De vraag

Valt empathie te leren?

Sommige mensen hebben heel weinig inlevingsvermogen. Wellicht om zichzelf te beschermen, of uit puur onvermogen. Meestal kan ik het wel relativeren, maar nu betreft het mijn schoonouders: de opa en oma van mijn kinderen. Ik kan wel stellen dat hun inlevingsvermogen heel beperkt is.

Ik geloof niet dat het een kwestie is van niet willen. Eerder puur onvermogen, dat overschaduwd wordt door een grote dosis egoïsme. Gelukkig is mijn vriend, hun oudste zoon, totaal niet zo. Ik zie wel fracties van hun onvermogen terug in hun andere kinderen.

Ik vind het moeilijk om het gedrag van mijn schoonouders te verklaren aan mijn kinderen van twee en acht jaar. Veel volwassen familieleden en vrienden begrijpen het al niet, laat staan kinderen… Nature of nurture – hoe ligt die verhouding? In hoeverre kan ik mijn kinderen beschermen en behoeden voor dit gedrag? Hoe is dit gedrag überhaupt te verklaren? En bestaat er zoiets als een cursus empathie?

Het advies

Mensen kunnen inderdaad heel erg verschillen in empathisch vermogen. Om een extreem voorbeeld te noemen: psychopaten hebben vaak totaal geen besef van de pijn die ze hun slachtoffers aandoen. Waardoor ontstaan die verschillen?

Verschillen in empathie: de oorzaken

Voor een deel zullen verschillen in empathie zeker erfelijk bepaald zijn. Maar ingrijpende traumatische gebeurtenissen en je hechtingsstijl (hoe je moeder in het algemeen reageerde als je als kind huilde) kunnen daarbij zeker een rol spelen. Dat geldt ook voor leerprocessen: realiseer je dat artsen en hulpverleners in staat moeten zijn om hun empatisch vermogen uit te schakelen, anders zouden ze misschien zelfs geen goede zorg kunnen leveren!

Cursus empathie bij kleuters

De andere kant van het verhaal is dat empathisch vermogen ook kan worden aangeleerd. In Duitsland loopt er een zeer interessant project bij kleuters: op school kijken ze toe hoe een moeder haar baby voedt en verzorgt. Constant vragen begeleiders daarbij vragen zoals ‘Wat voelt de baby nu?’, ‘Is de moeder nu boos?’, en ‘Waaraan kun je zien dat de baby nu voldaan is?’.

Die training heeft een verbluffend positief effect op het welbevinden van de kinderen. Ze gaan zich er beter door voelen en vertonen minder probleemgedrag. Kortom, het lijkt erop dat je empathie kunt aanleren en dat je er zelf ook nog beter van wordt.

Meer weten over dit thema? Bekijk Emoties
Deel dit artikel:
25 mei 2010 | Laatst gewijzigd op 20 september 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Recensie

Simon Baron-Cohen – Nul empathie

3 redenen om dit boek te lezen
Lees verder
Branded content

Waarom wandelen je dichter bij elkaar brengt

Wandelen helpt tegen depressieve gevoelens. En samen wandelen is als ‘sociale lijm’: je voelt me...
Lees verder
Artikel

Onzinvertellers vaker ontvankelijker voor bullshit

Mensen die vaak onzin vertellen, zijn daar zelf ook ontvankelijker voor, blijkt uit Canadees onderzo...
Lees verder
Artikel

Onzinvertellers vaker ontvankelijker voor bullshit

Mensen die vaak onzin vertellen, zijn daar zelf ook ontvankelijker voor, blijkt uit Canadees onderzo...
Lees verder
Artikel

Waarom paranormaal begaafden en leugenaars sterk inlevingsve...

Wat hebben paranormaal begaafden, acteurs en pathologische leugenaars met elkaar gemeen? Een zeer le...
Lees verder
Artikel

Wat als je partner Asperger heeft?

Hoe is het om je leven te delen met een man die emotioneel onbereikbaar is? Wil Swinkels (43) heeft ...
Lees verder
Advies

‘Mijn vriend negeert zijn moeder’

De ouders van mijn vriend zijn met een vechtscheiding uit elkaar gegaan. Hoe kan ik hem ervan overtu...
Lees verder
Advies

Kan ik mijn schoonmoeder 
verbieden te rijden?

Het rijbewijs van mijn schoonmoeder is ingetrokken vanwege een medische conditie die ze zelf ontkent...
Lees verder
Artikel

Wat minder empathie mag best

Empathie maakt ons vriendelijk, begripvol en behulpzaam – toch? Nee, zegt psycholoog Paul Bloom: h...
Lees verder
Artikel

Dít bepaalt hoe aantrekkelijk je bent voor anderen

Er zijn honderden redenen waarom we iemand leuk vinden, maar nu zijn we eruit: als iemand ons 'raakt...
Lees verder
5463