De anatomie van haar glimlach

Bij lachen hoort in onze cultuur een goed humeur. Je zou dus denken dat mensen die over de glimlach van Mona Lisa spreken, vinden dat ze tevreden kijkt. Toch is dat zelden het geval. Vrijwel iedereen interpreteert Mona Lisa's glimlach anders. Men ziet allerlei eigenschappen in haar uitdrukking. De literatuur draagt flink wat interpretaties aan: ze wekt de indruk geduldig te zijn, ongrijpbaar, mysterieus, eeuwig, gereserveerd en tegelijk verleidelijk, teder, melancholisch, beloftevol, diepzinnig, scherpzinnig, heilig en sfinxachtig (Freud). Een allegaartje, zo op het eerste gezicht. En dat allemaal in één glimlach! Kan één glimlach zoveel, soms zelfs strijdige, interpretaties opleveren?

Een glimlach?

Wat zeggen emotie-onderzoekers over de glimlach? De Amerikaanse psycholoog/etholoog Larry Stettner en zijn collega’s van de Wayne State Universiteit in Detroit deden uitgebreid onderzoek naar de smile. Ze vonden dat er weliswaar verschillende soorten glimlach bestaan, maar elk afzonderlijk leveren die vrij nauw te omschrijven reacties op. Volgens Stettner bestaan er zo’n twaalf soorten glimlachen (zie kader hieronder), elk met een eigen mimische configuratie – dat wil zeggen dat de bijdrage van verschillende spieren per soort varieert.

Mona Lisa’s glimlach zit er niet bij. De ‘valse’ of geposeerde glimlach (‘phony’ of posed smile) komt er nog het dichtste bij. Vooral wat de uitdrukking van het gezicht betreft want, zoals gezegd, zijn de interpretaties van de afzonderlijke smiles veel eenduidiger, dan van Mona Lisa’s glimlach.

Zou die veelheid aan interpretaties misschien mede veroorzaakt worden, doordat haar glimlach eenzijdig is? (Of althans lijkt: want Leonardo’s beroemde sfumato-techniek – het schilderen van vage, mistige overgangen waar in werkelijkheid scherpe lijnen horen te staan – maakt het moeilijk om te zien wat Mona Lisa met haar linker mond- en ooghoek exact doet.) Een eenzijdige beweging geeft een uitdrukking namelijk een andere betekenis dan een tweezijdige beweging. En hoe je zo’n uitdrukking

Log in om verder te lezen.
auteur

Ronald van Gelder

» profiel van Ronald van Gelder

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Leuke grappen?

Na een ramp, hongersnood, oorlog of de persoonlijke afgang van een publieke figuur, kun je er zeker ...
Lees verder
Artikel

Leuke grappen?

Na een ramp, hongersnood, oorlog of de persoonlijke afgang van een publieke figuur, kun je er zeker ...
Lees verder
Interview

Hun eerste verkering: drie jonge stellen over échte liefde

Ze vinden elkaar superlief en knap, en kunnen niet van elkaar afblijven: tiener-stelletjes. In hun e...
Lees verder
Interview

Hun eerste verkering: drie jonge stellen over échte liefde

Ze vinden elkaar superlief en knap, en kunnen niet van elkaar afblijven: tiener-stelletjes. In hun e...
Lees verder
Artikel

De evolutie van de lach en de glimlach

De lach: de zoete emotie van de ziel Wat is lachen eigenlijk en waarom kunnen we het niet laten? Als...
Lees verder
Artikel

dresseren van een rat

Als u vroeger leeuwentemmer wilde worden maar tegenwoordig uw hormonen beter onder controle heeft, d...
Lees verder
Artikel

Humor in het brein

Bij lachen hoort in onze cultuur een goed humeur. Je zou dus denken dat mensen die over de glimlach ...
Lees verder
Artikel

Zelfhulpboeken: vage beloften of effectieve therapie?

In elke boekwinkel word je bedolven onder de zelfhulpboeken. Of je nu wilt stoppen met roken of milj...
Lees verder
Artikel

Bestrijden van pijn uit de kindertijd

'Het is nooit goed genoeg', vertelt Julia. Zij verdient vijf ton per jaar, is een perfecte moeder en...
Lees verder
Artikel

Met een mensenkenner naar de bioscoop

Psychologie Magazine neemt de experts van het menselijk gedrag mee naar de bioscoop. Deze maand zijn...
Lees verder