Gesprekstips van het brein

Dankzij scans weten we wat er in onze hersenen gebeurt als we een gesprek voeren. Dat levert belangrijke inzichten op over aandacht, begrijpen en onthouden. Waarom je na een halve minuut kunt stoppen met praten, en nog vijf tips voor beter contact.

Een goed gesprek is te herkennen in het brein, zo blijkt uit hersenonderzoek. Wanneer iemand heel goed luistert naar wat een ander zegt, is op hersenscans te zien dat bij beide gesprekspartners dezelfde breingebieden actief zijn. Een aandachtige luisteraar spiegelt dus met zijn brein als vanzelf het brein van de spreker. Dat stimuleert het begrip, niet alleen van wat er gezegd wordt, maar ook van de gevoelens die de spreker erbij heeft. Zulke kennis van hoe het brein werkt kunnen we volgens de Amerikaanse neuropsychologen Andrew Newberg en Mark Robert Waldman inzetten om ­beter te leren communiceren. In hun boek Words can change your brain hebben ze een ­batterij hersen­onderzoeken omgevormd tot nuttige gespreks­tips. Tip 1: ontspan!

Gebruik positieve woorden

Boosheid, een negatieve stemming en zelfs een klein woord als ‘nee’ verhogen de negativiteit in het brein, zowel bij de spreker als de ­toehoorder. De amandelkernen – de hersen­gebieden die angst, verdriet en boosheid ­herkennen – slaan aan en veroorzaken een emotionele reactie. Het gevolg is onder meer dat de ander minder goed onthoudt wat u zegt. Het brein reageert zelfs op negatieve woorden zonder dat we ze bewust gehoord hebben. U hoeft u tijdens het praten natuurlijk

niet in alle bochten te wringen om elk beetje negativiteit te vermijden, maar het is goed om tussendoor ook positieve woorden te gebruiken. Positiviteit activeert de beloningscentra in de hersenen en maakt het gesprek prettiger.

Glimlach

Tijdens het praten en luisteren proberen we telkens in te schatten wat de emoties van de ander zijn en of we hem op zijn woord kunnen vertrouwen. Daarvoor letten we heel sterk op de bewegingen van de spiertjes rondom de ogen en de mond. De kleinste veranderingen in ­gezichtsuitdrukking brengen al een neuro­logische reactie op gang. Zelfs een glimp van een glimlach maakt al dat bij uw gespreks­partner de activiteit in de amandelkernen ­vermindert. Een glimlach stelt daardoor gerust en wekt vertrouwen.

Varieer met uw stem

Om uw boodschap goed te laten overkomen, is uw stem een handig instrument. Een afwisselende stem trekt aandacht, want onze zintuigen zijn heel nieuwsgierig. De melodie in een stem verraadt ook emotie: een triest persoon spreekt monotoon en langzaam, iemand die blij is, spreekt juist met veel melodie. Dat maakt uit, want een woord dat blij is uitgesproken krijgt een positieve associatie mee in het geheugen van de toehoorder. De melodie van uw stem is dus zo krachtig, dat die invloed heeft op de manier waarop uw gesprekspartner onthoudt wat u zegt.

En voor de luisteraar:

Innerlijke rust is volgens de neuropsychologen Newberg en Waldman de belangrijkste voorwaarde om goed te begrijpen wat een ander zegt. Stress activeert de emotiegebieden in het diepliggende limbische systeem in de hersenen. Intussen gaan de taalregio’s in de voorhoofdskwab juist minder doen. Een ­gespannen persoon kan dus minder goed luisteren. Ontspan dus vooraf bewust: haal drie keer diep adem en gaap een paar keer. Rek u dan uit, laat uw armen naast uw ­lichaam vallen en schud uw handen uit. Rol rustig uw hoofd een paar keer heen en weer en ontspan. Wanneer Newberg en Waldman een training geven, beginnen ze altijd met deze oefeningen om lichamelijke, emotionele en neurologische stress te verminderen.

Houd het bij 30 seconden

Ons werkgeheugen bepaalt welke informatie in het lange­termijngeheugen wordt opgeslagen. Dat doet het door – in het geval van een gesprek – alles wat we horen samen te vatten in een gedachte en die tijdelijk vast te houden en in het geheugen te verankeren. Maar de capaciteit van het werkgeheugen is zeer beperkt: we kunnen maximaal 30 seconden aan ­gesproken tekst vasthouden. Bent u langer aan het woord, dan gaat uw toehoorder zelf onbewust bepalen wat relevante en niet-relevante informatie is, en dat hoeft niet overeen te komen met de kern van uw betoog. Houd dus de tijd in de gaten.

Praat beeldend

Beeldende zinnen activeren in het brein niet alleen de taalgebieden, maar ook gebieden die te maken hebben met het vormen van mentale beelden. Dat werd vastgesteld bij proefpersonen in een Amerikaanse studie in 2004. Praat u met treffende, levendige beschrijvingen, dan activeert u bij uw toehoorder dus meer hersengebieden. Daardoor is er een gevarieerder deel van diens brein aan het werk om te begrijpen wat u bedoelt.

Auteur Mark Waldman komt naar Nederland

De Amerikaanse ­psycholoog en auteur Mark Waldman geeft speciaal voor lezers op 18 oktober in Amsterdam een (Engelstalige) lezing/workshop met praktische oefeningen en tips. Leer van de expert zelf hoe compassievolle communicatie meer liefde, respect en evenwicht in je leven brengt.

Datum: donderdag 18 oktober, 19.00 uur, Posthoornkerk, Haarlemmerstraat 124, Amsterdam

Toegang: € 29,95 (inclusief koffie/thee bij ­ontvangst)

Meer informatie en inschrijven: psychologiemagazine.nl/lezersaanbiedingen

Meer lezen?

– Andrew Newberg en Mark Robert Waldman, Woorden kunnen je brein veranderen, VBK Media, € 19,95 (verschijnt 9 oktober)

Nu met € 1,50 korting voor lezers van ­Psychologie Magazine! U betaalt slechts € 18,45. Kijk voor de kortingsbon op ­psychologiemagazine.nl/lezersaanbiedingen

auteur

Marieke Kolkman

» profiel van Marieke Kolkman

Dit vind je misschien ook interessant

Kort

Zo help je iemand met een depressie

Korte dagen, grijze luchten, regen: voor mensen met een depressie is het in deze tijd extra moeilijk...
Lees verder
Kort

Zo help je iemand met een depressie

Korte dagen, grijze luchten, regen: voor mensen met een depressie is het in deze tijd extra moeilijk...
Lees verder
Column

Hoofdredacteur Sterre van Leer: Gewoon bijzonder

Herken je dit: dat je soms volschiet om dingen die een ander niet eens ziet – van zielige honden t...
Lees verder
Column

Hoofdredacteur Sterre van Leer: Gewoon bijzonder

Herken je dit: dat je soms volschiet om dingen die een ander niet eens ziet – van zielige honden t...
Lees verder
Advies

Help mijn man is met pensioen

Dankzij scans weten we wat er in onze hersenen gebeurt als we een gesprek voeren. Dat levert belangr...
Lees verder
Artikel

100 dingen die je ooit gedaan moet hebben (1)

Fijn klusje voor de winter: een lijst maken van wat u nog wilt doen in het leven. En dan geen kijk-m...
Lees verder
Interview

Neurowetenschapper Tali Sharot: ‘Met emoties overtuig je s...

Vaccineren, genderneutrale toiletten, orgaandonatie... In al die discussies zijn we geneigd om de an...
Lees verder
Advies

Ik kan slecht contact maken

Dankzij scans weten we wat er in onze hersenen gebeurt als we een gesprek voeren. Dat levert belangr...
Lees verder
Artikel

Je ogen mogen best dwalen

Dankzij scans weten we wat er in onze hersenen gebeurt als we een gesprek voeren. Dat levert belangr...
Lees verder
Artikel

De psychologie van het e-mailen

Fervente e-mailers zingen de lof van het nieuwe medium. Het is laagdrempelig, je maakt snel nieuwe c...
Lees verder