Waarom iedereen kan worden opgelicht

  • 963 woorden
  • leestijd is
  • 5 minuten
  • Foto: Getty Images
Oplichters maken slim gebruik van psychologische trucs. Het is bijna onmogelijk om er níét in te trappen. Maar je wilt natuurlijk wel weten wat de meest gebruikte instinkers zijn...

Wie weleens het tv-programma Opgelicht?! ziet, valt van de ene verbazing in de andere: wie geeft nou zomaar zijn bankpas aan een vreemde? Wie maakt nou geld over naar een onbekende in het buitenland? Mij overkomt dat niet, denk je dan. Maar dat is een misvatting: iedereen kan slachtoffer worden van oplichting. Dat heeft niets te maken met arm of rijk, slim of dom.

"We geloven in een eerlijke wereld waarin slechte mensen gestraft worden en goede mensen niet. Als goed volk wanen we ons veilig."

- Liza Luesink

De Fraudehelpdesk, die samen met de politie en het Openbaar Ministerie oplichting in kaart probeert te brengen, deed in 2014 onderzoek naar internetoplichting. Daaruit bleek dat over een periode van twee jaar 1,1 miljoen Nederlanders het slachtoffer waren geworden van malafide zaken, waarbij ze in totaal 5,3 miljard euro verloren. Denk aan webshops die nooit leveren, e-mails die bankgegevens ontfutselen of spookfacturen bevatten.

Meestal ging het om relatief kleine bedragen: 70 procent raakte minder dan 500 euro kwijt. 7 procent ging voor meer dan 10.000 euro het schip in.

Eigen schuld

De Nederlandse wet beschouwt alle praktijken waarbij iemand opzettelijk een ander iets voorspiegelt om er zelf financieel beter van te worden als een vorm van fraude of oplichting.
Volgens communicatiemanager André Vermeulen van de Fraudehelpdesk doen lang niet alle slachtoffers aangifte. Dat heeft deels te maken met schaamte; slachtoffers vinden vaak dat de oplichting hun eigen schuld is.

Dat komt doordat we onszelf slim genoeg vinden om de trucs van oplichters te doorzien. ‘We lijden allemaal aan de illusie van controle,’ zegt gedragspsycholoog Liza Luesink,

 

Boekentip

List en leugen, de psychologie van bedriegen en bedrogen worden

Maria Konnikova
auteur

Chantal van der Leest

Al die ‘softe’ psychologievakken, ik vond het maar niks. Snap je de hersenen, dan snap je de mens, dacht ik en koos in 2002 resoluut voor de afstudeerrichting Neuropsychologie. Maar de vragen bleven...

» profiel van Chantal van der Leest

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Zo reageer je op emotionele manipulatie

Psychologe Susan Forward ontwikkelde scripts voor 'niet-defensieve communicatie': standaardantwoorde...

Lees verder
Branded content

6 leefstijladviezen voor een opgewektere stemming

Een gezonde leefstijl zou een depressie tegen kunnen gaan, aldus Amerikaanse psycholoog Stephen Ilar...

Lees verder
€ 0,79 Interview

Familiegeheim: ‘We weten niet of mijn moeder de waarheid vertelt’

Kiki (48) en haar halfbroer Abel hebben verschillende vaders. Dat weten ze al lang. Maar doordat noo...

Lees verder
Kort

Boosheid maakt broos

Lees verder
Kort

‘s Ochtends op safe spelen, ‘s middags risico’s nemen

Lees verder
Advies

Ik durf mijn benen niet te laten zien

Lees verder