Wij hebben namelijk net een proefje gedaan waarin we keken of onze chimpansees een gezicht met een achterwerk konden verbinden. Daartoe lieten we ze eerst op een computerscherm een achterwerk (van een aap) zien en daarna een keuze maken uit twee portretten, waarvan er één bij de getoonde kont hoorde.

Als wij mensen op zoek zijn naar een bekende in een massa ruggen, zoals in een drukke winkelstraat, vertrouwen we vaak op kleding, lengte, manier van lopen, schouder­bewegingen, en ja, ook het achterste. Connaisseurs als we zijn, zien we allemaal het verschil tussen een mannelijk en vrouwelijk achterwerk – al vind ik dat die strikt genomen maar weinig verschillen. Bij chimpansees is het verschil veel groter: vrouwelijke chimps hebben een roze ballon als geslachtsdeel. Je hoeft geen twee keer te kijken om te zien of het om een man of vrouw gaat. De chimps in ons onderzoek bleken niet alleen in staat om na het zien van een onbekend achterwerk het juiste geslacht te kiezen. Als het ging om apen die ze kenden, wisten ze bovendien welk portret erbij hoorde.

Dit soort onderzoek dient niet alleen om te bepalen hoe apen elkaar herkennen, maar ook of ze een totaalbeeld hebben. Veel dieren herkennen uitsluitend onderdelen van een persoon. Ze geven een kopje tegen een bekende hand, of grommen tegen een vreemde voet, maar of ze voet, hand, stem en gezicht met elkaar verbinden is de vraag. Zelfs bij mensen is dit niet altijd zo, zoals de beroemde patiënt in Oliver Sacks’ boek De man die zijn vrouw voor een hoed hield, die niet in staat was hele personen te herkennen. Hij lette slechts op onderdelen, zoals de vertrouwde hoed van zijn vrouw.

Dit betekent ook dat dieren elkaar niet meer herkennen als er maar iets gewijzigd wordt. Ik heb het vaak bij onze katten gezien. Als ze terugkomen van de dierenarts, en dus een vreemde geur meebrengen, reageren de andere korte tijd alsof ze een volslagen vreemde zien. Dit is gek, want de kat is verder precies hetzelfde gebleven. Wij zouden in zo’n geval zeggen: ‘Ga weg, je stinkt!’ maar niet: ‘Wie ben je?’ Maar voor de katten, die het totaalbeeld missen, ligt dat anders. Het is een beetje als het Indiase verhaal over de zes blinden die allemaal een verschillend onderdeel van een olifant betastten, en dus tot volstrekt verschillende conclusies kwamen over wat ze voelden.

In ieder geval weten we nu dat chimps, net als wij, elkaar als gehele individuen zien: van top tot teen, en van voor tot achter. Nu rijst de vraag of wij, net als zij, derrières net zo goed uit elkaar kunnen houden als gezichten.

Het zou leuke nieuwe mogelijkheden bieden voor de plaatjes die we in rijbewijzen en paspoorten plakken.[/wpgpremiumcontent]