De vraag

Hoe kneedbaar is het brein?

Bij sommige ziekten, zoals MS, vallen er functies uit die door de hersenen worden gegenereerd. Kun je dan bewerkstelligen dat andere delen van de hersenen die functies overnemen? Zo ja, hoe werkt die plasticiteit van de hersenen precies?

Het advies

Expert

Marc Hendriks

brein

In de hersenwetenschappen gaat deze vraag over ‘plasticiteit’ van de hersenen. Plasticiteit van de hersenen is de mate waarin de hersenen plastisch of kneedbaar zijn. De plasticiteit van de hersenen is niet voor alle delen gelijk, maar ook niet voor functies van de hersenen en ook niet in alle perioden van ons leven.

Plasticiteit van de hersenen door de jaren heen

Als we geboren worden moeten de hersenen nog erg veel leren en zijn ze dus erg plastisch. De hersenen zijn op bepaalde momenten van hun groei gevoelig voor stimulatie van buitenaf, en zijn dus in die periode erg plastisch. Zo zijn ze erg gevoelig voor taal tussen het 2de en 14de levensjaar en veranderen de hersenen erg gemakkelijk en veel onder invloed van geluid en gesproken taal. Buiten deze periode zijn ze minder gevoelig. Dat ondervinden we bijvoorbeeld als we op volwassen leeftijd een nieuwe taal moeten leren.

Het verlies van vaardigheden bij hersenletsel of een hersenziekte

Als we deze functies op het juiste moment geleerd hebben, en er ontstaat een hersenziekte of hersenbeschadiging dan kunnen deze geleerde functies of vaardigheden (gedeeltelijk) verloren gaan. Dit kan ook bij multipele sclerose (MS). Bij MS wordt de vettige, isolerende laag rond de zenuwvezels afgebroken. Deze laag wordt myeline genoemd: myeline zorgt ervoor dat de snelheid waarmee de zenuwvezels prikkels geleiden verhoogd wordt.

Als de myeline verdwijnt kunnen, afhankelijk van de plaats, allerlei moeilijkheden in het functioneren ontstaan. Zoals moeilijker bewegen. Deze myeline is daar echter voorgoed beschadigd, en er gaan geen andere zenuwbanen naar die plaats toe. Het is dus niet mogelijk om dit door andere delen te laten overnemen.

Herstellen kan niet, compenseren kan (mogelijk) wel

De enige mogelijkheid in die gevallen is dat de beperkingen worden gecompenseerd. Zo kan je bij loopstoornissen compenseren door:

  1. het looptempo aan te passen;
  2. de afstand te verkleinen;
  3. krukken, een looprek, rollator, of zelfs een rolstoel te gebruiken.

Je herstelt hiermee niet de stoornis, maar je verkleint de beperking door te compenseren.

Meer weten over dit thema? Bekijk Hersenen
Deel dit artikel:
12 mei 2009 | Laatst gewijzigd op 23 oktober 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

6 manieren om met angst voor kanker om te gaan

Kanker roept nog steeds veel angst op. Ga daar niet voor op de loop, adviseert deskundige Goedele Va...
Lees verder
Branded content

Deze self-nudges maken het je makkelijk om gezond(er) te ete...

Kun je vaak de zoete verleiding niet weerstaan? Dan zijn ‘self-nudges’ voor jou misschien wel de...
Lees verder
Interview

Neuropsycholoog Erik Scherder: ‘Kom uit die stoel’

Bewegen is niet alleen nodig om in conditie te blijven. Het houdt ook het brein jong, zegt Erik Sche...
Lees verder
Interview

Neuropsycholoog Erik Scherder: ‘Kom uit die stoel’

Bewegen is niet alleen nodig om in conditie te blijven. Het houdt ook het brein jong, zegt Erik Sche...
Lees verder
Artikel

Ingrid had een schildklierkwaal: ‘Ik rende mezelf keihard ...

Hyperactief, lichtgeraakt, diep in de verhuisstress. Alles wees op een burn-out. Toen kwam aan het l...
Lees verder
Advies

Kan een pendel iets vertellen?

Beste Jolet, Al anderhalf jaar voel ik me niet goed. Toen de huisarts me niet kon helpen, ben ik eld...
Lees verder
Interview

Erfelijk belast, leven met een tijdbom

Wie een ernstige erfelijke ziekte in de familie heeft, leeft misschien wel met een tijdbom. Hoe houd...
Lees verder
Kort

Nooit meer ziek zijn? Ga sporten!

Wie tennist, zwemt of volleybalt, hoeft zich jaarlijks zo'n twaalf dagen minder ziek te melden dan z...
Lees verder
Artikel

Conversiestoornissen: niets te vinden, en toch ziek

Ze zijn blind, verlamd of beroofd van hun stem, maar een fysieke oorzaak is er niet. Conversiepatië...
Lees verder
Artikel

TIIk had kanker

Matijn (11): ‘In het begin was ik bang om dood te gaan. Maar bij de laatste chemo dacht ik: het ko...
Lees verder
6364