De vraag

Zit alzheimer in de familie?

Ik ben benieuwd of je kunt voorspellen dat je een verhoogde kans hebt op alzheimer. Mijn opa van moeders kant is dement overleden, net als de oudere broer en zus van mijn moeder. Ze zijn alledrie wel (ruim) tachtig geworden. Mijn moeder (bijna 85) dementeert ook licht. Maar gezien hun leeftijd is dat allemaal misschien wel heel normaal? En klopt het dat mensen die dement worden minder vaak kanker krijgen – en andersom?

Het advies

Wiesje van der Flier

Dementie- en alzheimerexpert

‘Zit alzheimer in de familie?’ Dit is een van de meestgestelde vragen over alzheimer. En deze vraag is niet zo eenvoudig te beantwoorden. We besteden er daarom in ons boek het Alzheimermysterie een heel hoofdstuk aan. Alzheimer als familiaire ziekte betekent dat de ziekte wordt veroorzaakt door één gen en als één van de ouders het heeft, krijgt de helft van de kinderen het ook. Dit komt wel voor, maar zeer zelden. Het gaat om zo’n één procent van de patiënten met dementie, en in deze vorm komt de ziekte altijd op jonge leeftijd tot uiting, dat wil zeggen: (ruim) voor het 65e levensjaar. In het overgrote andere gedeelte van de alzheimer-patiënten spreken we van “sporadische alzheimer”. Maar ook hier speelt aanleg een rol. Het gaat hier echter om een combinatie van (vele) risicogenen, die ieder voor zich het risico op de ziekte een heel klein beetje verhogen. Intussen zijn zo’n 25 risicogenen voor alzheimer ontdekt; men denkt dat er in de komende jaren nog vele bij zullen komen.
Daarnaast spelen ook omgevingsfactoren een rol. En vermoedelijk spelen genetische aanleg en omgeving ook nog op elkaar in. Uitvinden hoe dat precies werkt, is een vraag die onderzoekers dagelijks bezig houdt. Voor uw specifieke vraag geldt: de belangrijkste risicofactor voor alzheimer is een hoge leeftijd. Boven de 85 lijdt zo’n één op de drie ouderen aan een vorm van dementie, het komt dus heel veel voor. Als het in de familie voor komt, is het risico iets hoger. Maar net zo goed kan het zo zijn dat alzheimer bij andere familieleden níet ontstaat. Op dit moment kunnen we dat nog niet goed voorspellen.

Het antwoord op de laatste vraag: ‘klopt het dat mensen die dement worden minder vaak kanker krijgen?’. Dit zou te maken hebben met een overactief immuunsysteem, dat zou kanker helpen voorkomen, maar alzheimer juist bevorderen.

Meer weten over dit thema? Bekijk Dementie
Deel dit artikel:
4 oktober 2017 | Laatst gewijzigd op 7 april 2020

Lees ook deze artikelen

Dyslexie in de familie
Kort

Dyslexie in de familie

Lees uw kind eens de volgende vragen voor: – Wat is ‘grar’ zonder de g-klank? – Wat is ‘memslos̵...
Deze self-nudges maken het je makkelijk om gezond(er) te eten
Branded content

Deze self-nudges maken het je makkelijk om gezond(er) te eten

Kun je vaak de zoete verleiding niet weerstaan? Dan zijn ‘self-nudges’ voor jou misschien wel de truc om vaker voor gezond te ...
Wie lacht, die blijft
Kort

Wie lacht, die blijft

‘Wat vind je het leukst aan je partner?’ Stel deze vraag en de kans is groot dat het antwoord luidt: ‘Hij/zij maakt me aan h...
Wie lacht, die blijft
Kort

Wie lacht, die blijft

‘Wat vind je het leukst aan je partner?’ Stel deze vraag en de kans is groot dat het antwoord luidt: ‘Hij/zij maakt me aan h...
Wat is de levensverwachting bij Alzheimer?
Kort

Wat is de levensverwachting bij Alzheimer?

Wie iemand kent met Alzheimer, zal zich onwillekeurig weleens afvragen: 'Hoe lang gaat dit nog duren?' Voor iemand die lijdt aan A...
Niet chemo, maar kanker tast brein aan
Kort

Niet chemo, maar kanker tast brein aan

Sinds m’n chemo vergeet ik alles en kan ik me niet meer concentreren’: vrouwen met borstkanker worstelen vaak met wat in het E...
Dat heb je van je vader
Artikel

Dat heb je van je vader

Welke eigenschappen erfde je van je ouders, welke moedigden ze aan en welke heb je van jezelf? Met deze oefening breng je in kaart...
Dorret Boomsma: ‘Erfelijke aanleg blijkt niet alles te voorspellen’
Interview

Dorret Boomsma: ‘Erfelijke aanleg blijkt niet alles te voorspellen’

Hoogleraar Dorret Boomsma verzamelt twee- en meerlingen, al een kwart eeuw lang. Hun gegevens gebruikt ze voor belangwekkend genet...
Blog: Na jarenlang zwijgen sprak ik op tv over mijn alzheimer-gen
Blog

Blog: Na jarenlang zwijgen sprak ik op tv over mijn alzheimer-gen

In de familie van Jetske van der Schaar (39) komt een zeldzame vorm van alzheimer voor, die op jonge leeftijd begint en dominant e...
Cynthia: ‘Mijn man is 39 en heeft erfelijke dementie’
Interview

Cynthia: ‘Mijn man is 39 en heeft erfelijke dementie’

Aan kleine dingen merkte Cynthia dat haar man begon te veranderen. Een jaar geleden kwam de klap: Michel, pas 39, blijkt te lijden...
28124