Opvoeden zonder mobieltje: waarom het deze moeder niet lukt

Je hele gezin een dag lang beroven van tablet en telefoons, omdat je weer eens echt sámen wilt zijn? Peggy van der Lee durfde het aan, maar kwam daarbij ook zichzelf tegen. 'Wat is dat eigenlijk voor spastisch gedoe, dat schermgebruik "niet goed" is?'

Vrijdagavond, 18.30 uur – ‘Constant checkers’

‘Waarom?!’ was de eerste, oprecht verbaasde reactie, toen we de avond ervoor in het gezin een schermvrije dag aankondigden. Ik antwoordde: ‘Omdat we vinden dat we allemaal wel erg veel met ons hoofd in ons eigen scherm zitten. En we weer eens een beetje meer samen willen zijn.’Of nou ja, ‘we’ – ík vooral. Mijn vriend vond het allemaal wel meevallen. Hoewel hij ook wel zag dat zelfs aan tafel de

Dit zeggen experts over digitaal opvoeden

binnenkomende appjes vaak dwars door een gesprek heen gingen. En het een stuk gezelliger was toen we op zaterdagavond nog voor de tv zaten om al meezingend de BZT Show te kijken – met z’n allen op één scherm in plaats van iedereen op zijn eigen apparaat.

Dat al dat schermgebruik niet alleen ongezellig is, maar ook ongezonde vormen begint aan te nemen, werd bevestigd in een onderzoek van de American Psychological Association (APA). Daaruit bleek dat 45 procent van de mensen inmiddels een ‘constant-checker’ is, en op een werkdag aan de lopende band kijkt of er nog appjes, mails of social media-updates zijn. Op een vrije dag is dat 34 procent. En dat is alweer twee jaar geleden – ga maar na hoe het er nu voor staat. Constant checkers hebben beduidend meer stress dan de gemiddelde mens, zeggen de onderzoekers.

Ondertussen gaat de toename van burn-out en depressie onder jongeren wel in erg gelijke tred op met de stijging van het smartphonegebruik. Onze kinderen snapten niks van de cold turkey-geheelonthouding die ze nu werd voorgeschoteld. Er waren toch al regels? Doordeweeks pas na 17 uur, in het weekend ’s morgens een uurtje extra. Of twee. Dus waarom moest dit onzalige experiment nu juist in het weekend plaatsvinden? Al dat tegenstribbelen leek mij een des te duidelijker teken dat het nodig was. Dus hup naar bed, en droom maar vast van die zeeën van knutseltijd die je overhoudt.

Zaterdagochtend, 8.00 uur – Weerstand

‘O ja. Dus jullie gaan lekker hockeyen, en wij moeten hier thuis van ons scherm af zitten te blijven,’ moppert mijn vriend tegen mij en de oudste. Terwijl er beenbeschermers worden omgedaan en wallen onder ogen weggepoetst, heeft hij nog steeds zijn twijfels bij het nut van deze offline-dag. Wij weten natuurlijk donders goed dat we het zelf ook behoorlijk bont maken, net als die 67 tot 69 procent van de ouders in het APA-onderzoek die vaak tot constant zijn of haar mail en appjes checkt – ook buiten werktijden. En die 57 procent die vaak of voortdurend op social media zit. ‘Geen wonder dus, dat het voor ouders een hele opgave is om de online activiteiten van hun kind
te beteugelen,’ schrijft media-psycholoog Romeo Vitelli in zijn blog op Psychologytoday.com.

‘Ouders die zich zorgen maken over het schermgebruik van hun kinderen, doen er goed aan om voor te leven hoe het ook kan. En te laten zien hoe gezond een digitale detox kan zijn,’ lees ik voor vanaf Vitelli’s blog. Mijn vriend lacht cynisch, wijzend naar de telefoon in mijn hand. Oeps. Toch stemt hij ermee in deze digi-detox door te zetten, en gaan we zelfs gezellig met z’n allen naar de wedstrijd om het team van de oudste aan te moedigen. Onderweg vink ik even de meespelende teamleden aan in het digitale wedstrijdformulier voor coaches op mijn telefoon. Want tsja, dat kan alleen online.

Zaterdagochtend, 9.00 uur – Google Maps

‘Voor iemand die net een schermvrije dag heeft geïntroduceerd, zit je wel verdacht veel op je telefoon,’ grapt mijn vriend naast me aan het stuur. ‘Jahaa,’ zeg ik verhit. Ik probeer de toegangsroute naar de hockeyclub te vinden op Google Maps. En nu we die eindelijk ontrafeld lijken te hebben, app ik de rest van het team vast hoe ze moeten rijden, want er is geen touw aan vast te knopen hier.De oudste kijkt verongelijkt weg. De jongste loopt mopperend achter ons aan naar het veld.

Zaterdagochtend, 9.30 uur – Telefoons in de aanslag

Een tv-scherm in de kantine! Levensgroot! Onze jongste laat zich op de bank zakken, haar stralende ogen gericht op Mickey en Minnie. De onvrede valt zienderogen van haar schouders.De binnendruppelende teamleden hebben de telefoons al in de aanslag om de nieuwste TikToks met elkaar te delen. ‘Kijk. Dit filmpje móét je zien, echt zó grappig.’ De oudste kijkt met een blik van ‘sorry, maar zo gaat het nou eenmaal’ naar mij, buigt zich over de onder haar neus gestoken telefoon en lacht met haar vrien-dinnen.

Zaterdagochtend, 10.00 uur – Teamfoto

Terwijl wij ons warmlopen en de opstelling doornemen, soupeert mijn vriend zijn verse hoeveelheid zaterdagenergie volledig op aan een discussie met de jongste over het verlaten van dat kantinescherm. Gelukkig staan ze toch nog op tijd langs de lijn voor de allereerste zelfgemaakte goal in de sportcarrière van de oudste. Handen omhoog! Als ze vervolgens ook nog de wedstrijd winnen, kan ik het niet laten een teamfoto te maken. Met mijn telefoon. Maar hé, na maanden verlies incasseren, kunnen we de kans om deze extase
te vereeuwigen natuurlijk niet laten lopen.

Training

Ontspannen opvoeden

  • Ontdek hoe je als ouder positief en relaxed blijft
  • Omgaan met de emoties van je kind
  • Speciaal ontwikkeld om te volgen op mobiel
bekijk de training
Nu maar
€ 75,-

Zaterdagochtend, 11.00 uur – Mentale gezondheid

We drinken nog een koffie terwijl de kinderen verderop in de kantine een dansje oefenen. Een iPhone op de grond registreert hun vorderingen. Een van de ouders spreekt haar verbijstering uit over de snelheid waarmee dit apparaat álles heeft overgenomen. ‘Twee jaar geleden zaten ze gewoon gezellig te kletsen na de wedstrijd,’ vat de trainer samen.In het onderzoek van de APA geeft bijna de helft van de ondervraagde ouders aan zich afgesneden te voelen van zijn kinderen door al dat online zijn. 58 procent klaagt dat hun kind permanent aan de telefoon of tablet geplakt zit. En een even grote groep mensen maakt zich zorgen over hoe deze obsessie de mentale gezondheid van de kinderen beïnvloedt. ‘Dat ding is laatst verplicht een week lang elke middag een la ingegaan,’ vertelt een andere moeder. ‘Ik had mijn kind weer terug.’‘Heb jij de score trouwens al ingevuld op de app?’ De scheidsrechter staat met zijn scheidskaart voor mijn ogen te wapperen. Onder de vernietigende blik van mijn hele gezin haal ik mijn telefoon weer uit mijn tas tevoorschijn. Uitslag: 3-0.

Zaterdagmiddag, 14.00 uur – Regenboogcake

Ik moet mijn administratie nog doen, maar kan nu moeilijk mijn laptop openklappen. Stofzuigen dan maar, en de was en jémig, wat een spullen overal, hoe doen andere mensen dit toch? Online medestand zoeken bij mijn huishouden-is-stom-vriendin kan nu ook niet. Of op z’n minst een melige Facebook-post plaatsen over de gelijkenis tussen de plumeau en de buurtkat. Jammer, een beetje lachen helpt een mens toch zo’n dag door.Ik zie trouwens nergens iemand knutselen. Wel hoor ik gezeur, over hoe onhandig het is dat ze óók al niet even een YouTube-tutorial mogen kijken. Hoe weten ze anders hoe je de mooiste unicorn tekent of een regen-
boogcake bakt? En hoe kunnen ze bij een vriendinnetje gaan spelen als ze die niet eens kunnen bereiken?

Zaterdagmiddag, 17.10 uur – Bewust gebruik

Ik ben ka-pot van het regelen en rennen. En al het gediscussieer. Vijf uur is normaal gesproken het moment in huis waarop iedereen zijn eigen rust even kan vinden. Telefoon, krantje, iPad. Wat is daar eigenlijk mis mee? begin ik te denken. Wat is dat voor spastisch gedoe, dat schermgebruik ‘niet goed’ is, en apparaten voor kortere of langere tijd de deur uit moeten? Er moeten toch ook gewoon rekeningen en parkeermeters betaald? Afspraakjes gemaakt? Agenda’s gecheckt? Het is toch heerlijk om via een foto de leuke dingen in het leven
samen te kunnen vieren? En hoe erg is het eigenlijk dat spelen verplaatst is van analoge toneelstukjes naar digitale showtjes voor je online vriendengroep? En hoe handig is het niet dat dat allemaal met één apparaatje kan? In een onderzoek uit 2015 van het internationale consultancybureau Gallup gaf 70 procent van de deelnemers aan dat zijn leven aanzienlijk verbeterd is door de telefoon – ik kan het er van harte mee eens zijn.De Vlaamse digital coach en mindfulnesstrainer Florence Pérès, auteur van het boek Digital detox, doet er nog een schepje bovenop: ja, we zijn veel individualistischer gaan leven, maar de smartphone is daar wat haar betreft juist het ideale antwoord op.

‘Oude vrienden vinden elkaar terug via sociale media, je smartphone houdt je op de hoogte van huwelijken, zwangerschappen en geboortes en de vele verjaardagswensen geven zelfs de meest cynische gebruiker een hartverwarmend gevoel.’Schermen zijn een onlosmakelijk deel van ons leven geworden, en hoewel Pérès ervan overtuigd is dat meer digitale rust inbouwen gezond is, ligt de oplossing volgens haar niet in onthouding. In plaats van mensen aan te raden minder online te zijn of zelfs schermvrije dagen in te voeren, ziet ze meer heil in het promoten van bewust digitaal gebruik.Zo ook de Australische psycholoog Jocelyn Brewer. Vraag je telkens af waaróm je je smartphone pakt, wat je ermee wilt, en of dat je daadwerkelijk iets zinvols oplevert, adviseert zij. Net als bij een gezond voedings-patroon stap je vervolgens over van fastfood naar een bewust en uitgebalanceerd digitaal dieet. Iets lekkers – even doelloos scrollen op Facebook of slap ouwehoeren op Whatsapp – is zeker niet uitgesloten, maar wel altijd een bewúste keuze.

Zaterdagavond, 19.00 uur – Een hut bouwen

We doen een potje Pim Pam Pet met z’n vieren, en de jongste krijgt de slappe lach. Ik voel me jaren vijftig- gelukkig. Was dat zonder scherm-vrije dag ook gelukt? Niet vanzelf misschien – wat op andere avonden vanzelf gaat, is dat de telefoons weer op tafel komen nadat de vieze borden zijn opgeruimd. Maar zoals het volgens Pérès een bewuste keuze kan gaan worden om dat scherm tevoorschijn te toveren, kan af en toe zo’n spelletje evengoed een bewuste keuze zijn. Mijn kinderen zeggen namelijk altijd ‘ja’ als iemand voorstelt een spelletje te doen. Alleen: hoe vaak stel ik dat eigenlijk voor?Waar ik misschien onderliggend naar verlangde, realiseer ik me vanavond, is dat mijn vriend en ik ons zélf ook een beetje aan de schermtijden houden. Dat we zélf iets vaker ‘ja’ zeggen op een potje Rummikub, het bouwen van een hut of het inrichten van een parcoursje dwars door de woonkamer. Dat we, zoals Pérès voorstelt, ons bewuster gaan voeden. ‘Nee’ zeggen tegen de telefoon en online aan-klooitijd afschaffen is daarvoor niet de oplossing. Die tijd nog zorgvul-diger kiezen en ook wat vaker ‘ja’ zeggen op de rest van het leven wél.

auteur

Peggy van der Lee

Groeien dankzij geworstel. Een prima samenvatting van waar ik het liefst over schrijf. Niet dat ik speciaal van geworstel houd, maar ontkom jij eraan? De baan die niet meer bij je past, de relatie die deuken oploopt, de gezondheid die hapert.

» profiel van Peggy van der Lee
auteur

Otje van der Lelij

» profiel van Otje van der Lelij

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Echt denken, zonder apparaat

Je hele gezin een dag lang beroven van tablet en telefoons, omdat je weer eens echt sámen wilt zijn...
Lees verder
Artikel

Opvoeden zonder mobieltje: waarom het deze moeder niet lukt

Je hele gezin een dag lang beroven van tablet en telefoons, omdat je weer eens echt sámen wilt zijn...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Artikel

Hoe nieuwe rituelen ons verbinden

De laatste jaren heb ik steeds meer zin om zogenoemde kantelmomenten samen met anderen te vieren, of...
Lees verder
Artikel

Hoe nieuwe rituelen ons verbinden

De laatste jaren heb ik steeds meer zin om zogenoemde kantelmomenten samen met anderen te vieren, of...
Lees verder
Kort

Het bio-ritme van tweets

Je hele gezin een dag lang beroven van tablet en telefoons, omdat je weer eens echt sámen wilt zijn...
Lees verder
Artikel

Waarom we allemaal weleens eenzaam zijn

Om de haverklap horen we dat eenzaamheid een groot en groeiend maatschappelijk probleem is. Maar bij...
Lees verder
Verhaal

Digitaal opvoeden: dit zeggen experts over mobieltjes, table...

Smartphones, tablets en games zijn niet meer weg te denken uit het leven van onze kinderen. Wat is d...
Lees verder
Artikel

Hoog tijd voor wat online eerlijkheid

Dat we ons continu vergelijken met anderen is normaal en nuttig. Maar, zeggen psychologen, ons brein...
Lees verder
Artikel

Patti Valkenburg ‘Het gevaar van sociale media wordt overd...

Internet maakt kinderen helemaal niet eenzamer of depressief. Sterker nog, de meesten varen wel bij ...
Lees verder
Artikel

Blog: Hecht je ook zoveel waarde aan je online ‘vriend...

Het lijkt soms alsof we meer waarde hechten aan sociale contacten in de online wereld dan aan die in...
Lees verder