Ze leefde 4,4 miljoen jaar geleden en is daarmee een miljoen jaar ouder dan Lucy, dat andere beroemde fossiel (genoemd naar de Beatles-song Lucy in the sky with diamonds). Ardi staat dus dichter bij de gezamenlijke voorouder van mens en mensaap dan we ooit zijn gekomen.

Door de ontdekking van Ardi hebben mijn eigen ideeën over de afstamming van de mens onverwachte steun gekregen. Haar onderzoekers concluderen namelijk dat de chimpansee ten onrechte het populairste model van onze voorouder is. Ardi’s hoek­tanden zijn vrij klein en afgestompt, waardoor ze nauwelijks als wapens konden dienen. Chimpansees daarentegen hebben lange, enorm scherpe hoektanden, die de mannen vaak op een dodelijke manier gebruiken. Het is net alsof ze beschikken over vier messen waarmee ze zó het gezicht of de huid van een ander kunnen openrijten. De vijand sterft snel, aan bloedverlies, of langzaam, aan etterende infecties.

Wij worden vaak vergeleken met de hoogst territoriale chimpansee, vooral als het aankomt op mannelijke gewelddadigheid – vrouwelijke eigenschappen tellen nauwelijks mee in deze killer ape-theorieën. Oorlogsvoering zit ons nu eenmaal in het bloed, was het idee, getuige het ruige gedrag van deze soort.

Maar de auteurs van de nieuwe studies naar Ardi – die bijna een hele uitgave van het blad Science vulden – opperen nu dat de chimpansee mogelijk een buitenbeentje is. Een soort die zijn eigen evolutionaire weg is gegaan en zo terechtkwam bij moord en doodslag, terwijl onze rechtstreekse voorouders al lang geleden een ander, vreedzamer pad zijn ingeslagen.

Nou betoog ik al jaren dat we wat de mensapen betreft niet moeten vergeten dat we net zo verwant zijn aan de bonobo. Deze soort heeft minder prominente hoektanden en is zo vreedzaam dat er nog steeds geen enkele melding is gemaakt van dodelijke gevechten. Bonobo’s lossen hun problemen liever op met seks. Deed Ardi dat misschien ook?

Niet dat we nu moeten aannemen dat onze voorouders totaal geweldloos leefden. Het is bijvoorbeeld goed mogelijk dat Ardi met zelfgemaakte wapens vocht, zoals stokken en stenen, en dat die wapens zo effectief waren dat het gebit van Ardi en haar familieleden zijn vechtfunctie verloor. Aan de andere kant: aangezien deze voorouder nog geen stenen werktuigen had, en dus geen scherpe speren kon vervaardigen, lijkt dat me een tamelijk zwak alternatief. De kleine hoektanden wijzen er eerder op dat Ardi en haar tijdgenoten een manier hadden gevonden om conflicten tussen mannen te vermijden. Eén mogelijkheid is dat ze net als wij paren vormden, en in familieverband leefden, want zo’n systeem kan ruzies voorkomen over wie met wie mag paren.

Allemaal pure speculatie, natuurlijk. Maar zo ongeveer elke tien jaar komt er een ongelooflijke ontdekking uit de bus die bestaande theorieën aan het wankelen brengt. Stel je voor: misschien is onze geschiedenis niet geschreven in bloed, maar het product van flower power![/wpgpremiumcontent]