoor van subtiele chocoladegeur aan op een sportveldje. Vervolgens vroegen ze studenten om het onzichtbare chocoladespoor met hun neus te volgen. Het bleek dat de proefpersonen opvallend ‘hondachtig’ te werk gingen; ze zigzagden met hun hoofd en probeerden met korte snuiven het cacaospoor te volgen. Sommige studenten konden het spoor meteen al traceren, anderen hadden wat meer oefening nodig. Maar voor iedereen gold dat ze na een snuffelstage van drie dagen foutloos en snel verschillende subtiele geursporen konden volgen.

Oefening baart dus kunst, óók als je in beginsel over een beperkt aantal geurreceptoren beschikt. Om te weten wat de status van uw olfactorische geheugen is, kunt u iemand uitdagen om een spelletje geur­memory te spelen.

Experiment 2: geurmemory

Voor dit spel hebt u minimaal tien geuren nodig, dus twintig kaartjes. Gebruik bij voorkeur dun karton en knip twintig even grote vierkantjes uit. Wrijf telkens twee kaartjes in met eenzelfde geurstof. Denk bijvoorbeeld aan:

o een appelschijfje

o een gekneusd kaneelstokje

o een ingesneden vanillestokje

o munt- of basilicumblaadjes

o een stukje sinaas­appel- of citroenschil

o een doorgesneden teentje knoflook

o een stukje verse gember

o een halve nootmuskaatnoot

o gemaaid gras

o zeep of waspoeder

o rozenblaadjes

Laat de kaartjes zo min mogelijk met elkaar in aanraking komen. Verspreid ze over de tafel en leg een rechthoek van 4 bij 5 kaartjes. U speelt het spel met twee tot drie personen. Om de beurt pakt een speler een kaartje, ruikt en pakt een tweede kaartje op. Heeft het tweede kaartje dezelfde geur, dan mag de speler het setje houden en opnieuw twee kaartjes pakken. Zo niet, dan is de volgende aan de beurt. Winnaar is de speler die aan het eind de meeste kaartjes heeft.

Welke geuren maken u nostalgisch?

geuren kunnen intense emoties en herinneringen opwekken. Ruik maar eens aan een mandarijntje. De geur van mandarijnen roept bij veel mensen beelden op aan de sinterklaastijd: pepernoten, open haard, gezelligheid, familie, cadeautjes en meer van zulks. Maar hoe een mandarijn dan precies ruikt, is lastig te omschrijven: een mandarijn heeft iets citrusachtigs, maar ruikt eigenlijk vooral naar… mandarijn. We zijn simpelweg niet in staat om geuren nauwkeurig te beschrijven.

Dat geuren nostalgische gevoelens oproepen (het ‘Proustfenomeen’) en zich maar moeizaam laten omschrijven, komt door de manier waarop ons reukvermogen in het brein is georganiseerd. De neus is het enige zintuig met een rechtstreekse verbinding met het limbische systeem, het emotionele gedeelte van het brein. Ook zijn er directe verbindingen tussen de neus en de hippocampus, een hersenstructuur die betrokken is bij de opslag van herinneringen. Geur en emoties en geur en herinneringen zijn dus letterlijk met elkaar verbonden. De prijs die we voor deze rechtstreekse verbindingen moeten betalen, is dat er (bijna) geen verbindingen zijn tussen het reukorgaan en de neocortex, het buitenste schilletje van ons brein dat onder andere betrokken is bij de verwerking van taal. Ons brein is simpelweg niet ingesteld op verbale verwerking van geuren.

De emoties die geuren oproepen, zijn natuurlijk heel persoonlijk: wat de een koud laat, roept bij de ander gelukkige herinneringen op. Toch zijn er wel degelijk geuren die gemiddeld meer nostalgische gevoelens opwekken dan andere. De Amerikaanse onderzoeker Alan Hirsch vroeg zo’n duizend mensen op straat welke geuren herinneringen opriepen aan hun jeugd. Baked stuff – koekjes, cake, taart – kwam in de Verenigde Staten met stip op nummer 1 als nostalgie-opwekker. Verder ontdekte Hirsch dat sommige reacties op een geur in de loop van de tijd veranderen. Zo blijken mensen van vóór 1960 erg te genieten van de geur van versgemaaid gras, terwijl mensen die geboren zijn tussen 1960 en 1980 het geen prettige geur vinden: zij associëren het namelijk massaal met het verplichte rondje grasmaaien.

Probeer voor het volgende experiment net als Alan Hirsch in kaart te brengen wat de meest nostalgische geuren zijn voor uzelf en voor de mensen in uw omgeving.

Experiment 3: a sniff down memory lane

Vraag verschillende mensen om op een schaal van 1 tot 5 aan te geven hoe sterk de volgende geuren herinneringen bij hen oproepen. (U hoeft hun de geuren dus niet te laten ruiken.) Het is aardig om mensen van verschillende leeftijden te ondervragen: als het goed is, herkent u de intrede van bijvoorbeeld talkpoeder, lampolie en geurpennen bij verschillende generaties.

Deze lijst vindt u ook op www.psychologiemagazine.nl. Hoe meer scores online worden ingevuld, hoe duidelijker bepaalde geuren eruit zullen springen.

o Versgemaaid gras

o Speculaas

o Dennen

o Rozen

o Zeep

o Talkpoeder

o Mest

o Zeelucht

o Eau de Cologne 4711

o Old Spice-aftershave

o Patchouliparfum

o Wascokrijtjes

o Lijm

o Gekleurde klei

o Wol

o Chloor

o Haarlak

o Zonnebrandolie

o Benzine

o Lavendel

o Rook

o Cake/appeltaart

o Mottenballen

o Geurpennen

o Vlakgom

o Tekstmarker

o Tipp-ex

o Gist

o Grachtenwater

o Linoleum

o Hooi

o Hoestdrank

o Jodium

o Gymzaal

o Puntenslijpsel

o Henna

o Ziekenhuis

o Suède

o Petroleum

o Lampolie

o Open haard

o Wierook

o Natte straat na regen

o Vuurwerk

o Vim

o Zwitsal

o Versgemalen koffie

o Schmink

o Zolder

o Kelder

Kunt u andermans gedrag beïnvloeden door geur?

eel soms zijn oplossingen voor dagelijkse ergernissen simpel. Neem bijvoorbeeld het scheutje allesreiniger als poetsmotivator voor luiwammesen. Psychologen van de universiteit van Utrecht en die van Nijmegen ontdekten dat de geur van schoonmaakmiddel onbewust kan aanzetten tot netheid. Dit is een vrij eenvoudig experiment dat u thuis ook kunt doen. Het enige dat u nodig hebt, is een huisgenoot (partner, kind, student), een fles schoonmaakmiddel en een rol beschuit.

Experiment 4: maak uw huisgenoot netter

Los een scheutje allesreiniger op in een emmer water, en zet die emmer ergens in een onopvallend hoekje van de kamer. Dek de tafel voor een broodmaaltijd en verkruimel expres een stukje beschuit boven de tafel. Ga vervolgens eten en let goed op uw disgenoot: hoe vaak veegt hij of zij tijdens het eten kruimels van de tafel? Herhaal het experiment een dag later, maar zonder de emmer sop in de kamer. Weer turft u het aantal keer dat de beschuitkruimels worden weggeveegd. Als het goed is, wordt er veel vaker geveegd als de geur van allesreiniger in de lucht hangt.

Dat vonden althans de wetenschappers die dit experiment onder gecontroleerde omstandigheden in een laboratorium uitvoerden. Zonder sopje in de buurt veegden de proefpersonen gemiddeld 1,09 keer beschuitkruimels weg, tegen maar liefst 3,54 veegbewegingen bij de allesreinigerconditie.

Herkent u een geschikte partner aan zijn geur?

Nks karakter, goed figuur of romantiek: vrouwen kiezen hun partner uit op geur. En dan niet eens op basis van een goede aftershave, nee, vrouwen kunnen instinctief ruiken of het immuunsysteem van een man een goede match is met hun eigen immuunsysteem.

Dit vrouwelijke geurinstinct werd eind jaren negentig ontdekt met het beroemde smelly T-shirt experiment van de Zwitserse onderzoeker Claus Wedekind. Voor het onderzoek liet hij heteroseksuele vrouwen snuffelen aan shirts die door verschillende mannen waren gedragen. Het bleek dat de dames consequent de voorkeur gaven aan de geur van mannen met een set immuniteitsgenen (major histo-compatibility complex; MHC) die sterk afweek van hun eigen immuunsysteem.

Dat vrouwen een voorkeur hebben voor mannen met een ander genenpakket dan zijzelf is goed verklaarbaar: het zorgt voor meer genetische variatie, en dat verkleint de kans op erfelijke afwijkingen bij het nageslacht. Een variant op Wedekinds onderzoek kunt u zelf doen. Bent u een man, dan hebt u uw partner, zus of dochter ervoor nodig – de actieve rol in dit experiment ligt bij de vrouw!

Experiment 5: smelly T-shirts

Dit is een experiment voor heterovrouwen. Vraag uw geliefde of een vriend en een mannelijk familielid, bijvoorbeeld uw vader, broer of volwassen zoon, om drie nachten in hetzelfde T-shirt te slapen. Spreek expliciet af dat ze voor het slapengaan geen deodorant of geurende zeep mogen gebruiken. Voor de blinde geurtest besnuffelt u na drie dagen geblinddoekt de shirts van de verschillende heren. Welke ruikt het lekkerst?

Als het goed is, vindt u de geur van familieleden minder lekker dan die van een man met ‘vreemde genen’. Het is niet uit te sluiten dat u als een blok viel voor het shirt van een familielid. Waarschijnlijk bent u dan aan de pil. Uit onderzoek blijkt namelijk dat pilgebruik het geurinstinct van vrouwen verstoort. Vrouwen die de pil slikken, vallen daardoor vaak op de geur van mannen met een vergelijkbaar genen­pakket als zijzelf.

Drie dagen Barcelona mét bezoek aan het parfummuseum!

Vanaf € 274,- p.p.

Een lang weekend van de lentezon genieten? Slapen in een designhotel midden in de binnenstad, een visje eten aan het strand en even binnenkijken in het parfum­museum? Boek nu!

Dit driedaagse vliegarrangement is inclusief 2 overnachtingen in Hotel America****. Het moderne designhotel heeft een dakterras met zwembad en ligt midden in de binnenstad op loopafstand van het Museu del Perfum.

Prijs per persoon: 01-04/01-07 02-07/13-09

14-09/24-10 25-10/31-10

o.b.v. een 3-persoons kamer: € 303,- p.p. € 274,- p.p.

o.b.v. een 2-persoons kamer: € 339,- p.p. € 279,- p.p.

o.b.v. een 1-persoons kamer: € 419,- p.p. € 350,- p.p.

Inbegrepen:

– KLM-vlucht naar Barcelona

– 2 overnachtingen in Hotel America**** inclusief ontbijt

– 4 uur gratis gebruik van een Smart incl. benzine en ver­zekering (indien beschikbaar)

– gratis entreekaart voor het Museu del Parfum

Niet inbegrepen:

– Reserveringskosten e 15,- per boeking

– bijdrage Calamiteitenfonds reizen van e 2,50 per boeking

– eventuele reis- of annuleringsverzekering

Deze aanbieding is exclusief voor lezers van Psychologie ­Magazine en uitsluitend te boeken o.v.v. Psychologie Magazine via: Psychologie.Stedentrips.nl, tel. 0900-2028800 (15 cpm) of info@stedentrips.nl

Workshop

Geurproeverij: test uw neus en creëer uw eigen parfum,

Zeventig procent van onze communicatie verloopt onbewust. Onze reukzin speelt daarbij een belangrijke rol. Geuren roepen herinneringen en associaties op, en bepalen of wij iemand aantrekkelijk vinden.

Deze workshop is een verrassende ontdekkingstocht voor de neus. Ervaar hoe geuren u beïnvloeden, ontdek de geschiedenis van het parfum en test uw reukvermogen met essentiële oliën. Ten slotte stelt u als een echte parfumeur uw eigen creatie samen.

-Waar: Omgeving Tilburg/Breda

– Wanneer: Zaterdagochtend of donderdagavond

– Data en tijden: zaterdag 3 mei of zaterdag 10 mei van 10.30 tot 12.00 uur; donderdag 1 mei of donderdag 15 mei van 20 uur tot 21.30 uur

– Prijs: € 25, – inclusief koffie/thee en iets lekkers en inclusief 10 ml zelfgemaakt parfum. (Normaal kost deze workshop € 35,-.)

De Geurproeverij wordt georganiseerd door Psychologie Magazine en Saela Parfumworkshops. Meld u aan via www.psychologiemagazine.nl

psychologiemagazine.nl

Nu op de site: de oplossing van de geurtest op de geurkaart. Ontdek of u een supersniffer bent. Plus: het overzicht van meest nostalgische geuren (vul uw persoonlijke favorieten in!)[/wpgpremiumcontent]

auteur

Floor van den Hout

Floor van den Hout studeerde Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam.

» profiel van Floor van den Hout

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Kom uit de sleur – je wordt er nog slimmer van ook

Een groot deel van ons leven verspillen we aan routinematige handelingen. Zonde, want we kunnen de h...
Lees verder
Artikel

Kom uit de sleur – je wordt er nog slimmer van ook

Een groot deel van ons leven verspillen we aan routinematige handelingen. Zonde, want we kunnen de h...
Lees verder
Branded content

Houd je brein gezond: start met studeren

Waar moet je rekening mee houden als je een opleiding gaat volgen? Drie vragen en antwoorden voor de...
Lees verder
Branded content

Houd je brein gezond: start met studeren

Waar moet je rekening mee houden als je een opleiding gaat volgen? Drie vragen en antwoorden voor de...
Lees verder
Column

Bij de relatiepsycholoog: ontkenning als basis van menig rel...

Elke maand een inkijkje in de praktijk van relatiepsycholoog Jean-Pierre van de Ven.
Lees verder
Column

Bij de relatiepsycholoog: ontkenning als basis van menig rel...

Elke maand een inkijkje in de praktijk van relatiepsycholoog Jean-Pierre van de Ven.
Lees verder
Artikel

Werken met je zintuigen

Elke maand bezoekt Psychologie Magazine een cursus op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. De v...
Lees verder
Advies

Ruik ik wel lekker uit mijn mond?

Hebt u een goed geurgeheugen? ?En herkent u een geschikte partner aan zijn lichaamsgeur? Vijf proefj...
Lees verder
Artikel

De geuren van je jeugd

Hebt u een goed geurgeheugen? ?En herkent u een geschikte partner aan zijn lichaamsgeur? Vijf proefj...
Lees verder
Artikel

Niet te veel van hetzelfde

Hebt u een goed geurgeheugen? ?En herkent u een geschikte partner aan zijn lichaamsgeur? Vijf proefj...
Lees verder
Artikel

Sinaasappel sells

Hebt u een goed geurgeheugen? ?En herkent u een geschikte partner aan zijn lichaamsgeur? Vijf proefj...
Lees verder
Kort

Vieze neus

Vanaf ons 5de volgen we ook onze neus wanneer we emotionele beslissingen nemen.
Lees verder