Waarom we huilen

Waarom zwelgen we zo graag in treurige ­gevoelens? Over huilfilms, treurmuziek en de zin van recreatief verdriet.

Waarom lopen de tranen ons over de wangen bij elke aflevering van Spoorloos, en houden we het niet droog bij De vlieger van André Hazes? Waarom huilen we bij het laatste deel van de Negende Symfonie van Mahler? Sterker: waarom vinden we dat alles nog heerlijk óók?

Omdat huilen goed voor ons is – althans, als we moeten geloven wat er in wetenschappelijke en populair-wetenschappelijke bladen en glossy’s staat. De Amerikaanse sociaal-psycholoog Randolph Cornelius maakte ooit een inventarisatie van alle artikelen over huilen in Amerikaanse tijdschriften en ontdekte dat in 94 procent ervan werd beweerd dat huilen gezond is.

‘Dat zijn nogal forse uitspraken,’ vindt huilexpert Ad Vingerhoets, hoogleraar klinische gezondheidspsychologie aan de Universiteit van Tilburg. ‘Helaas nemen auteurs nooit de moeite om na te gaan of er wetenschappelijk bewijs is voor dergelijke stellingen.’ En dat is er niet, zegt de hoogleraar. Zelf doet hij al meer dan twintig jaar onderzoek naar huilgedrag en volgens hem bestaat er geen enkel wetenschappelijk bewijs voor de bewering dat huilen goed is voor een mens.

Je emoties versterken

In zijn onderzoeken heeft Vingerhoets vaak gebruikgemaakt van zielige films om tranen op te wekken. Tweederde van zijn vrouwelijke proefpersonen moest inderdaad huilen. Maar dat leidt niet tot opluchting, zo blijkt uit verschillende onderzoeken, onder meer door Vingerhoets. Proefpersonen die huilden na het zien van een film voelden zich niet beter dan toeschouwers die geen traan lieten. De huilers voelden zich daarna zelfs lichamelijk en geestelijk slechter.

Als huilen niet per se gezond is, waarom zoeken we het verdriet dan op? We kijken naar huilfilms ?- die er niet voor niets in ontelbare hoeveelheden zijn – of draaien de droevigste muziek die we hebben, in plaats van te proberen uit te stijgen boven onze negatieve emoties. Muziekpsychologe Annelies van Goethem doet aan de Keele University in Engeland onderzoek naar dit fenomeen. Hard bewijs is er nog niet, maar ze heeft wel een theorie: door treurigheid op te zoeken kun je een bestaande emotie bij jezelf versterken. En doordat je die emotie beter voelt, kun je haar ook beter begrijpen.

Bovendien, zegt ze, is luisteren naar muziek of kijken naar een film die je aan het huilen maakt een veilige manier om je emoties te versterken. ‘Je weet dat het een bepaald gevoel bij je gaat oproepen; maar je weet ook dat je het kunt stoppen wanneer jij dat wilt. Mensen vinden het ook fijn om emoties te ervaren omdat ze daardoor het gevoel hebben dat ze leven.’

Wetenschappers proberen al lang te achterhalen waarom muziek emoties kan oproepen. ‘Eerst werd daarbij vooral gelet op de muzikale kenmerken,’ zegt Van Goethem. ‘Langzame muziek, een stuk in mineur, iets met veel strijkers, dat werd als verdrietig getypeerd.’ Inmiddels is vastgesteld dat niet de muziek onze emoties opwekt, maar de persoonlijke associaties die we erbij hebben. Nostalgie speelt een grote rol. ‘Mensen kunnen door bepaalde muziek herinneringen aan mooie tijden ophalen. Het besef dat die tijd niet meer bestaat, maakt weemoedig en verdrietig. Het is een bitterzoete emotie.’

Verdriet opzoeken en je eraan overgeven is typisch iets voor vrouwen, zegt hoogleraar Vingerhoets. ‘Als mannen genieten van emoties, gaat het vaak om andere intense gevoelens, die worden opgewekt door spanning, angst of uitdaging. Denk aan het kijken naar enge films of een ritje in de achtbaan maken. Ik moet de eerste man nog tegenkomen die zegt: “Ik ga vanavond lekker naar een huilfilm kijken.”‘n

Tearjerkers

Bij welke boeken, films, tv-programma’s en muziek is het heerlijk snotteren, en waarom? Psychologie Magazine vroeg bekende recensenten en een psychologe naar hun persoonlijke favorieten.

De droevigste tv-programma’s volgens Jean-Pierre Geelen (de Volkskrant)

1 Spoorloos

‘Zoon zoekt vader, en je wéét: ook na dertig jaar komt het altijd goed. Toch moet je snikken. Omdat het huilmoment zorgvuldig wordt opgehouden tot de spanning op haar hoogst is. Nadat jij het verhaal hebt gehoord van een leven vol pijn, is hun huilen ook jouw gelukzalige verdriet geworden.’

2 Hello goodbye

‘Schiphol als snelkookpan voor alom herkenbare Grote Emoties: afscheid en verwelkomen. De kijker wordt heen en weer geslingerd tussen verdriet en geluk. In essentie gaat Hello goodbye over leven, dood en vergankelijkheid – bewezen brandstof voor de traanklieren.’

3 Animal planet

‘Op deze dierenzender wekken vooral de eindeloze series over Amerikaanse reddingsbrigades het traanvocht op, dankzij de wet van de aaibaarheid. Verwaarloosde hondjes worden bevrijd, een uitgedroogde poes onder de vlooien kijkt je close-up aan – zie daar eens onbewogen bij te blijven.’

De treurigste muziek volgens muziekpsychologe Annelies van Goethem

1 Hier heur ik thuis (Gerard van Maasakkers)

‘Toen ik in mijn woning in Engeland luisterde naar dit lied en ineens in tranen uitbarstte, dacht ik: zou ik Nederland toch meer missen dan ik denk? Hoewel de muzikale kenmerken ook meewerken, is het vooral de tekst die op dit moment in mijn leven zeer toepasselijk is.’

2 When a blind man cries (Deep Purple)

‘In mijn puberteit draaide ik dit nummer grijs, ik kon er helemaal in opgaan. Nog steeds snijdt het door mijn ziel. Uiteraard spelen de huilende gitaren een rol, maar sterker zijn de herinneringen aan die toch ook mooie en intense tijd die vastzitten aan dit nummer.’

3 Lacrimosa uit Requiem (Verdi)

‘De tekst speelt geen rol in mijn beleving van dit stuk, mede omdat ik de taal niet versta. Het gaat me om de trage muziek met slepende melodielijnen; de alt die bijna huilende klanken maakt als de bas zingt; het koor dat deze treurende solisten lijkt te steunen. Práchtig.’

De zieligste films volgens Hans Beerekamp (NRC Handelsblad)

1 City lights (Charles Chaplin)

‘Klassiek huilmoment-omdat-het-toch-nog-goed-komt, wanneer het van blindheid genezen bloemenmeisje haar weldoener herkent: geen rijke edelman, maar zwerver Charlie.’

2 Bambi (David Hand)

‘Simpeler en hartverscheurender leed dan een hertje dat zijn moeder verliest aan de jagers is er niet, in deze Disney-tekenfilm.’

3 All that heaven allows (Douglas Sirk)

‘Hoogtepunt uit een lange reeks tranentrekkers van king of the weepies Douglas Sirk: weduwe Jane Wyman mag van haar kinderen niet trouwen met tuinman Rock Hudson.’

Lekker verder snikken?

Meer tips van recensenten voor de smartelijkste literatuur, muziek en kinderboeken op psychologiemagazine.nl/extra. Hier kunt u ook meedoen aan nieuw wetenschappelijk onderzoek naar muziek en emotie.

auteur

Manon Sikkel

» profiel van Manon Sikkel

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Ik schaam me voor mijn tranen

Waarom zwelgen we zo graag in treurige ­gevoelens? Over huilfilms, treurmuziek en de zin van recrea...
Lees verder
Verhaal

Waarom we huilen

Waarom zwelgen we zo graag in treurige ­gevoelens? Over huilfilms, treurmuziek en de zin van recrea...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Column

Wanneer verwen je kinderen te veel?

Steven Pont schrijft columns en boeken over opvoeding, het gezin en de ontwikkeling van kinderen. Ki...
Lees verder
Column

Wanneer verwen je kinderen te veel?

Steven Pont schrijft columns en boeken over opvoeding, het gezin en de ontwikkeling van kinderen. Ki...
Lees verder
Artikel

Baby’s laten huilen?

Het is een vraag die ouders al generaties lang bezighoudt: moet je een baby die huilt troosten, of v...
Lees verder
Artikel

Huilen om een flesje Fristi

Een dode hamster, een verloren knuffel, een vriendje dat verhuist naar een andere stad – ook kinde...
Lees verder
Artikel

Babygehuil

Benieuwd naar het verschil tussen Duits en Frans babygehuil? Beluister het babygehuil!
Lees verder
Artikel

Huilbaby’s: ontroostbaar, maar kerngezond

Huilbaby’s huilen niet vanwege een medische oorzaak, blijkt uit recent onderzoek. Dus moet het aan...
Lees verder
Advies

Ik ben depressief, maar kan niet huilen

Waarom zwelgen we zo graag in treurige ­gevoelens? Over huilfilms, treurmuziek en de zin van recrea...
Lees verder
Kort

Baby’s huilen in hun moerstaal

Waarom zwelgen we zo graag in treurige ­gevoelens? Over huilfilms, treurmuziek en de zin van recrea...
Lees verder