Reddende engelen

  • 1798 woorden
  • leestijd is 9 minuten
  • Foto's: Eline Hensen
Niemand leek te zien dat ze mishandeld werden of een ernstige eetstoornis hadden. Tot op een dag iemand uit de omgeving wél ingreep.

‘Ik wist meteen: nu ben ik veilig’

Manuela (23) is haar pleegmoeder dankbaar dat ze daar mocht wonen toen ze thuis werd mishandeld.

Zo geef je je leven betekenis

We streven allemaal naar een zo gelukkig mogelijk leven. Stop daar maar mee, schrijft de Amerikaanse...

Lees verder

‘De eerste keer dat ik Eline zag, speelde ik bij haar in de straat. Ze ging met haar zoon naar het voetbalveld en ik wilde mee. Mij viel direct haar lieve, rustige blik op. Heel anders dan mijn moeder, die keek altijd boos. Ze was alcoholist en mishandelde mij. Ze sloeg als een vent en sleurde me aan m’n haren door de kamer.


De politie kwam weleens aan de deur vanwege geluidsoverlast, maar niemand vroeg door. Ik was 8 jaar toen ik Eline vroeg of ik een keer mee mocht naar het sportveld. Dat was goed, maar dan moest ik dat wel eerst aan mijn moeder vragen. Ik wist dat ik geen toestemming zou krijgen, dus bleef ik een poosje achter een muurtje wachten.
Op een dag kreeg ik er thuis zo genadeloos van langs omdat ik in mijn broek had geplast dat ik heel hard wegrende. Ik durfde niet meer terug en besloot naar het sportveld te gaan om Eline te zoeken. Maar de wedstijden waren afgelast. Een vrouw die bij het veld was, bracht me naar haar huis.
Ik herinner me nog het moment dat Eline opendeed. Ze had een goudkleurige gaatjestrui aan en keek me aan met een blik vol begrip. Er viel iets van me af. Ik was nog even bang dat ik weer naar mijn moeder moest, maar ik mocht blijven. Uiteindelijk heb ik er anderhalf jaar gewoond. Eline gaf me vanaf het eerste moment het gevoel dat ik daar veilig was. Daarna heb ik nog in achttien verschillende gezinnen gezeten en veel moeilijke momenten gekend. Maar altijd als ik in narigheid zat, belde ik Eline. Ze is voor mij de belangrijkste persoon in mijn leven geworden.’

Eline: ‘Ik kon dat verzopen katje niet buiten laten staan’

‘Het regende pijpenstelen toen er werd aangebeld. Daar stond een verzopen katje voor de deur. Ze vertelde dat ze geslagen werd door haar moeder. Ik had haar al eens gezien, ze was opvallend snel terug toen ze haar moeder ging vragen of ze mee mocht naar het sportveld. Ze was zo overstuur dat ik vond dat ik iets moest doen.
Ik belde haar vader en vroeg of ze hier mocht blijven. Hij gaf toestemming en dat luchtte het meisje zichtbaar op, ze rende het hele huis door! Manuela en ik hebben altijd contact gehouden. Ze volgt nu een opleiding tot pedagogisch medewerker en kinderen zijn dol op haar.’

‘Het begon met haar pannetje soep’

Marco (43) zal nooit vergeten dat zijn buurvrouw als enige naar hem omkeek.
‘Ik was heroïneverslaafde, slikte veel medicijnen en dronk een fles wodka per dag. In Barneveld, waar ik woonde, moest niemand iets van me hebben; ik was vel over been en had overal uitslag. Kinderen renden weg als ze me zagen. Ik was eenzaam. Als de deurbel ging, dan was dat omdat er een dealer op de stoep stond.
Maar op een avond stond daar tot mijn verrassing de buurvrouw met een pannetje soep. Ik was stoned, maar het raakte me wel. “Als je wilt praten, ben je altijd welkom,” zei ze. Dat pannetje moest ik maar een keer terugbrengen, zei ze, maar ik durfde het niet. Als kind voelde ik me afgewezen en ik was nu bang voor haar afwijzing.
Heroïne dempte mijn angst en onzekerheid en op een dag raapte ik alle moed bijeen en ging naar haar toe. Ik sprak wat met haar en haar kinderen en sindsdien zwaaiden ze naar me als ik langsliep.
Op een dag ging het zo slecht met me dat ik een overdosis slaapmedicatie wilde nemen. Toen stond er ineens een man voor de deur; hij was gestuurd door mijn buurvrouw. Hij vertelde over God en dat hij zelf door het geloof van zijn verslaving af was gekomen. Zou het dan toch kunnen, schoot door me heen.
Een week later kwam hij terug met zijn vrouw. Het echtpaar heeft maanden in mij geïnvesteerd. We voerden veel gesprekken en ze overtuigden me ervan dat ik de moeite waard was. Uiteindelijk kickte ik af en ben ik verhuisd. Inmiddels ben ik getrouwd, heb ik een zoontje en geef ik drugsvoorlichting op scholen. Ik besef nog altijd dat het begonnen is met dat pannetje soep van mijn buurvrouw Melcha.’

Melcha: ‘Zijn triestheid trof me’

‘In Marco zag ik geen drugsverslaafde, maar een eenzame jongen met honger. Zo triest. En ik dacht: dat zou mij ook kunnen overkomen. Ik bracht hem een pannetje soep en nodigde hem uit bij mij thuis. In de straat spraken ze er schande van: “Zo’n dronkenlap laat je toch niet binnen.”
Toen hier een evangelist aan de deur stond, heb ik hem naar Marco gestuurd. Hij vertelde dat hij zelf verslaafd was geweest, dus ik dacht: die kan hem beter helpen. Ik zie mezelf niet als reddende engel, maar het is heel fijn dat het Marco zo geholpen heeft.’

‘Dat iemand zich voor mij interesseerde, ongelooflijk’

Daphne (27) is nog altijd blij dat een docent ingreep toen ze gepest werd op school.

‘Op de basisschool werd ik al gepest. Als de schoolbel ging, voelde ik direct paniek. Op de trap begon het duwen en trekken, buiten stonden ze me op te wachten. De docenten waren op de hoogte, soms mocht ik in de pauze binnenblijven, maar niemand hielp me.
Toen ik naar de middelbare school ging, hoopte ik op een schone lei. Maar na een paar weken begon het pesten weer. Zie je wel, het ligt aan mij, dacht ik. Opwachten, buitensluiten en opsluiten op de wc, het was net een jungle. Op een middag nam mijn mentor geschiedenis me apart en vroeg: “Gaat het wel goed met je?” Ik kon niet geloven dat iemand daarin geïnteresseerd was. “Ja hoor,” zei ik. “Ik denk van niet,” zei hij. “Kom maar bij me als je er eens over wil praten.”

Deze opmerking maakte veel in me los. ’s Avonds realiseerde ik me dat het helemaal niet goed ging. Ik was heel verdrietig dat ik gepest werd. De volgende dag kwam het hele verhaal eruit. De docent bood me precies de hulp die ik nodig had; een luisterend oor en iemand bij wie ik me veilig kon voelen. Hij bracht me in contact met een therapeut. Dankzij deze hulp groeide mijn zelfvertrouwen. Ik begon me sterker te voelen en meer op mijn gemak. Vaak bleef ik na schooltijd nog even bij Wim zitten om te praten en thee te drinken.
Uiteindelijk heb ik nog een leuke eindexamenreis naar Italië gehad, waar ook de pesters bij waren. Ik voelde me veel sterker en kon me nu verweren. Ik ben gaan studeren, ben getrouwd en heb een kindje gekregen. Samenwerken is nu iets waar ik juist heel goed in ben.’

Training

In 3 stappen naar je droombaan

  • Ontdek wat je passie is
  • Krijg meer energie en inspiratie
  • Verdien geld met wat je leuk vindt
bekijk de training
Nu maar
€ 95,-

Wim: ‘Ik zag aan haar lichaamshouding dat er iets was’

‘Ik zag dat het niet lekker ging met Daphne; ze was een beetje angstig en liep ineengedoken. Toen ze zei dat het goed ging, wist ik wel dat dit niet zo was en gelukkig kwam ze de volgende dag terug.
In eerste instantie heb ik vooral naar haar geluisterd, later heb ik haar de naam van een therapeut gegeven. Als je leerlingen helpt, kom je meestal niet te weten wat het effect daarvan is. Dat dit voorval voor Daphne zo fundamenteel is geweest, vind ik echt leuk om te horen. Het maakt me blij.’

‘Ze schrokken toen ze me in bikini zagen’

De vriendinnen van Demi (22) confronteerden haar met haar eetprobleem.

‘Ik zat in mijn eindexamenjaar toen mijn goede voornemen om gezonder te eten totaal uit de hand liep. Eerst stopte ik met snoepen, maar een paar maanden later at ik op een dag alleen nog maar een crackertje en een halve maaltijd. Niet eten gaf me een gevoel van controle.
Na de examens gingen we feesten op Mallorca met de hele school. In die vakantie had ik voor het eerst sinds lange tijd een bikini aan. Na een paar dagen wilden Kamille en Sanne met me praten. Ze zeiden dat ze me veel te dun vonden en dat ze zagen dat ik weinig at.
Ik had inmiddels een stevige muur om me heen gebouwd en was vooral bezig met calorieën tellen en kilo’s kwijtraken. Ik woog vijftig kilo en had nauwelijks energie, maar er kon nóg wel iets af, vond ik.
Ik probeerde hun zorgen weg te wuiven, maar daar namen ze geen genoegen mee. Ze zeiden: “Wat jij ziet in de spiegel, dat klopt gewoon niet.” Ze vertelden dat dit soort gedachtes en gedragingen horen bij iemand met een eetstoornis.
Daar schrok ik echt van. Ik realiseerde me dat er iets met mijn waarneming aan de hand was. Op dat moment brak ik en moest ik ook huilen. Zij waren de eersten aan wie ik vertelde hoeveel moeite ik had met eten. Dat ik me vaak schuldig voelde en altijd zoveel moest van mezelf.
Thuis heb ik eerst geprobeerd om het probleem alleen op te lossen. Maar ik voelde dat de dwang om niet te eten sterker was dan ikzelf. Ik zocht professionele hulp bij Human Concern. Kamille en Sanne hebben me gedurende de hele therapie gesteund. Ik ben hen nog steeds heel dankbaar voor hun confrontatie en hun betrokkenheid.’

Kamille: ‘Ze was niet alleen dun maar ook ongelukkig’

‘Toen ik Demi in bikini zag, schrok ik: zó fragiel. Het viel me toen pas op hoe ongelukkig ze eruitzag, terwijl ik haar kende als een gelukkig en spontaan meisje. Tijdens de vakantie bleef Demi op de achtergrond, ze genoot niet.
Ik ontdekte dat ze obsessief omging met eten, maar wilde haar niet als een strenge juf op de vingers tikken. Wel wilde ik haar aan het denken zetten. Daarom besloot ik haar, samen met Sanne, toch te confronteren. Gelukkig reageerde ze goed en nu, drie jaar later, geniet ze weer volop van het leven.’

Wat daarnaast een rol speelt: vaak zijn mensen best bereid om in te grijpen maar weten ze niet hoe. Een voorbeeld daarvan is het gedrag van de Vughtenaren tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar Breeuwsma onderzoek naar heeft gedaan. Dagelijks keken de dorpelingen toe hoe joodse gevangenen van station Vught naar het concentratiekamp liepen. De omstanders leken onverschillig, maar uit historische bronnen blijkt dat ze worstelden met schuldgevoelens. Ze wisten alleen niet hoe ze konden helpen.

Vlnr: Kamille, Demi en Sanne
Bronnen o.a.: R. Hortensius e.a., Personal distress and the influence of bystanders on responding to an emergency, Cognitive, affective, and behavioral neuroscience, 2016 / R. Hortensius, Sympathy for the devil: On the neural mechanisms of threat and distress reactivity, proefschrift, 2016 / G. Breeuwsma, Ik stond erbij en ik keek ernaar, de (sociale) psychologie van de omstander, bijdrage ‘Symposium omstanders: wegkijken of ingrijpen’, 2015

auteur

Anouk Tulner

» profiel van Anouk Tulner
  • Meer over

    Liefde en relaties

    Wat is het geheim van een succesvolle relatie? Wetenschappelijk onderbouwde tips.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Ik wil meer vrienden of vriendinnen

Niemand leek te zien dat ze mishandeld werden of een ernstige eetstoornis hadden. Tot op een dag iem...
Lees verder
Interview

Reddende engelen

Niemand leek te zien dat ze mishandeld werden of een ernstige eetstoornis hadden. Tot op een dag iem...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Interview

Deze journalist vertelt open over haar rouw na de zelfdoding...

Journalist Resi Lankester (44) was halverwege de twintig toen haar vader een einde aan zijn leven ma...
Lees verder
Interview

Deze journalist vertelt open over haar rouw na de zelfdoding...

Journalist Resi Lankester (44) was halverwege de twintig toen haar vader een einde aan zijn leven ma...
Lees verder
Artikel

Waarom geluk besmettelijk is

Via de mensen die we kennen komen we aan goede tips, de laatste roddels, een baan of een verkoudheid...
Lees verder
Advies

Mijn man heeft de vriendschap voor mij beëindigt

Niemand leek te zien dat ze mishandeld werden of een ernstige eetstoornis hadden. Tot op een dag iem...
Lees verder
Advies

Mijn sociale leven is in een slagveld veranderd

Niemand leek te zien dat ze mishandeld werden of een ernstige eetstoornis hadden. Tot op een dag iem...
Lees verder
Artikel

Dierbaar: waarom onze liefde voor huisdieren amper grenzen k...

Onze liefde voor huisdieren kent amper grenzen. We praten tegen Sammie en Minoes en ze slapen in ons...
Lees verder
Column

Zo wordt je kind beter in sociale contacten

Elke maand advies van ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut Steven Pont. Deze keer: hoe zorg j...
Lees verder
Test

Waarom zijn jullie vrienden?

Bevredigende vriendschappen kunnen zes functies hebben, zegt psycholoog Morton Mendelson. Breng met ...
Lees verder