De verborgen betekenis van geld

  • 791 woorden
  • leestijd is
  • 4 minuten
Ook al geven we geld vaak gedachteloos uit, het gebeurt zelden zomaar. Ongemerkt wordt ons financiële gedrag gestuurd door allerlei innerlijke behoeften. Welke emotionele behoefte is er bij u uit de test gekomen? Lees verder voor de toelichting.

 

1. Liefde

Geld uitgeven kan samenhangen met de behoefte aan liefde en verbinding. Dat verklaart mogelijk waarom sommige mensen zoveel geld uitgeven aan mobiele telefonie – om geen enkel bericht te missen – of aan dure cadeaus voor de kinderen, of aan merkkleding om ‘erbij’ te horen in de klas of op de tennisclub. Psychologen weten al lang dat we een sterke innerlijke drijfveer hebben om bij de groep te horen. Lukt dat niet, dan doet dat pijn. In een beroemd Amerikaans onderzoek uit 2003 werden proefpersonen uitgesloten van deelname aan een onbenullig computerspelletje met twee anonieme personen. Uit hersenscans bleek dat zelfs al in zo’n onbeduidende situatie het pijndeel in de hersenen, de anterior cingulate cortex, wordt geactiveerd.

TEST
Doe de test »

Welke emotionele behoefte vervult geld voor je?

Geld kan de pijn van sociale uitsluiting helpen voorkomen door dingen te kopen die anderen waarderen. En lukt dat niet? Dan helpt geld de pijn van de sociale afwijzing te verzachten, aldus psychologe Xinyue Zhou in 2009 in een artikel in het gerenommeerde Psychological Science. In haar onderzoek liet ze mensen hetzelfde spelletje spelen als in het net genoemde hersenonderzoek van zes jaar eerder. Proefpersonen die werden buitengesloten bleken minder overstuur te zijn als ze kort daarvoor geld hadden geteld, dan proefpersonen die kort daarvoor blanco papiertjes hadden geteld.

2. Macht

Geld kan ook een innerlijke behoefte aan macht vervullen. Wie geld heeft, kan zichzelf profileren of anderen inhuren en domineren. Een goed voorbeeld werd vastgesteld bij Amerikaanse presidentsverkiezingen: als die draaien om twee nieuwe kandidaten, en er dus geen zittende president in de running is voor een verlengde ambtstermijn, dan wint in 92 procent van de gevallen de kandidaat die het meeste geld uitgeeft aan zijn campagne.

Geld levert ook op een andere manier macht op. Wie zich een tweede huis in Portugal kan veroorloven of een dure privéschool voor de kinderen stijgt een treetje op de maatschappelijke ladder. Anderen kijken, bewust of onbewust, op tegen degenen die zich dat soort zaken kunnen veroorloven, of ze gaan hen erom bewonderen. Deze vorm van macht wordt ook wel referentiemacht genoemd.

Zelfs de afgunst die geld en dure spullen bij anderen kunnen opwekken geeft macht: macht over het gevoel van de ander. De behoefte om door anderen bewonderd te worden kan iemand behoorlijk dwarszitten bij noodzakelijke bezuinigingen. In zo’n geval is het gewoonweg te moeilijk om die benzine slurpende spacewagon in te ruilen voor een zuinig Hyundai’tje.

3. Vrijheid

De emotie die van alle vier het sterkste is gekoppeld aan geld is volgens Furnham vrijheid. Wie zich bijvoorbeeld een auto kan veroorloven is niet langer afhankelijk van tijden en routes van het openbaar vervoer. Geld geeft ons een gevoel van autonomie: je hoeft je niets meer van anderen aan te trekken.

De Groningse econome Jia Liu toonde recent aan dat alleen al dénken aan geld ertoe leidt dat iemand zich verzet tegen een poging tot beïnvloeding. In haar onderzoek liet ze proefpersonen hun mening geven over een drankje, waarna een onbekende ongevraagd ook zijn mening gaf. Deelnemers die van tevoren een plaatje van geld hadden gezien, waren geneigd het tegengestelde te vinden van wat deze onbekende persoon vond. Noemde de buitenstaander het drankje lekker, dan vonden zij het vies, en andersom. Degenen die het plaatje van geld niet hadden gezien, waren juist geneigd het met de buitenstaander eens te zijn.

Artikel

Geld stiekem toch belangrijk?

We krijgen vaak van huis uit mee dat aardse zaken niet belangrijk zijn. Maar klopt het wel dat geld ...

Lees verder

De onderzoeksresultaten helpen verklaren waarom mensen soms zo sterk de hakken in het zand zetten als hun gevraagd wordt te bezuinigen. Het tast hun gevoel van vrijheid aan en daarvan worden ze tegendraads.

4. Veiligheid

Met cash of spaargeld kun je onverwachte uitgaven en financiële tegenvallers opvangen. Het idee van een financiële buffer geeft simpelweg een veilig en zeker gevoel. Dat gaat zover dat geld zelfs doodsangst tegengaat, zo ontdekte de Amerikaanse psycholoog Tim Kasser twaalf jaar geleden al.

In zijn onderzoek liet hij een groep proefpersonen schrijven over hun eigen dood, en een tweede groep over muziek. Daarna moesten de deelnemers een onderhandelingsspelletje spelen met derden. In vergelijking met de proefpersonen in de ‘muziekgroep’ stelden degenen in de ‘doodgroep’ zich veel hebberiger op, en daarmee onaardiger voor de ander. Volgens Kasser is dat een natuurlijke reactie: in tijden van bestaansonzekerheid klampen we ons vast aan geld in een poging ons zekerder te voelen.

Vooral wie in het algemeen al onzeker over zichzelf en het leven is, zal sneller hechten aan geld en materie. Zo zijn onzekere mensen niet alleen geneigd om zich meer aan hun partner vast te klampen en bijvoorbeeld jaloers te zijn; ook vinden ze het moeilijker om eigen spullen te verkopen of weg te geven. Alhoewel het opbouwen van een financiële buffer een goed idee is, is het je vastklampen aan materie dat niet – bijvoorbeeld als het leidt tot te lang in een te duur huis blijven wonen.

Lees door via 100% Digitaal

  • Toegang tot álle online artikelen
  • Altijd het nieuwste magazine
  • Korting op onze trainingen
Al vanaf €4,- per maand!
Al abonnee? Log in
auteur

Pieternel Dijkstra

Ben je ook een beetje verlegen, onzeker of makkelijk van streek? Zie je op tegen praatjes met onbekenden, en drukke feesten?

» profiel van Pieternel Dijkstra

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Waarom schokt een mens soms van emotie?

Lees verder
Artikel

Oefening: durf jij imperfect te zijn?

Als we niet de tijd nemen om over ditjes en datjes te praten of om dieper op dingen in te gaan, word...

Lees verder
Advies

Ik werk onregelmatig en wil afvallen

Lees verder
Artikel

Zo stop je met troost-eten

Lees verder
Artikel

Weg met boosheid en schaamte

Lees verder
Advies

Hoe raak ik sombere gevoelens snel kwijt?

Lees verder
Advies

Hoe word ik sterker van nare emoties?

Lees verder
Artikel

Met je stem aan de slag

Lees verder