De vraag

Valt empathie te leren?

Sommige mensen hebben heel weinig inlevingsvermogen. Wellicht om zichzelf te beschermen, of uit puur onvermogen. Meestal kan ik het wel relativeren, maar nu betreft het mijn schoonouders: de opa en oma van mijn kinderen. Ik kan wel stellen dat hun inlevingsvermogen heel beperkt is.

Ik geloof niet dat het een kwestie is van niet willen. Eerder puur onvermogen, dat overschaduwd wordt door een grote dosis egoïsme. Gelukkig is mijn vriend, hun oudste zoon, totaal niet zo. Ik zie wel fracties van hun onvermogen terug in hun andere kinderen.

Ik vind het moeilijk om het gedrag van mijn schoonouders te verklaren aan mijn kinderen van twee en acht jaar. Veel volwassen familieleden en vrienden begrijpen het al niet, laat staan kinderen… Nature of nurture – hoe ligt die verhouding? In hoeverre kan ik mijn kinderen beschermen en behoeden voor dit gedrag? Hoe is dit gedrag überhaupt te verklaren? En bestaat er zoiets als een cursus empathie?

Het advies

Mensen kunnen inderdaad heel erg verschillen in empathisch vermogen. Om een extreem voorbeeld te noemen: psychopaten hebben vaak totaal geen besef van de pijn die ze hun slachtoffers aandoen. Waardoor ontstaan die verschillen?

Verschillen in empathie: de oorzaken

Voor een deel zullen verschillen in empathie zeker erfelijk bepaald zijn. Maar ingrijpende traumatische gebeurtenissen en je hechtingsstijl (hoe je moeder in het algemeen reageerde als je als kind huilde) kunnen daarbij zeker een rol spelen. Dat geldt ook voor leerprocessen: realiseer je dat artsen en hulpverleners in staat moeten zijn om hun empatisch vermogen uit te schakelen, anders zouden ze misschien zelfs geen goede zorg kunnen leveren!

Cursus empathie bij kleuters

De andere kant van het verhaal is dat empathisch vermogen ook kan worden aangeleerd. In Duitsland loopt er een zeer interessant project bij kleuters: op school kijken ze toe hoe een moeder haar baby voedt en verzorgt. Constant vragen begeleiders daarbij vragen zoals ‘Wat voelt de baby nu?’, ‘Is de moeder nu boos?’, en ‘Waaraan kun je zien dat de baby nu voldaan is?’.

Die training heeft een verbluffend positief effect op het welbevinden van de kinderen. Ze gaan zich er beter door voelen en vertonen minder probleemgedrag. Kortom, het lijkt erop dat je empathie kunt aanleren en dat je er zelf ook nog beter van wordt.

Meer weten over dit thema? Bekijk Emoties
Deel dit artikel:
25 mei 2010 | Laatst gewijzigd op 20 september 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Autistische zoon kan zich moeilijk verplaatsen in anderen

Beste Sander, Hoe kan ik communiceren met mijn autistische kind van 11 jaar? Hij is een deel van een...
Lees verder
Advies

Autistische zoon kan zich moeilijk verplaatsen in anderen

Beste Sander, Hoe kan ik communiceren met mijn autistische kind van 11 jaar? Hij is een deel van een...
Lees verder
Branded content

Wat je nog niet wist over het vrouwelijk hoogtepunt

Het is een favoriet onderwerp, dus je zou denken dat we inmiddels wel zo’n beetje alles over seks ...
Lees verder
Branded content

Wat je nog niet wist over het vrouwelijk hoogtepunt

Het is een favoriet onderwerp, dus je zou denken dat we inmiddels wel zo’n beetje alles over seks ...
Lees verder
Artikel

‘Dieren brengen ons op een andere manier in contact me...

Honden reageren op de emoties in onze stem, paarden op onze lichaamstaal. Volgens klinisch psycholoo...
Lees verder
Artikel

‘Dieren brengen ons op een andere manier in contact me...

Honden reageren op de emoties in onze stem, paarden op onze lichaamstaal. Volgens klinisch psycholoo...
Lees verder
Advies

Ik verdien meer medeleven met mijn ziekte

Ik ben een borstkankerpatiënte in herstellende fase en heb operatie, radiotherapie en zes chemokure...
Lees verder
Column

Schoonmoeders

Als voormalig mannenverslinder kan ik bogen op een ruime ervaring met schoonmoeders. Hoe verschillen...
Lees verder
Artikel

Wat minder empathie mag best

Empathie maakt ons vriendelijk, begripvol en behulpzaam – toch? Nee, zegt psycholoog Paul Bloom: h...
Lees verder
Kort

Onderzoekers weten het zeker: baby’s hebben ook empath...

Baby’s zijn sociaal slimmer dan altijd werd gedacht, blijkt uit een Israëlische studie.
Lees verder
Advies

Hoe help ik mijn hoogbegaafde dochter met autisme?

Geachte heer Vermeulen, Gaarne zou ik willen weten hoe ik mijn 20-jarige dochter kan helpen. Haar ha...
Lees verder
Artikel

De problemen tussen schoonmoeders en schoondochters

Ze houden van dezelfde man en daardoor zijn ze verplicht familie van elkaar. Dat botert niet altijd ...
Lees verder
5463