Een eigen ritme

  • 428 woorden
  • leestijd is 3 minuten
  • Eric van den Elsen
Over de eerste verdieping van ons huis loopt een soort nulmeridiaan tussen twee tijdzones.

Aan de ene kant woont de puber, die nooit voor enen naar bed gaat en op zaterdag in het holst van de nacht op de deur bonkt omdat-ie zijn huissleutel vergeten is. Aan de andere kant wonen drie kleine meisjes voor wie de dag begint tussen zes en halfzeven. In het midden liggen wij, en proberen in de tussenliggende uren nog wat slaap te vangen.

Je hebt avondmensen en ochtendmensen, dachten onderzoekers vroeger, and never the twain shall meet. Inmiddels lijkt het erop dat het iets ingewikkelder in elkaar zit. Er zijn op zijn minst drie chronotypes, grotendeels genetisch bepaald, en het dag-nachtritme verschuift ook nog eens met de leeftijd: vanaf de puberjaren richting late avond, daarna wordt de klok weer langzaam teruggezet. Al die variatie is er niet voor niets, vermoeden evolutionair psychologen. Daardoor was er binnen de groep namelijk altijd wel iemand wakker om het kampvuur aan te blazen en te waarschuwen voor rondsluipende sabeltandtijgers. Die gamende puber die in het blauwe schijnsel urenlang zombies zit te verslaan, die volgt dus gewoon zijn oerinstincten.
Amerikaanse onderzoekers toetsten deze theorie vorig jaar door een groep jager-verzamelaars in Tanzania polsbandjes om te doen. En inderdaad: in de twintig dagen dat het experiment liep, bleken er maar achttien minuten te zijn geweest waarin de hele groep tegelijk diep in slaap was. Achttien minuten! Dan zijn die rommelige nachten bij ons thuis nog een wonder van solidaire slaap. Een schrale troost misschien, als je ’s nachts naar de slapende rug van je geliefde ligt te staren, maar beurtelings wakkerliggen heeft zijn nut voor ons voortbestaan dus echt bewezen.

Nachtvlinders en ochtendhaantjes verschillen niet alleen in hun bedtijdvoorkeur, weten chronobiologen inmiddels. Allerlei lichamelijke processen tikken gezellig mee op het ritme van onze biologische klok – van het moment waarop we zin krijgen in koffie tot het ideale tijdstip voor een vrijpartij, een wandelpauze of een eiwitrijke snack. En hoe meer je je leefritme kunt afstemmen op die interne klok, hoe productiever en vrolijker je bent.
Klinisch psycholoog en slaaponderzoeker Michael Breus schreef er een boek over en deelde voor dit nummer zijn belangrijkste inzichten. Pas ze toe en slaapproblemen en energiedips verdwijnen als sneeuw voor de zon, belooft hij. Toegegeven: niet iedereen heeft die ruimte – verpleegkundigen, docenten en cabinepersoneel moeten hun dag-nachtritme maar aanpassen aan de noden van de medemens, en ook ouders van jonge kinderen kunnen zich de luxe van een eigen bioritme niet permitteren. Al brengt het leven tussen twee tijdzones één groot voordeel met zich mee, heb ik inmiddels ontdekt: zodra mijn hoofd het kussen raakt, ben ik vertrokken.

auteur

Sterre van Leer

Elke keer als ik koffie ga halen, kom ik langs ‘de blije muur’. Op dat muurtje naast de keuken prikken we elke maand grappige tweets, mails en brieven die we binnenkrijgen.

» profiel van Sterre van Leer

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Het ego: versterken of vernietigen?

Egoïsten en egotrippers zijn akelige persoonlijkheden, maar in het algemeen is het ego in de spreek...

Lees verder
Branded content

‘Schoonheid is uitstralen dat je gelukkig bent’

De natuur heeft ons geprogrammeerd om naar mooie dingen te kijken, zegt psychologe Nancy Etcoff. Maa...

Lees verder
Kort

Hoopvolle woorden: zo krijg je mensen mee als je iets van ze wil

Hoe krijg je mensen mee als je iets van ze wil? Deze 3 woorden blijken te helpen…

Lees verder
Interview

‘Leven in eenvoud is allesbehalve armoedig’

Lees verder
Artikel

Het geweten van de psychiater

Lees verder
Artikel

Wie het huidige tijdsgewricht in drie woorden wil typeren,

Lees verder
Column

Ik sta als een huis

Lees verder
Artikel

Nietzsche is ziek

Lees verder
Interview

Drie inspirerende mensen over de oogstjaren

Lees verder