De vraag

Is narcistische afweer een soort zelfbescherming?

Beste Frans Schalkwijk,
Hoe voorkom je als therapeut dat iemand met een narcistische afweer een minderwaardigheidscomplex krijgt of depressief wordt als je hem of haar bewust maakt van die afweer? Want die afweer is toch een soort bescherming?
Job

Het advies

Frans Schalkwijk

Psychoanalyse

 

Beste Job,
Je vraag is zeer terecht, want dit is inderdaad de grote valkuil voor een therapeut. Het is verleidelijk je inzicht in de persoonlijkheidsstructuur van de cliënt aan de cliënt voor te leggen en zo te laten zien hoe goed je hem begrijpt. Begrip van het functioneren van afweermechanismen helpt om te zien waarom dit niet mag gebeuren. De optie dat iemand depressief wordt of zich bewust wordt van zijn lage zelfwaardering, is maar een van de mogelijke slechte aflopen van zo’n interventie. De kans is ook heel groot dat iemand gekrenkt afhaakt en de therapie beëindigt.

Methodisch zijn er meerdere antwoorden op jouw vraag. Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstructuur die al depressief is en kwetsbaar is, wordt gesteund in zijn narcistisch belevingswereld. Met andere woorden, de afweer van lage zelfwaardering middels narcistische fantasieën en wensen, wordt ‘weer op sterkte gebracht’. Dit wordt gedaan om te vermijden dat iemand verder wegzakt in de depressie.

Methodisch wordt dit gedaan door niet de krenkingen te benadrukken, maar dat wat iemand heeft gedaan om een situatie toch de baas te worden. De cliënt wordt ook als het ware gevraagd boven de situatie te gaan staan en weer de houding aan te nemen ‘Wat kan dat mierengedoe me ook eigenlijk schelen; ik weet zelf gewoon wel dat ik…’

Narcisme bewerken in een therapie is zeer lastig. Meestal is de invalshoek het naar boven halen van mogelijke schaamte over de grootheidsfantasieën (schaamte is de vijand van het narcisme), of het voorzichtig benoemen van de leegte en de eenzaamheid die veel narcisten kennen. Wat dan wordt benoemd, is de prijs die de narcist betaalt. Mogelijk kan hij door het voelen van de lijdensdruk zelf zijn narcistische grootheid opgeven. Hierbij wordt vermeden om de dynamiek van het narcisme als afweer van zelfdevaluatie, leegte of depressie te benoemen. Je tast dus inderdaad de bescherming niet aan, maar probeert de cliënt te laten ervaren dat hij lijdt onder de gevolgen van de bescherming.

vriendelijke groet,
Frans Schalkwijk

  • Frans Schalkwijk is vrijgevestigd psychotherapeut/psychoanalyticus en heeft in zijn praktijk regelmatig te maken met narcistische problematiek. De ervaring die hij daarmee heeft, leest u ook terug in zijn boeken Het diepst van je gevoel en Vrouwenlevens, beide uitgegeven bij Uitgeverij Balans.
Meer weten over dit thema? Bekijk Narcisme
Coachfinder

Vind een betrouwbare coach via Coachfinder

Coaching is een belangrijke stap in zelfontwikkeling. Maar de juiste coach vinden blijkt nog niet zo eenvoudig. Coachfinder helpt je in je zoektocht naar een coach die bij je past.

Vind je ideale coach
Deel dit artikel:
14 december 2002 | Laatst gewijzigd op 11 augustus 2022

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Ik ben bang in de trein

Beste Jolet, Ik (man) heb al een jaar angst voor de trein. Dat is ontstaan toen ik twee jaar geleden...
Lees verder
Branded content

Creatiever en relaxter: dit doen bomen voor je brein

Wandelen in de natuur werkt niet alleen stressverlagend, bomen zouden ook nog eens ontstekingsremmen...
Lees verder
Kort

5 dimensies van eenzaamheid

Vrijwel iedereen voelt zich weleens eenzaam. Maar eenzaamheid kan verschillende gedaantes aannemen. ...
Lees verder
Kort

5 dimensies van eenzaamheid

Vrijwel iedereen voelt zich weleens eenzaam. Maar eenzaamheid kan verschillende gedaantes aannemen. ...
Lees verder
Advies

Ruik ik wel lekker uit mijn mond?

Ik vind dat sommige mensen vaak vies uit hun mond ruiken, en ik ben bang dat ik zelf ook vies uit mi...
Lees verder
Artikel

Een workshop Familieopstellingen: ‘Je kunt heel sterke emo...

Elke maand doet Psychologie Magazine een training op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. Helee...
Lees verder
Advies

Mijn broer is in hongerstaking

Mijn broer is in hongerstaking omdat hij het leven niet meer ziet zitten. Hij heeft het idee dat de ...
Lees verder
Artikel

Ouder-baby interventie helpt kwetsbare ouders contact leggen

Kwetsbare jonge moeders leggen soms moeilijk contact met hun baby. Of ze zijn juist veel te veel bez...
Lees verder
Advies

Hoe kom ik in het reine met mijn narcistische vader?

Beste heer Schalkwijk, Ik ben een vijftigjarige dochter van een openlijk narcistische vader. Sinds h...
Lees verder
Artikel

Ontspoorde hulpverleners

Deze maand begint de rechtszaak tegen de Haagse verpleegkundige Lucie de B. Zij wordt verdacht van m...
Lees verder
10555