Zo maak je je eigen familieopstelling

  • 1013 woorden
  • leestijd is 6 minuten
Waarom ben je zoals je bent? Een familieopstelling helpt je om inzicht te krijgen in je relaties. Gebruik de poppetjes uit het juninummer om je familieopstelling compleet te maken.

Bij een klassieke familieopstelling, zoals eind vorige eeuw uitgedacht door de Duitse psychotherapeut Bert Hellinger, zet iemand in een therapeutische sessie personen die zijn familieleden moeten voorstellen en zichzelf neer in een tableau vivant. Daardoor kunnen er nieuwe inzichten ontstaan over bepaalde patronen, en niet direct zichtbare verhoudingen en knelpunten tussen personen opeens zichtbaar en voelbaar worden. En door dingen te verschuiven in de opstelling, kunnen de verhoudingen veranderen, oude wonden helen en openingen ontstaan naar een andere toekomst. Voor deelnemers is het vaak een intense ervaring.

Artikel

Hoe je familie je vormt, zelfs als je allang uit huis bent

Op allerlei manieren heeft onze familie invloed op ons leven - zelfs nadat we het ouderlijk huis all...

Lees verder

Je hebt niet per se echte mensen nodig om zo’n opstelling te doen. Systeemtherapeuten gebruiken tegenwoordig ook poppetjes om familieverhoudingen inzichtelijk te maken. Contextueel therapeut Gerrie Reijersen van Buuren ontwikkelde als een van de eersten een ‘poppetjestherapie’ die ze in een-op-eensessies doet, en dacht met ons mee over deze oefening. Gebruik de poppetjes uit ons laatste nummer om zelf aan de slag te gaan.

Je verplaatsen in de ander

Het doel van een familieopstelling is dat je gaat nadenken over de verbinding met je familie en ruimte gaat voelen om bepaalde relaties te kunnen veranderen en verdiepen. Reijersen van Buuren daagt haar cliënten uit om zich ook te verplaatsen in de anderen. Hoe is het voor je vader om op die plek te staan? Ervaart je zus hetzelfde als jij? ‘Mensen gaan vaak dingen voor elkaar invullen: ‘hij wil dat toch niet’, of ‘het interesseert haar niet’, terwijl ze dat niet bij de ander checken. ‘Dat komt wellicht voort uit een angst om afgewezen te worden, maar daardoor ga je uit de verbinding met elkaar. Ik daag je dan uit om vanuit een volwassen houding het gesprek aan te gaan. Vertel dat familielid eens: goh, ik zou graag meer contact met je hebben. Of: ik weet dat je het goed bedoelt, maar ik heb wat meer ruimte nodig. Zo neem je verantwoordelijkheid voor je relaties.’

Zo maak je een familieopstelling

De poppetjes verbeelden straks jouw familie. Schrijf op de buik van elk poppetje wie dit moet voorstellen, geef het een gezichtsuitdrukking en eventueel een kleur. Knip de poppetjes uit en vouw de voetjes om zodat ze kunnen staan. Maak in ieder geval je ouders en/of verzorgers en broers en zussen. Heb je te weinig poppetjes, trek er dan eerst eentje over en maak er zoveel als je nodig hebt bij. Je kunt ook poppetjes maken voor andere familieleden die voor jouw gevoel een belangrijke rol hebben gespeeld in je jeugd. Een opa, een tante, een stiefmoeder of een halfbroer bijvoorbeeld.
Neem de tijd voor deze oefening en zorg dat je niet gestoord kunt worden. Maak een ruimte vrij op een tafel of op de vloer en zet eerst jezelf neer. Plaats dan een voor een de poppetjes zoals jij de verbindingen in je gezin van herkomst ervaart. Stel jezelf daarbij de volgende vragen om je op weg te helpen:

Waar staat mijn vader ten opzichte van mij? En waar ten opzichte van mijn moeder?
Waar staat mijn moeder ten opzichte van mij? En ten opzichte van mijn vader?
Wie kijkt naar wie? Staan er mensen voor elkaar of achter iemand?
Waar staan mijn broers en/of zussen ten opzichte van mij? En van elkaar?
Waar staan mijn ouders ten opzichte van mijn broers en/of zussen?

Als je klaar bent met de poppetjes neerzetten, beantwoord dan de volgende vragen.
Je mag bij het beantwoorden van de vragen gaan schuiven met poppetjes om te kijken wat dat met jou en de verhoudingen doet.

  1. Wat valt je op?
    Ben je iemand vergeten?
  2. Wie staat er het dichtst bij je?
  3. Wat maakt dat je denkt dat die persoon daar staat?
  4. Wat betekent dat voor jou?
  5. En wat betekent het voor die persoon? Wil die persoon daar staan?
  6. Is dat ook met die persoon te bespreken?
  7. Wie staat er het verst van je vandaan?
  8. Zou die persoon zichzelf daar ook neerzetten?
  9. Wat betekent het voor jou dat dit familielid daar staat?
  10. Wat betekent het voor degene die het verst van je af staat om daar te staan?
  11. Zou je dichter bij deze persoon willen staan? Of die persoon bij jou?
  12. Is dat te bespreken?
  13. Wat betekenen de kijkrichtingen van je familieleden?
  14. Wat raakt je en zet je het meest aan het denken als je naar je eigen positie in de familie kijkt?
  15. Wil je de plek die je jezelf hebt gegeven in je gezin van herkomst ook zo houden of zou je het anders willen?
  16. Met wie zou je daarover kunnen beginnen te praten? Kun jij als volwassene initiatief nemen om de relatie die jij graag wilt met je familie te bespreken? Kun je je uitspreken over wat je familie betekent voor je, of wat je graag anders ziet?

Hoe wil je verder?

Kijk nog eens terug naar wat je hebt opgeschreven. Beschrijf hieronder vervolgens hoe je vanaf nu verder wilt. Welke onderdelen van je ‘erfgoed’ blijf je koesteren en welke niet? Wat wil je eventueel veranderen aan de relatie met je gezinsleden – en als je niks wilt veranderen, waarom dan niet?

Lees ook: Geen klein meisje meer

Soms kunnen de impliciete opdrachten die je hebt meegekregen van je familie zwaar op je drukken. Hoe gaat het als je een familieopstelling maakt met een therapeut? Lees het persoonlijke verslag.

Video: een voorbeeld van een familie-opstelling

Onderstaande video is een voorbeeld van een familieopstelling. Wil je meer van deze voorbeelden bekijken? Bezoek de website van contextueel therapeut Gerrie Reijersen van Buuren.

 

Gerrie Reijersen van Buuren, Verlangen naar erkenning. Ontdek wie je bent, Uitgeverij Acco, 2018
Gerrie Reijersen van Buuren, Verlangen naar verbinding. Grondbeginselen om de relatie met jezelf en de ander te onderhouden, Uitgeverij Acco, 2017
Sandra Konrad, Het zit in de familie. Hoe we ons kunnen bevrijden van negatieve invloeden vanuit de familie, Juwelenschip, 2014
www.gerriereijersenvanbuuren.nl
Bronnen o.a.: R. Fivush, M. Duke e.a., The intergenerational self: Subjective perspective and family history, Individual and collective self-continuity, 2008 / R. Fivush, M. Duke e.a., Do you know…?, Journal of Family Life, 2010 / B. Feiler, The stories that bind us, The New York Times, 15 maart 2013

auteur

Anne Pek

Gezondheid is zoveel meer dan niet ziek zijn. Het is ook lekker in je vel zitten, zin hebben in dingen, ermee kunnen omgaan als het even tegenzit. Als wetenschapsjournalist volg ik gretig het onderzoek naar alles wat ons geestelijke en fysieke welzijn beïnvloedt, en al sinds 2005 schrijf ik voor Psychologie Magazine over gezondheid in die brede zin.

» profiel van Anne Pek
auteur

Janneke Gieles

Werken op de redactie Psychologie Magazine is alsof ik nog steeds psychologie studeer, maar dan leuker en diepgaander. Steeds weer een ander onderwerp uitpluizen, speuren naar nieuw interessant onderzoek, praten met onderzoekers en auteurs over hun ideeën, en lekker filosoferen en eigen ervaringen uitwisselen met collega’s.

» profiel van Janneke Gieles
auteur

Dagmar van der Neut

Nieuwsgierigheid is een van mijn belangrijkste drijfveren. Ik wil snappen hoe dingen werken. Hoe kan het dat…? Hoe zit het in elkaar? Waarom?

» profiel van Dagmar van der Neut

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Bang voor de beoordeling van mijn moeder

Lees verder
Branded content

‘Schoonheid is uitstralen dat je gelukkig bent’

De natuur heeft ons geprogrammeerd om naar mooie dingen te kijken, zegt psychologe Nancy Etcoff. Maa...

Lees verder
Interview

Cabaretier Vincent Bijlo: ‘Als blinde moet je veel harder je best doen’

Cabaretier Vincent Bijlo (53) heeft zichzelf geleerd om de dingen te nemen zoals ze zijn - inclusief...

Lees verder
Advies

Mijn moeder verbrak elk contact

Lees verder
Advies

De relatie met de moeder van mijn stiefdochter is geëscaleerd

Lees verder
Artikel

Over de grenzen van de dood

Lees verder
Verhaal

Help, een nesthanger

Lees verder
Advies

Hoe ga ik om met mijn boze vader?

Lees verder
Verhaal

Narcistische ouder

Lees verder