Een op de zes werknemers heeft of krijgt ooit psychische problemen tijdens zijn of haar loopbaan, blijkt uit onderzoek. Dat kunnen lichte klachten zijn als concentratieproblemen, gevoeligheid voor stress en angst- en paniekklachten, maar ook ernstigere: burn-out, depressie, persoonlijkheidsstoornissen en ontwikkelingsstoornissen als autisme en ADHD. ‘De meeste van die klachten, ook de zwaardere, zijn goed te behandelen en je kunt er prima mee functioneren,’ zegt arbeidspsycholoog Lonneke Mechelse. Ze is verbonden aan de stichting Samen Sterk Zonder Stigma, die het taboe op psychische problemen op het werk wil doorbreken.

Training

Goed zoals je bent

  • Leer jezelf accepteren
  • Omarm je imperfecties
  • Met boek van Brené Brown
bekijk de training
Nu maar
€ 87,50

Steun van collega’s bij psychische problemen op het werk

Mechelse pleit voor openheid over psychische klachten op het werk. Dat kan namelijk ook veel opleveren. ‘Minder stress, meer werkplezier, eventuele aanpassingen die je kunnen helpen, en daardoor betere arbeidsprestaties. Mensen die zijn uitgevallen door psychische problemen reïntegreren daarnaast sneller en met meer succes als ze eerlijk hebben verteld wat hen mankeert, tonen verschillende onderzoeken aan.’ Mits daar begripvol op wordt gereageerd, dat wel.
Mechelse: ‘Veel ervaringsdeskundigen zeggen dat de angst om voor hun aandoening uit te komen uiteindelijk totaal niet opwoog tegen de sociale steun en positieve reacties die ze kregen nadat ze er open over waren geweest.’

Onderzoekscijfers bevestigen dat beeld: uit een in Canada uitgevoerde studie onder ruim tweeduizend werknemers blijkt dat zeker de helft een collega met psychische problemen graag zou willen helpen om beter te functioneren. Bovendien blijkt uit ander onderzoek dat persoonlijk contact veel effectiever tegen negatieve beeldvorming dan algemene informatie. Openheid helpt dus om vooroordelen tegen te gaan. Dat is nog een extra reden om geen geheim te maken van je psychische problemen, vindt Mechelse. Zelfs als ze je persoonlijk niet belemmeren in je werk.

Om ook in zo’n geval open te zijn zou Jaap van Weeghel toch niet snel adviseren. Hij is hoogleraar rehabilitatie van psychiatrische patiënten aan de Universiteit van Tilburg en directeur van kenniscentrum Phrenos. Phrenos zet zich in voor herstel en participatie van mensen met psychische aandoeningen. Hij vindt openheid daarover geen beslissing om lichtvaardig te nemen. ‘Het blijft een risico: je kunt niet voorspellen hoe mensen reageren. De een is vol begrip, de ander maakt een grap of een rotopmerking. Maak dus een goede afweging voor jezelf: hoe belastend vind je het om rond te lopen met een geheim? Je hoeft niet meteen iedereen in te lichten; begin met een collega die je vertrouwt, of een leidinggevende bij wie je je op je gemak voelt.’

Je hoeft niet alles te vertellen

Sinds Marieke Sweens (48)  open is over haar aandoening is ze veel beter gaan functioneren, zegt ze. ‘Je hoeft niet alles te vertellen over je psychische problemen op het werk. Houd het zakelijk. Zeg alleen waar je op het werk concreet last van hebt of kunt krijgen, wat je daaraan kunt doen en hoe collega’s en leidinggevenden ermee kunnen omgaan. Vertel niet alleen dat je een probleem hebt, maar geef meteen ook de oplossing. Dat komt heel sterk over.’

‘Schiet vooral niet in de slachtofferrol,’ adviseert ook psycholoog Lonneke Mechelse van Samen Sterk Zonder Stigma. ‘Benadruk wat je wél kunt, geef blijk van zelfinzicht en vertel waar je grenzen liggen. Dat raad ik trouwens iedere werknemer aan. Want door stress, onregelmatige werktijden en gevoelens van onveiligheid, bijvoorbeeld bij een reorganisatie, kan iedereen psychische problemen op het werk ontwikkelen.’

6 BN-ers over hun psychische kwetsbaarheid

Zes BN'ers vertellen over hun psychische worstelingen. 'Wekenlang lag ik met de gordijnen dicht op b...

Lees verder

Maar Sweens’ belangrijkste advies aan iedereen die last heeft van zijn psychische problemen op het werk is toch: ‘Wacht niet te lang met vertellen wat je scheelt. Als je het uitstelt tot het echt misgaat, ben je veel te kwetsbaar.’

Bronnen o.a.: College voor de Rechten van de Mens, De juiste persoon op de juiste plaats, 2013 / L. B. Gates e.a., Inclusion of people with mental health disabilities into the workplace, 2011 / C. Henderson e.a., Mental health problems in the workplace: changes in employers knowledge, attitudes and practice in England 2006-2010, 2013 / A. Smit, Psychische diversiteit op het werk en de rol van de werkgever, 2014 / J. van Weeghel e.a., Handboek destigmatisering bij psychische aandoeningen, 2016 / C. Dewa, Worker attitudes towards mental health problems and disclosure, 2014 / S. de Vries, (red.), Diversiteit: hoofd, hart en buik. De inclusieve aanpak, Assen: Van Gorcum, 2010

Meer informatie: Samen Sterk Zonder Stigma

Psychische problemen op het werk verzwijgen of niet? Openheid geven in 6 stappen

Bedenk eerst wie je in vertrouwen wilt nemen. Kies bij voorkeur iemand bij wie je je veilig voelt. Bijvoorbeeld een leidinggevende, of een collega, de HR-adviseur of de bedrijfsarts. Blijkt het toch lastig om aan zo’n gesprek te beginnen, dan kun je ook eerst een e-mail sturen.
Wat wil je vertellen? Vertel alleen wat je zelf wilt. Daarvoor bestaan geen regels.
Doseer je boodschap. Beperk je bijvoorbeeld tot de consequenties voor je werk: welke dingen lukken niet meer als je je psychisch niet goed voelt?
Vertel ook wat juist wél mogelijk is en op welke positieve aspecten je je meer wilt richten.
Bedenk: een werkgever is geen hulpverlener. Hij of zij kan je wel ondersteunen met specifieke zaken zodat je beter kunt functioneren – zoals je werk anders organiseren of afspraken maken over werktijden.
Neem informatie mee over je aandoening. Maak deze wel specifiek voor jouw situatie. Niet iedereen met een bepaalde klacht is hetzelfde.