De vraag

Hoe kneedbaar is het brein?

Bij sommige ziekten, zoals MS, vallen er functies uit die door de hersenen worden gegenereerd. Kun je dan bewerkstelligen dat andere delen van de hersenen die functies overnemen? Zo ja, hoe werkt die plasticiteit van de hersenen precies?

Het advies

Expert

Marc Hendriks

brein

In de hersenwetenschappen gaat deze vraag over ‘plasticiteit’ van de hersenen. Plasticiteit van de hersenen is de mate waarin de hersenen plastisch of kneedbaar zijn. De plasticiteit van de hersenen is niet voor alle delen gelijk, maar ook niet voor functies van de hersenen en ook niet in alle perioden van ons leven.

Plasticiteit van de hersenen door de jaren heen

Als we geboren worden moeten de hersenen nog erg veel leren en zijn ze dus erg plastisch. De hersenen zijn op bepaalde momenten van hun groei gevoelig voor stimulatie van buitenaf, en zijn dus in die periode erg plastisch. Zo zijn ze erg gevoelig voor taal tussen het 2de en 14de levensjaar en veranderen de hersenen erg gemakkelijk en veel onder invloed van geluid en gesproken taal. Buiten deze periode zijn ze minder gevoelig. Dat ondervinden we bijvoorbeeld als we op volwassen leeftijd een nieuwe taal moeten leren.

Het verlies van vaardigheden bij hersenletsel of een hersenziekte

Als we deze functies op het juiste moment geleerd hebben, en er ontstaat een hersenziekte of hersenbeschadiging dan kunnen deze geleerde functies of vaardigheden (gedeeltelijk) verloren gaan. Dit kan ook bij multipele sclerose (MS). Bij MS wordt de vettige, isolerende laag rond de zenuwvezels afgebroken. Deze laag wordt myeline genoemd: myeline zorgt ervoor dat de snelheid waarmee de zenuwvezels prikkels geleiden verhoogd wordt.

Als de myeline verdwijnt kunnen, afhankelijk van de plaats, allerlei moeilijkheden in het functioneren ontstaan. Zoals moeilijker bewegen. Deze myeline is daar echter voorgoed beschadigd, en er gaan geen andere zenuwbanen naar die plaats toe. Het is dus niet mogelijk om dit door andere delen te laten overnemen.

Herstellen kan niet, compenseren kan (mogelijk) wel

De enige mogelijkheid in die gevallen is dat de beperkingen worden gecompenseerd. Zo kan je bij loopstoornissen compenseren door:

  1. het looptempo aan te passen;
  2. de afstand te verkleinen;
  3. krukken, een looprek, rollator, of zelfs een rolstoel te gebruiken.

Je herstelt hiermee niet de stoornis, maar je verkleint de beperking door te compenseren.

Meer weten over dit thema? Bekijk Hersenen
Deel dit artikel:
12 mei 2009 | Laatst gewijzigd op 23 oktober 2020

Lees ook deze artikelen

Machteld Huber: ‘Zingeving is de grootste levenskracht’
Interview

Machteld Huber: ‘Zingeving is de grootste levenskracht’

Ben je niet ziek, dan ben je gezond. Zo kijken we er in de westerse wereld naar. Maar gezond zijn is veel meer dan dat, zegt Macht...
Kinderverdriet: zo kun je het beste troosten
Branded content

Kinderverdriet: zo kun je het beste troosten

Groter worden gaat met vallen en opstaan. Dus ja, daar hoort ook af en toe een geschaafde knie én een traan bij. Een ‘kusje ero...
Natural high: 5 manieren om je bewustzijn te verruimen – zónder drugs
Artikel

Natural high: 5 manieren om je bewustzijn te verruimen – zónder drugs

Zou je weleens willen ervaren hoe het is om in een andere staat van bewustzijn te verkeren, maar vind je psychedelica te spannend?...
Natural high: 5 manieren om je bewustzijn te verruimen – zónder drugs
Artikel

Natural high: 5 manieren om je bewustzijn te verruimen – zónder drugs

Zou je weleens willen ervaren hoe het is om in een andere staat van bewustzijn te verkeren, maar vind je psychedelica te spannend?...
Tips voor troosten: wat zeg je als iemand doodgaat?
Artikel

Tips voor troosten: wat zeg je als iemand doodgaat?

Wat zeg je tegen die kennis wiens moeder is overleden, of tegen de zwaar zieke buurvrouw? Uit vrees voor genante scènes houden we...
Eindelijk tijd
Column

Eindelijk tijd

We zaten in jouw tuin in de voorjaarszon. Voor het eerst in jaren allebei in een periode waarin we nu eens niet keihard werkten, z...
‘Patiënten hebben behoefte aan regie’
Interview

‘Patiënten hebben behoefte aan regie’

Vermoeidheid, verdriet, angst, boosheid: de psychische klap van kanker trilt vaak nog lang na. Wat vooral helpt, is de regie over ...
Irma Verdonck-de Leeuw: ‘Kanker laat je nooit meer los’
Interview

Irma Verdonck-de Leeuw: ‘Kanker laat je nooit meer los’

Zo ziek geweest en dan hoogleraar worden? Het leek Irma Verdonck-de Leeuw in eerste instantie geen goed idee. Maar ze kon het toch...
‘Ineens reageerde ze nergens meer op’
Artikel

‘Ineens reageerde ze nergens meer op’

Marlieke (26) heeft het Rett-syndroom. Van een blakende baby groeide ze uit tot zwaar gehandicapt meisje. Haar moeder: ‘De artse...
Ziek? Blijf uit mijn buurt!
Kort

Ziek? Blijf uit mijn buurt!

Voor zieke mensen schrikken we onbewust terug. Dat ontdekten Zweedse onderzoekers na een experiment waarin proefpersonen werden ge...
6364