Nelleke Noordervliet ‘Ik lees geen recensies, anders ga ik kapot’

Nelleke Noordervliet (59) heeft pittige meningen en durft ‘tegen de stroom in’ te denken. Maar diep van binnen is ze verlegen en onzeker. ‘Er is altijd een instantie in mezelf die oordeelt: “Nou, nou, je vindt jezelf heel wat, hè?—’

1 Consciëntieusheid

21 punten = doelgericht

‘Ik heb geen carrièredoelgerichtheid, pas op mijn eenenveertigste publiceerde ik mijn eerste boek. Maar ik heb wel altijd keurig gedaan wat ik moest doen en ik ben altijd op tijd. Pathologisch zelfs. Te laat komen vind ik vreselijk, en ik haal elke deadline. Ben zelfs altijd te vroeg met inleveren.

Aan mijn teksten zit ik uren te peuteren. Ik moet soms eindeloos denken over een scène in een boek. Je bent als schrijver bezig een hele wereld op te zetten, en daar wandel ik dan maanden in rond. Ik ben net klaar met een boek over mijn overgrootmoeder, Altijd roomboter. Ze is in 1856 geboren en is 97 jaar geworden. Ik heb haar nog gekend. Ze was dienstbode en raakte zwanger van de heer des huizes. Later kreeg ze nog tien kinderen van mijn overgrootvader. Ze was heel arm, maar leefde met opgeheven hoofd. Ze moest per se roomboter op haar brood hebben, margarine was voor haar het hellend vlak. Ze was koppig en strijdlustig.

Ik probeer iedere keer een andere methode van werken, maar deze keer ben ik begonnen bij het begin. Eerst een boel archiefwerk, uitzoeken waar ze heeft gewoond. Lezen over het Burgerweeshuis

in Arnhem, waar ze is geboren. Dan ga ik denken: wat was Arnhem voor een stad, welke positie nam het weeshuis in? En zo ben ik langzamerhand door dat leven gegaan.

Van haar strijdlust heb ik wel iets meegekregen. Koppig ben ik niet, ik geef iedereen gelijk. Ik houd wel van debatteren, maar dat is iets anders. Dat is meer een denkoefening. Net zoals essays schrijven. Maar daar hoor je achteraf eigenlijk nooit wat over, die worden niet gelezen. Is niet erg hoor, ik vind het leuk om ze te schrijven en verder vind ik het best.’

2 Extraversie

13 punten = introvert

‘Ik ben een loner. Ik lijk misschien wel vlot en extravert, maar ik ben heel gesloten. Ik praat niet zo gemakkelijk over mezelf. Ik schrijf ook niets autobiografisch, niet echt. Je wordt in interviews wel eens gedwongen om over jezelf te praten, maar je raakt erin getraind om persoonlijke dingen af te schermen. Zodat het lijkt alsof je heel veel vertelt.

Als kind was ik al verlegen. Ik kreeg bij het vadertje en moedertje spelen altijd dezelfde rol toebedeeld: ik mocht ofwel dienstmeid, ofwel “kleinzus— zijn. En dan deed ik heel braaf mijn best, omdat ik zo graag mee wilde doen. Ik durfde nooit te zeggen: nou wil ík eens moeder zijn. Ik moest genadebrood eten, zo voelde het. Altijd het gevoel dat ze me eigenlijk niet moesten.

Andere kinderen benijdde ik om hun overgave aan het spel. Ik was me altijd bewust van mezelf. Nog steeds trouwens. Het wordt wel een klein beetje minder, maar niet echt.

Ik heb me goed leren aanpassen, omdat ik sinds mijn vroege jeugd in verschillende kringen heb verkeerd. Mijn vader was fietsenmaker en later automonteur. Na de oorlog konden arbeiderskinderen ook naar de middelbare school, en ik was de eerste in de familie die een opleiding kreeg. Ik ging naar het gymnasium. Dat is raar, als dat totaal geen traditie is in je familie, als niemand weet hoe het werkt. Dan moet je het helemaal alleen uitzoeken. Je kent de codes niet, bent bang dat je fouten maakt.

Toen ik in Leiden ging studeren en lid werd van het corps, ging ik bij het toneel om daaraan te ontkomen. Toneelspelen valt buiten het normale, dan gelden de codes van je milieu niet meer. Daardoor kon ik vriendschappen sluiten om andere redenen dan afkomst. Dat was mijn tactiek.

In de maatschappij moet je ook toneelspelen om contact te maken. Niet dat je jezelf anders voordoet dan je bent, maar je moet in zekere zin jezelf spelen. Je moet het communicatieve deel van jezelf opstoken om eropuit te gaan, met mensen te praten. Zo vind ik het toch leuk om colleges en lezingen te geven, omdat je daar waardering voor krijgt. Ik heb behoefte aan schouderklopjes. Als je altijd maar alleen werkt, is er niemand die tegen je zegt: dat heb je goed gedaan.’

3 Openstaan

16 punten = gematigd

‘Wat een merkwaardige test is dit. Niet nieuwsgierig? Ik ben hartstikke nieuwsgierig. In mijn essays ben ik altijd op zoek naar nieuwe verbanden. Ik vind het een avontuur om te denken, om de gebaande paden te verlaten, tegen de stroom in te denken. Dat is ook zo in mijn voorlaatste boek, Mevrouw Gigengack. Verhalen uit het leven van een dame. Mevrouw Gigengack denkt alles tot in het absurde door. Dat vind ik leuk. Ik heb het zelf niet hoor, dat ik over leven en dood nadenk als ik op de markt in een tomaatje knijp. In het dagelijks leven ben je meestal toch gedachteloos bezig. Maar achter de computer moet ik háár ideeën waarmaken en doordenken.

Denken is moeilijk: het is moeilijk om je te concentreren en een gedachtelijn voort te zetten. Ik kom wel eens op een punt waarop ik denk: o, vind ik dít eigenlijk? Dat kan schokkend zijn. Als je denkt, zaag je soms de poten onder je eigen stoel vandaan. Maar ik vind dat wel noodzakelijk.

Ik wil met open ogen en oren in de wereld staan. Door te lezen, televisie te kijken en te praten met mensen. Ik hoop straks op mijn reis ook veel mensen te ontmoeten. Mijn man is net gepensioneerd, en we gaan samen twee maanden op wereldreis. Te beginnen in Brazilië.’

4 Vriendelijkheid

18 punten = onderhandelend

‘Mijn kinderen gaan altijd voor. Ik heb twee dochters, van 25 en van 30. Ik ben een moederkloek. Ik weet me te beheersen, maar ik maak me altijd zorgen om ze. Het liefst heb ik ze bij moeders in de buurt, en wil ik alle narigheid en ellende van hen weghouden.

In het intellectuele debat is moederschap totaal geen issue. Ik heb een paar jaar geleden in een Volkskrant-column een pleidooi gehouden voor het moederschap, waar een flinke discussie uit voortkwam. Ik vind dat je moet kunnen kiezen voor alleen het moederschap of vaderschap voor een bepaalde periode. Je hoeft niet alles te combineren, geniet ervan. Kinderen opvoeden is hartstikke leuk en belangrijk. Zelf ben ik tot mijn veertigste voornamelijk moeder geweest.’

5 Emotionele stabiliteit

19 punten = reactief

‘Ik reageer sensitief op situaties? Nou, ze weten het nog positief te buigen! Sentimenteel ben ik zeker, aan tranen geen gebrek. Bij Spoorloos, als mensen elkaar in de armen vallen.

Maar ik ben wel veerkrachtig. Dat is ook weer zo raar aan deze test; dat als je het een bent, je het ander niet meer zou zijn. Ik ben wel veerkrachtig, ik sta altijd weer op. Dingen die andere mensen moeilijk zouden hebben gevonden, daar ben ik allang weer overheen. Ik heb een tumor gehad achter m’n oog. Die heeft er zeven jaar gezeten, en groeide almaar. In het begin was het vreselijk, ik kon eraan doodgaan. Uiteindelijk bleek het goedaardig en is het geopereerd. God ja, denk ik dan, dat hebben we achter de rug, klaar is Kees. Daar gaan we niet over door zitten mekkeren.

Mijn ouders en schoonouders zijn allemaal keurig netjes achter elkaar doodgegaan, maar wel na langdurige opnames in ziekenhuizen en dementie. Je moest ze stuk voor stuk naar hun einde helpen, zal ik maar zeggen. Je moet veerkrachtig zijn om daar tegelijkertijd je eigen gezin en werk bij te doen. Dat is allemaal gedaan. En daar moet je jezelf niet voor op de borst kloppen.

Ik ben heel kritisch op mezelf. Onzeker. Er is altijd een instantie in mezelf die oordeelt: “Stel je niet aan, nou nou, tut tut, je vindt jezelf heel wat, hè?— Dat stemmetje moet je af en toe het zwijgen opleggen, anders kom je tot niets.

Recensies lees ik niet meer. Stond er afgelopen vrijdag iets over Mevrouw Gigengack in de krant? Niet zeggen, niet zeggen. Ik wil absoluut niets weten, niet eens een indicatie. Anders ga ik kapot. Als jij verwijst naar een stuk, krijg ik al de kriebels: o God, o God, er heeft iets in de nrc gestaan. Ik heb het niet gezien, dus mijn man Peter heeft de krant weggegooid. Dan denk ik dat het wel weer vreselijk zal zijn. En dan moet ik mezelf weer ontzettend bij de lurven pakken, om rustig te worden.

Ik hoef niet te weten wie er nu weer tegen me is. Ik wil eigenlijk dat iedereen van me houdt. Maar daar hoop ik een beetje overheen te komen, al is het wat laat. Want waar is het voor nodig om almaar anderen te vragen om jou te waarderen? Je moet jezelf waarderen. Gewoon je eigen weg gaan. Dat probeer ik nu te leren.’ n

Persoonlijkheidstest

Onze persoonlijkheid is opgebouwd uit de Big Five: vijf karaktertrekken die per individu in sterkte verschillen. Bij dit interview is gebruik gemaakt van de Big Five Detector, een verkorte versie van de originele persoonlijkheidstest. De onderstaande vragenlijst werd door Nelleke Noordervliet zelf ingevuld.

De score van Nelleke Noordervliet

(5 4 3 2 1)

Consciëntieusheid

netjes rommelig 4

besluitvaardig opties openlatend 4

doelgericht makkelijk af te leiden 4

houdt van orde op zijn gemak bij wanorde 4

altijd op tijd stelt zaken uit 5

Uitslag: 21. Doelgericht. Vol discipline. Prestatiegericht. Werkt hard.

Soms gezien als workaholic, dwangmatig, arrogant of pietluttig.

Extraversie

graag bij anderen graag alleen 1

optimistisch pessimistisch 2

open boek gesloten 2

vlot in de omgang gereserveerd 5

een prater een denker 3

Uitslag: 13. Introvert. Voorkeur voor alleen werken. Soms gezien als

stug, gesloten, een loner. Graag in situaties met weinig prikkels.

Openstaan

een dromer no-nonsense 2

theoretisch praktisch 4

creativiteit als leidraad autoriteit als leidraad 4

zoekt het nieuwe zoekt het bekende 4

vaagheid is oké verkiest duidelijkheid 2

Uitslag: 16. Gematigd. Praktisch, maar probeert soms iets nieuws

als er voldoende bewijs is. Niet nieuwsgierig of creatief, maar af en toe verrassend.

Vriendelijkheid

beleefd kortaf 5

gul egoïstisch 4

warm koud 5

teamspeler onafhankelijk 2

vol vertrouwen sceptisch 2

Uitslag: 18. Onderhandelend. Goed in competitie én samenwerking.

Noch extreem afhankelijk, noch onafhankelijk. Kan goed alleen en samen werken.

Emotionele (in)stabiliteit

onrustig kalm 3

voorzichtig zeker van zichzelf 4

snel ontmoedigd vrolijk 4

snel verlegen lak aan de wereld 4

snel van slag onverstoorbaar 4

Uitslag: 19. Reactief. Reageert op situaties op alerte, sensitieve wijze.

Wordt soms gezien als gespannen, rusteloos, gevoelig, sentimenteel.

Informatie over de Big Five Detector: www.pimedia.nl

auteur

Heleen Peverelli

» profiel van Heleen Peverelli

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

De kracht van het onbewuste

Zelfkennis is een illusie, zegt sociaal-psycholoog Timothy Wilson: onbewuste patronen bepalen voor e...
Lees verder
Artikel

De kracht van het onbewuste

Zelfkennis is een illusie, zegt sociaal-psycholoog Timothy Wilson: onbewuste patronen bepalen voor e...
Lees verder
Advies

Ik twijfel over een schaamlipcorrectie

Ik ben een verstandig meisje van 20 jaar en ik twijfel soms om een schaamlipcorrectie te ondergaan. ...
Lees verder
Advies

Ik twijfel over een schaamlipcorrectie

Ik ben een verstandig meisje van 20 jaar en ik twijfel soms om een schaamlipcorrectie te ondergaan. ...
Lees verder
Artikel

Wat je kunt leren van irritante types

Kun je slecht tegen bazige mensen? Erger je je aan die vriendin die afspraken steeds op het laatste ...
Lees verder
Artikel

Johanna ter Steege ‘Flierefluiten is verboden’

Johanna ter Steege (43) maakte haar filmdebuut met Spoorloos. Ze werkte met gerenommeerde buitenland...
Lees verder
Kort

Facebook verraadt je persoonlijkheid

Lees verder
Interview

Siri Hustvedt: ‘In feite zijn we vreemden voor onszelf’

Ieder mens heeft een verhaal nodig waarmee hij vertelt wie hij is, zegt schrijfster Siri Hustvedt (5...
Lees verder
Video

5 vragen over borderline

Wat zijn de kenmerken van borderline? Hoe ga je om met iemand die borderline heeft? In deze videoser...
Bekijk video
Kort

Dit zijn lonende eigenschappen

Hoeveel je jaarlijks verdient, heeft deels te maken met je persoonlijkheid, hebben Australische onde...
Lees verder