De vraag

Valt empathie te leren?

Sommige mensen hebben heel weinig inlevingsvermogen. Wellicht om zichzelf te beschermen, of uit puur onvermogen. Meestal kan ik het wel relativeren, maar nu betreft het mijn schoonouders: de opa en oma van mijn kinderen. Ik kan wel stellen dat hun inlevingsvermogen heel beperkt is.

Ik geloof niet dat het een kwestie is van niet willen. Eerder puur onvermogen, dat overschaduwd wordt door een grote dosis egoïsme. Gelukkig is mijn vriend, hun oudste zoon, totaal niet zo. Ik zie wel fracties van hun onvermogen terug in hun andere kinderen.

Ik vind het moeilijk om het gedrag van mijn schoonouders te verklaren aan mijn kinderen van twee en acht jaar. Veel volwassen familieleden en vrienden begrijpen het al niet, laat staan kinderen… Nature of nurture – hoe ligt die verhouding? In hoeverre kan ik mijn kinderen beschermen en behoeden voor dit gedrag? Hoe is dit gedrag überhaupt te verklaren? En bestaat er zoiets als een cursus empathie?

Het advies

Mensen kunnen inderdaad heel erg verschillen in empathisch vermogen. Om een extreem voorbeeld te noemen: psychopaten hebben vaak totaal geen besef van de pijn die ze hun slachtoffers aandoen. Waardoor ontstaan die verschillen?

Verschillen in empathie: de oorzaken

Voor een deel zullen verschillen in empathie zeker erfelijk bepaald zijn. Maar ingrijpende traumatische gebeurtenissen en je hechtingsstijl (hoe je moeder in het algemeen reageerde als je als kind huilde) kunnen daarbij zeker een rol spelen. Dat geldt ook voor leerprocessen: realiseer je dat artsen en hulpverleners in staat moeten zijn om hun empatisch vermogen uit te schakelen, anders zouden ze misschien zelfs geen goede zorg kunnen leveren!

Cursus empathie bij kleuters

De andere kant van het verhaal is dat empathisch vermogen ook kan worden aangeleerd. In Duitsland loopt er een zeer interessant project bij kleuters: op school kijken ze toe hoe een moeder haar baby voedt en verzorgt. Constant vragen begeleiders daarbij vragen zoals ‘Wat voelt de baby nu?’, ‘Is de moeder nu boos?’, en ‘Waaraan kun je zien dat de baby nu voldaan is?’.

Die training heeft een verbluffend positief effect op het welbevinden van de kinderen. Ze gaan zich er beter door voelen en vertonen minder probleemgedrag. Kortom, het lijkt erop dat je empathie kunt aanleren en dat je er zelf ook nog beter van wordt.

Meer weten over dit thema? Bekijk Emoties
Deel dit artikel:
25 mei 2010 | Laatst gewijzigd op 20 september 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Ik voel me een buitenbeentje

Op mijn werk hoor ik er niet echt bij. Ik kan ik niet goed deelnemen aan gesprekken doordat ik altij...
Lees verder
Branded content

Deze self-nudges maken het je makkelijk om gezond(er) te ete...

Kun je vaak de zoete verleiding niet weerstaan? Dan zijn ‘self-nudges’ voor jou misschien wel de...
Lees verder
Blog

Dit is waarom gezond perfectionisme niet bestaat

Gezond perfectionisme bestaat niet, zegt psycholoog Marjon Bohré. Zo weet je of je perfectionistisc...
Lees verder
Blog

Dit is waarom gezond perfectionisme niet bestaat

Gezond perfectionisme bestaat niet, zegt psycholoog Marjon Bohré. Zo weet je of je perfectionistisc...
Lees verder
Advies

Huilen van ontroering, hoe komt dat?

Beste Ad, Sinds enkele jaren zijn mijn emotionele gevoelens sterk toegenomen. Vooral als ik dingen b...
Lees verder
Advies

Ik ben overgevoelig voor emoties van anderen

Beste Jolet Mijn leven wordt erg beïnvloed door de gevoelens van anderen. Daar ben ik voortdurend o...
Lees verder
Artikel

Wat minder empathie mag best

Empathie maakt ons vriendelijk, begripvol en behulpzaam – toch? Nee, zegt psycholoog Paul Bloom: h...
Lees verder
Artikel

Het EQ van Guusje ter Horst: ‘Ik heb positieve faalang...

Ze is nog maar net burgemeester van Nijmegen en kreeg er een warm onthaal. De voormalige Amsterdamse...
Lees verder
Artikel

Ik ook

Als u jeuk heeft bij het zien van deze foto bent u niet de enige – Britse onderzoekers stelden...
Lees verder
Artikel

Jammer joh! Het verboden genoegen van leedvermaak

Lachen om de pech van een ander: eigenlijk is het ongepast. Toch is leedvermaak een positieve emotie...
Lees verder
5463