Dit staat bekend als het ‘kameleoneffect’, omdat een kameleon de kleur van zijn omgeving aanneemt. Kameleons zijn populair: als iemand anders ons na-aapt stellen we dat op prijs. Deze voorkeur gaat evolutionair gezien heel ver terug, naar dieren die ­samen dezelfde kant op rennen en vissen die samen in scholen zwemmen. Veel dieren zijn perfect gecoördineerd. Als de groep slaperig wordt, worden zij dat ook, en als iedereen eet, doen zij dat ook. Mensen zijn net zulke kuddedieren. Probeer maar eens te klappen wanneer niemand in een zaal klapt, of andersom: probeer maar eens om niet te klappen tijdens een staande ovatie.

Het proefje met de kelners is in feite in Nederland uitgevoerd aan de Radboud Universiteit. Vergelijkbare proefjes zijn gedaan met stelletjes die een avond uitgingen. In het ene geval werd de

partner opgedragen alle bewegingen van de dame na te doen (neem je glas op zodra zij dat doet, kruis je benen of leun met je ellebogen op de tafel als zij dat doet, enzovoorts) en in het andere geval om juist tegenovergestelde bewegingen uit te voeren. Raad maar welke partner de beste indruk maakte. We zijn heel gevoelig voor synchronisatie en houden ervan. Ik hoor dat bedrijven hun verkopers nu zelfs trainen in het kameleoneffect.

Aangezien de beste ideeën voor dieronderzoek vaak voortkomen uit wat we over mensengedrag weten, kon het dus niet lang uitblijven voordat het kameleoneffect op apen werd uitgeprobeerd. Een paar weken geleden kwam een artikel uit over hoe kapucijnaapjes in een Italiaans laboratorium reageerden op menselijke nabootsing.

Eén aapje werd in het middelste van drie hokken geplaatst terwijl twee personen buiten de hokken stonden, eentje voor het hok rechts van de aap en de ander voor het linkerhok. De aap kreeg een plastic bal om mee te spelen en deed wat apen doorgaans doen: erop bijten, ermee op de grond hameren, in de lucht tillen, enzovoorts. De beide personen hadden zo’n zelfde bal; een deed alles na wat de aap deed, terwijl de ander de bal manipuleerde zonder verband met het gedrag van de aap. Daarna werd gemeten waar de aap liever tijd doorbracht, in het linker- of rechterhok, en met welke van de twee personen de aap het liefst dingen ruilde voor voer. De aap bleek een voorkeur te hebben voor de persoon die hem had nagebootst.

Dit betekent dat apen zich bewust zijn van hun eigen gedrag – want je kunt alleen weten of iemand je nadoet als je weet wat je zelf hebt gedaan – en dat ze net zo gek op imitatie door anderen zijn als wij. Ook voor hen is dat het ultieme compliment.[/wpgpremiumcontent]