Eerste hulp voor twijfelaars

Ga je na de vakantie nu wel of niet solliciteren op die baan? Of je kind toch op een andere school doen? Knopen doorhakken is niet voor iedereen even makkelijk. Speciaal voor twijfelaars is er de Denkmachine van psychologe Jolet Plomp.

Ze blijven knagen, en dringen zich telkens weer op tijdens het baantjes trekken in het zwembad en het lezen van die heerlijke vakantiepil – die uitgestelde beslissingen. Of je nou wel of niet aan die nieuwe opleiding moet beginnen. Of dit de juiste tijd is voor een carrièrestap, of een eigen bedrijf. Of je kind niet beter af is op een andere school, en of samenwonen met je nieuwe liefde te verkiezen is boven latten.

Waarom kunnen we ellenlang blijven worstelen met een besluit? En waarom kan het zo moeilijk zijn om een goede beslissing te nemen? Psycholoog Jolet Plomp, auteur van Beslissen doe je zo: ‘Als je geen besluit kunt nemen, zijn er vaak motieven die je voor jezelf verborgen houdt; argumenten waar je geen weet van hebt. Als je iemand bent die graag op basis van verstandige overwegingen beslist, krijgen emoties vaak te weinig ruimte. Terwijl de vraag of je er buikpijn of juist energie van krijgt net zo relevant is. Zo had ik eens een vrouw in mijn praktijk die een verantwoordelijke baan kon krijgen bij een prestigieus kantoor op de Amsterdamse Zuidas. Haar hele familie was enthousiast, haar vrienden jaloers: wat een kans! Zelf wilde ze het eigenlijk helemaal niet. Maar ja, verstandelijk leek het besluit zo duidelijk: dit moest ze toch gewoon doen? Voor veel mensen is het een taboe om het gevoel óók te laten spreken.’

Varen op je eigen kompas

Voor het nemen van een juiste beslissing is een blakend zelfvertrouwen ook een belangrijke factor. Maar het lukt niet iedereen om op zijn eigen kompas te varen. Plomp: ‘Heel wat mensen hebben niet het gevoel dat ze zelf mogen kiezen. Die luisteren te veel naar anderen, durven niet te doen wat ze zelf willen.’
Ben je ook nog eens een perfectionist, dan bestaat helemáál kans dat je een halfjaar na het voornemen om voor jezelf te beginnen nog steeds je oude baan niet vaarwel hebt gezegd. Zo kun je blijven tobben over de vraag: maakt mijn website/visitiekaartje/Instagram-account wel genoeg duidelijk wat ik allemaal te bieden heb?
Jolet Plomp wil duidelijk maken dat kiezen wél leuk kan zijn, en dat – als je de ramen in je hoofd maar wijd openzet – er creatieve manieren bestaan om oplossingen te bedenken. Daarvoor ontwikkelde ze de zogeheten Denkmachine, hét hulpmiddel voor die mensen die geen knopen kunnen doorhakken.
De Denkmachine is een tool vol vragen die helpen om je gedachten anders te ordenen. En om verborgen, nieuwe oplossingen tevoorschijn te halen. ‘Vaste denkpatronen ruil je met deze “machine” in voor een lossere, meer associatieve wijze van denken,’ zegt Plomp. ‘Daardoor neemt de kans toe dat je compleet nieuwe oplossingen vindt. Mensen zijn vaak gefixeerd op een bepaald idee. Maar als je nou eerst eens tegen jezelf zegt dat je nog niet hoeft te kiezen, en eerst je blik verbreedt. Dan kan er weleens een oplossing opdoemen waarvan je denkt: dat ik daar niet eerder op was gekomen!’

Zo werkt de Denkmachine

De Denkmachine schotelt je ongewone vragen voor. Vragen waarvan je wellicht niet direct ziet hoe ze je gaan helpen. Schuif ze niet te snel terzijde, want het gaat er juist om dat je in je gedachten paden opgaat die je eerder niet betrad. Je kunt ervan uitgaan dat niets vanzelfsprekend is voor deze Denkmachine. Ze vraagt je soms om dichter op je probleem in te zoomen, om het vanuit verschillende hoeken te bekijken of om het juist vanaf grote afstand te bezien. Oordeel niet te snel over je nieuwe inzichten. Net als bij een brainstorm: als alles wat in je opkomt mag meedoen, is de kans het grootst dat je in een volgende fase tot een goede oplossing komt. Later kun je altijd weer ideeën verwerpen.

Omschrijf je probleem
op een nieuwe manier

Eerst is het zaak je probleem helder te krijgen. Een moeilijke beslissing stokt vaak bij: zal ik nou zus of toch zo? Om uit dat heen-en-weer-geslinger te komen, stel je jezelf eerst de volgende vraag: welk resultaat verwacht ik van de keuze die ik moet maken? Wat wil ik bereiken?Dat kan nog best eens lastig zijn. De volgende vragen helpen om je probleem wat uitgebreider te verkennen. Wat is precies het probleem? Welke elementen houden het in stand? Je mag de vragen een voor een afwerken, maar ook gewoon kiezen waar je zin in hebt. Neem de tijd om even goed op de vragen te kauwen.

Wat zijn harde, vaststaande feiten bij dit probleem? Welk deel van de probleemomschrijving is je eigen interpretatie van die feiten? Heb je die feiten gecheckt?

Hoe kan ik…

Nu je je probleem hebt verkend, kun je een heldere probleemdefinitie formuleren. Giet datgene wat je wilt bereiken in de hoe-vorm. Dus niet: moet ik minder gaan werken, of is het tijd voor een coach, maar: hoe kan ik meer rust in mijn leven creëren? Niet: moeten we nou apart blijven wonen of toch samen een huis zoeken, maar: hoe kunnen we verbonden zijn en toch onze vrijheid behouden?

Lukraak oplossingen kiezen

De beslissing nemen

Je hebt een probleem gedefinieerd, meerdere oplosrichtingen verkend en diverse oplossingen opgeschreven. Om te kunnen kiezen ga je de oplossingen groeperen. Kijk eens naar het schema hieronder. Beoordeel elke oplossing op twee criteria: aantrekkelijkheid en haalbaarheid. Geef ze een plaats in de matrix. De opties bij punt 1 zijn de beste.

Geen oplossing gevonden?

Hoe kan dat nou? Is het probleem wel reëel? Wil je het wel oplossen? Welke oplosrichting heb je ten onrechte uitgesloten? Welke oplossingen heb je te snel terzijde geschoven? Ben je niet te krampachtig, te serieus bezig met dit probleem?

 

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Ik ben de eeuwige twijfelaar

Ga je na de vakantie nu wel of niet solliciteren op die baan? Of je kind toch op een andere school d...
Lees verder
Artikel

Eerste hulp voor twijfelaars

Ga je na de vakantie nu wel of niet solliciteren op die baan? Of je kind toch op een andere school d...
Lees verder
Column

Bij de relatiepsycholoog: Peer verschuilt zich achter domina...

Elke maand een inkijkje in de praktijk van relatiepsycholoog Jean-Pierre van de Ven.
Lees verder
Column

Bij de relatiepsycholoog: Peer verschuilt zich achter domina...

Elke maand een inkijkje in de praktijk van relatiepsycholoog Jean-Pierre van de Ven.
Lees verder
Artikel

En nu bepaal ík het eens

‘Zullen we vanavond naar de bioscoop gaan?’ vraag ik aan een goede vriendin via WhatsApp. ‘Ja,...
Lees verder
Verhaal

Wat te doen bij keuzestress?

Net als veel leeftijdgenoten wil journalist Carlijn Bult (32) graag álles uit het leven halen, maar...
Lees verder
Kort

Waarom jongere kinderen betere beslissingen nemen

Jonge kinderen (van 4) nemen net iets betere beslissingen dan oudere kinderen (vanaf 6), ontdekten p...
Lees verder
Artikel

Wéér niks gewonnen

Verstandelijk weten we: de kans op die fantastische hoofdprijs is vrijwel nihil. Waarom kopen ruim v...
Lees verder
Artikel

Je waarden als kompas

Niet het doel dat je wilt bereiken, maar de waarden die je werkelijk belangrijk vindt, zouden je keu...
Lees verder
Column

Hoe vrij is keuzevrijheid?

Ga je na de vakantie nu wel of niet solliciteren op die baan? Of je kind toch op een andere school d...
Lees verder