Alex Boogers over zijn bijzondere afkomst: ‘Alles in mijn leven bleek een leugen’

Schrijver Alex Boogers (47) groeide op in een gewelddadig arbeidersgezin. Boogers wilde niet leven als een ‘dubbeltje’: hij ging studeren, droomde van een carrière als vechtsporter en werd uiteindelijk schrijver. Deze 6 inzichten in het leven deed hij op.

Inzicht 1
Ontsnappen aan je milieu kán

Alex Boogers: ‘Ik ben opgegroeid in een arm, en verbaal en fysiek zeer gewelddadig arbeidersmilieu. Ik was een gevoelige jongen in een harde omgeving. Mijn vader – die later niet mijn echte vader bleek te zijn – was monteur. Mijn moeder was net geen analfabeet; na de vijfde klas lagere school moest ze voor haar zieke moeder zorgen. Toen ze net 18 was raakte ze ongewenst zwanger en werd ze het huis uit

TEST
Doe de test »

Ben je hooggevoelig?

getrapt. Iedereen wees haar af: haar ouders, haar familie, de jongen op wie ze verliefd was. Ze zag mij als de reden dat haar leven mislukt was en liet geen kans onbenut om mij dat duidelijk te maken. Iedereen was beter af als ik er niet was geweest. Dat gevoel, hoezeer ik het ook in mijzelf bestrijd, heb ik nog steeds.
Ze sloeg me vaak, maar haar geschreeuw vond ik erger – die venijnige stem die door merg en been sneed en mij vaak de adem benam. Ik was veel bij mijn oma, die wel een moederfiguur voor mij was. “Een goedmakertje,” zei mijn moeder, “omdat ze in het begin niets van je wilde weten.”
Mijn vader was een zwijgzame man. Het leek of mijn leven hem onverschillig liet. Hij werkte hard, was veel weg. ’s Avonds zat hij in zijn onderbroek op de bank te schelden op alle buitenlanders. Verschrikkelijk vond ik dat, want 80 procent van mijn vrienden had een andere achtergrond – wij waren zo’n beetje de enige Nederlanders in de straat.

Als kind wist ik niet beter. Mijn Surinaamse vriend kreeg er thuis ook van langs. Een ander vriendje was de jongste in een gezin van dertien kinderen en werd gewoon vergeten. Zijn vader werd vermoord door zijn oudere broer. Zo waren er een heleboel verschoppelingen. Voor de leraren op school was ik een jongen uit “dat milieu”. Op grond daarvan werd ik in een hokje gestopt: ga jij maar naar de lagere technische school. Net als mijn Surinaamse vriend, die ook veel slimmer was dan waar ze hem voor aanzagen. Ik weigerde en koos voor de mavo.
Ik had aanleg voor vechtsport en wilde daarin uitblinken. Tot een drietrapsraket mijn jonge leven verwoestte. Op mijn 14de stierf mijn oma, het jaar erna kwam ik erachter dat mijn vader niet mijn echte vader was. En vervolgens belandde ik door een brommerongeluk in het ziekenhuis met ernstig rugletsel, waardoor de droom om vechtsporter te worden in rook opging.
Ik schreef altijd al, maar in mijn ongeletterde omgeving betekende dat niets. Uit schaamte hield ik het verborgen. Schrijven zou worden gezien als een afwijking – creativiteit was geen eigenschap of talent waarmee je later je centen kon verdienen. Maar voor mij werd schrijven mijn reddingsboei. Ik greep me vast aan woorden en heb mezelf daarmee gered.

Mijn afkomst speelt een grote rol in mijn oeuvre. De milieus die er zogenaamd niet toe doen. De dubbeltjes. Laat je je omgeving, de mening van de wereld, bepalen wie je bent of ontstijg je daaraan en volg je je eigen weg?
Ik miste de juiste gidsen op mijn pad, ouders of docenten die je kunnen inspireren, maar uiteindelijk ben ik wél opgeklommen tot de universiteit. En ben ik schrijver geworden, terwijl iedereen – zelfs mijn beste vriend – me dat afraadde. Dat is me gelukt doordat ik altijd een sterk beeld in mijn hoofd heb gehad van wat ik moest doen. Gebruiken wat mij gegeven was: het talent om te vechten, de drang om te schrijven. Dat is een onverwoestbaar geloof. Of je nou “white trash” bent zoals ik, een “domme neger”, of een Turk of Marokkaan, alleen jíj weet wie je bent en waartoe je in staat bent. Daar moet je aan vasthouden, zelfs als iedereen het onmogelijk acht.’

Inzicht 2
Je kunt alleen jezelf vertrouwen

Alex Boogers: ‘Toen ik ontdekte dat mijn vader niet mijn biologische vader was, realiseerde ik me daarmee ook dat mijn opa en oma, mijn neefjes en nichtjes, mijn ooms en tantes dus ook niet echt mijn familie waren. Alles in mijn leven bleek dus een leugen. Fictie. Wat mensen tegen mij hadden gezegd, hoe ze naar me hadden gelachen, me hadden aangesproken – het was allemaal vals. Misschien niet ongemeend, maar toch onecht. Dat heeft me doen inzien dat je niemand voor de volle honderd procent kunt vertrouwen. Het is kennelijk moeilijk om waarachtig te zijn. Dat is een pijnlijk besef, maar voorkomt ook teleurstellingen. Andere mensen kunnen helemaal van hun apropos zijn als iets anders blijkt te zijn dan was voorgespiegeld. Dat heb ik dus niet – in mijn achterhoofd houd ik daar altijd rekening mee.
Mijn 16-jarige zoon mag de fout in gaan en het een zeggen terwijl hij het ander doet – dat hoort bij een tiener. Maar verder vind ik het moeilijk om mensen te vertrouwen, dat heb ik zelfs bij mijn vrouw, met wie ik al sinds mijn 17de samen ben. Het is niet zo dat ze zich tegenover mij continu moet bewijzen of dat ik denk dat ze ontrouw is. Maar als ze bijvoorbeeld een verkeerde beslissing neemt over onze financiën, dan denk ik gelijk: zie je wel, je kunt alleen op jezelf rekenen.
Had ik het dan beter niet kunnen weten van mijn vader? Mijn oma van mijn moeders kant had tegen haar gezegd: “Vertel het de jongen nóóit, want als hij het weet, zal hij nooit gelukkig zijn.” Maar of ze daar gelijk in had… Ik weet het niet. Dan was álles fictie geweest, en was ik niets meer geweest dan een figurant in mijn eigen bestaan.’

Inzicht 3
Vind je eigen gids

Alex Boogers: ‘Het is belangrijk om iemand te hebben die het licht voor je aansteekt, zodat je beter de weg kunt zien die je wilt gaan. Dat gebeurt soms bij toeval. Via mijn zeevarende oom, die van kungfu-films hield, ontdekte ik de oosterse vechtkunst-acteur Bruce Lee. Bij gebrek aan voorbeelden in mijn omgeving werd hij die gids voor mij. De enige echte vaderfiguur die ik heb gehad. Hij bouwde bruggen tussen verschillende culturen, onderwees een filosofie waarbij het draaide om zelfkennis en individualisme en werd een vecht-icoon.

Op mijn 11de zag ik hem in Enter the dragon, waarin hij werd belaagd door een aantal slechteriken. Ik had nog nooit zo’n mannelijk lichaam gezien – niet groot, maar ontwikkeld. Pezig, met spieren die luisterden naar de wil van zijn geest. Magisch. Ik zag daar poëzie in beweging. Vleesgeworden discipline. Dát was wat ik wilde.
Ik las een boek over hem, en vervolgens de boeken die hij had geschreven. Hij bleek een fanatieke lezer en had een uitgebreide bibliotheek, met boeken van filosofen als Lao-Tse, Schopenhauer, Kant en Nietzsche. Ik leerde van hem dat je jezelf moet onderwijzen, las de boeken die hij had gelezen. Ik ontdekte dat je mocht houden van filosofie, kunst, literatuur – een openbaring.’

Inzicht 4
Sport is de beste zelfhulp

Alex Boogers: ‘In 2010 kreeg ik een klinische depressie. In mijn hoofd was ik voortdurend bezig met het uitdenken van duizend-en-een scenario’s. Wat er zou gebeuren als. De reden daarvoor was dezelfde angst als die uit mijn jeugd: ik wilde nooit meer in een situatie terechtkomen waarin ik compleet werd verrast. Dus dacht ik alles van tevoren al uit, zodat ik voor mijn gevoel precies wist wat er zou kunnen gebeuren. Zoals een schaker. Gedachten woekerden in mijn hoofd als een soort kanker. Ik hoorde soms geluiden die er niet waren, nagels over een schoolbord, glas dat versplintert.

Ik ging naar een psycholoog, maar rigoureus sporten heeft me veel meer geholpen. Het houdt demonen op afstand. Als je je slecht voelt, ga hardlopen – ook als je geen zin hebt. Na vijf of zes kilometer wordt er endorfine aangemaakt in je lijf, en dat beïnvloedt je geest, of je wilt of niet. Als je jezelf lichamelijk uitput, krijgt je geest het niet meer voor elkaar je naar een duistere plek te brengen. Dat is een simpele, doeltreffende wet.
Nu is zo’n depressie geen dichtgetimmerde kerker in je hoofd, eerder een kamer met klapdeurtjes waar af en toe de donkerte uit ontsnapt, dus het blijft oppassen. De tunnelvisie die een topsporter ontwikkelt om zijn doel te behalen, helpt daartegen. Niets bestaat, alleen het licht dat je moet vinden.
Het schrijven is voor mij een vorm van gebed geworden. Mijn vorm van meditatie. Tegelijk is het ook manisch. Schrijven brengt me tot waanzin én geeft me rust. Alsof je dan weer in de storm zit en dan weer in het oog van de orkaan.’

Inzicht 5
Imperfect zijn is niet erg – als je er maar eerlijk over bent

Alex Boogers: ‘Vaak is het zo dat mensen aan hun eigen kinderen doorgeven hoe ze zijn opgevoed en opgegroeid. Ik heb altijd gezegd: de ellende stopt bij mij. Die geef ik niet door. Maar dat blijkt moeilijker dan gedacht, want ik blijf driftig en temperamentvol. Die drift is hetzelfde vuur als waarmee ik mijn vrouw kan liefhebben en waar mijn schrijverschap uit voortkomt. Zij kan me tot grote hoogtes brengen, maar me ook verteren en momenten van grote somberheid bezorgen.
In mijn jeugd voelde die drift vooral negatief. Ik sloeg wild om me heen en brak de boel af. Dat heb ik onder controle. Als ik nu kwaad word, begin ik te schelden en te schreeuwen. Precies: wat mijn moeder ook deed. En mijn zoon is een gevoelige jongen, net als ik. Het verschil is wel dat ik met mijn zoon praat. Ik breng mijn fouten onder woorden. Daarmee vergoelijk ik mijn gedrag niet, maar kan de ander het wel beter begrijpen. Het is niet erg als je niet de perfecte vader bent, als je kind maar weet waarom je die imperfecties hebt. Mijn moeder heeft in haar hele leven maar één keer “sorry” tegen me gezegd. Bij mijn zoon heb ik daar geen enkele moeite mee. Je kind is bereid om je veel te vergeven, als het maar weet dat je gedrag niet door hem wordt veroorzaakt.’

Inzicht 6
Trouw aan jezelf brengt meer geluk dan geld of succes

Alex Boogers: ‘Mensen zeggen soms tegen me: jij bent zo authentiek. Betekent dat dan dat zijzelf in een wereld leven waarin alles voornamelijk schijn is en uit poses bestaat? Dat vind ik een schrikbarende gedachte. Ik zou niet weten wie ik anders zou moeten zijn dan mezelf. Ik laat me niet verleiden om af te wijken van wie ik werkelijk ben.
Op dit moment kan ik eindelijk van het schrijven leven, maar ik besef ook dat zoiets nooit gegarandeerd blijft. Toch kies ik niet voor veiligheid, voor het schrijven van columns of journalistiek werk waarmee je extra geld verdient. Ik geloof niet in die deelbaarheid van het schrijven. Bijzaken worden dan al snel hoofdzaken. De roman dringt zich naar de achtergrond, en dat ene artikel dat af moet krijgt voorrang.
Wel heb ik een tijd een kantoorbaantje voor twee dagen per week gehad. Als ik met een boek bezig was, mocht ik wegblijven. Een goeie deal. Ik kan mijzelf namelijk niet opdelen. Het draait om de roman en om weinig anders. Zo krijgt niets en niemand vat op mij.

Daar op kantoor zag ik overigens wel hoe dat eraan toegaat. Bewonderenswaardig dat mensen dat elke dag kunnen opbrengen en tegelijk denk ik: welke dromen heb je losgelaten? Begrijp me goed, ik veroordeel het niet, ik vraag me af of het levensgeluk brengt. Of het ’t waard is wat iemand ervoor heeft ingeruild. Ik heb niets ingeruild. Mijn weg was lang en ging gepaard met veel worsteling en strijd.
Ik weet niet eens of dat het allemaal waard was. Maar ik móét het doen. Wie afwijkt, kan rekenen op weerstand, totdat gezien wordt dat het mogelijk is, dat het kan. En dan is er misschien een enkeling die denkt: als hij het kan, dan ik ook. Dat is het, denk ik. Dat geeft iets van geluk. Dat je uitreikt en áánraakt.’

auteur

Vivian de Gier

» profiel van Vivian de Gier

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Ik heb mezelf nog nooit gevonden

Schrijver Alex Boogers (47) groeide op in een gewelddadig arbeidersgezin. Boogers wilde niet leven a...
Lees verder
Interview

Alex Boogers over zijn bijzondere afkomst: ‘Alles in mijn ...

Schrijver Alex Boogers (47) groeide op in een gewelddadig arbeidersgezin. Boogers wilde niet leven a...
Lees verder
Video

Tygo Gernandt over de heftige momenten in ‘Tygo in de ...

In deze documentairereeks van de Evangelische Omroep duikt Tygo een maand lang in de complexe wereld...
Bekijk video
Video

Tygo Gernandt over de heftige momenten in ‘Tygo in de ...

In deze documentairereeks van de Evangelische Omroep duikt Tygo een maand lang in de complexe wereld...
Bekijk video
Artikel

Zo geef je je leven betekenis

We streven allemaal naar een zo gelukkig mogelijk leven. Stop daar maar mee, schrijft de Amerikaanse...
Lees verder
Artikel

Vind originele oplossingen – 7 tips

Creativiteit betekent oude ideeën loslaten en minder voor de hand liggende oplossingen vinden. Deze...
Lees verder
Advies

Moet ik korte of intensieve therapie volgen?

Schrijver Alex Boogers (47) groeide op in een gewelddadig arbeidersgezin. Boogers wilde niet leven a...
Lees verder
Kort

Miskende jongste

Lees verder
Artikel

Verhoog uw creativiteit

Het moderne leven zit vol slimme oplossingen. Zonder lamp, auto, nietmachine, telefoon en elastiekje...
Lees verder
Kort

Hoe bereid je een kind voor op een prik?

Schrijver Alex Boogers (47) groeide op in een gewelddadig arbeidersgezin. Boogers wilde niet leven a...
Lees verder