De vraag

Doorgeschoten coping?

Beste Annette,

Veel mensen die burn-out raken, hebben de neiging alles onder controle te willen houden. Is dit te zien als een vorm van doorgeschoten coping? Of is dat meer een karaktertrek en gaat het om een dwangmatig karakter?

Mirjam

Het advies

Beste Mirjam,

Nee, een mens wordt niet geboren met een dwangmatig karakter, zoals je het formuleert. Dwangmatigheid, een sterke neiging tot controle, is een natuurlijke reactie op angst. Deze angst, en dat is voor iedereen verschillend, is gebaseerd op een eigen ervaring.

Veel mensen, die burn-out zijn geraakt hebben wel, hoe verschillend hun levens ook zijn, een gemeenschappelijke noemer: hoe je het wendt of keert, mensen met een burn-out hebben in hun leven meer gegeven dan ze hebben gekregen. Kortom: ze zorgen meer voor de ander dan voor zichzelf en zijn hier uiteindelijk op afgeknapt. Doordat ze de ander eerst als uitgangspunt nemen en dan (reactief) pas zichzelf, lopen ze het gevaar dat die ander in feite hun leven kan maken of breken. Die anderen kunnen in hun leven natuurlijk steeds verschillende belangrijke personen zijn.

Omdat ze zich ook in negatieve zin te veel door de ander laten leiden/bepalen, ontstaat er een angst, die ik altijd omschrijf als Zelf-vervreemdingsangst: Je verliest langzamerhand het contact met je eigen verlangens en drijfveren in welke situatie dan ook. Het feit dat je je meer ‘gedwongen’ voelt in een situatie waar je niet in wilt zitten, maar ook niet uit kunt, maakt natuurlijk angstig. Als een bijna logisch gevolg ga je je dan concentreren en fixeren op ‘zaken’ die je wel in de hand hebt. Deze controle-neiging kan na verloop van tijd een doel op zich gaan worden: al zou je je oeverloos fixeren op een ‘koffiekopje’, om dit koffiekopje in jouw ‘macht’ te krijgen (met als onderliggende natuurlijke behoefte een behoefte aan zelfbeschikking!) dan is vaak het trieste gevolg dat aan het eind van de dag het koffiekopje jou in de macht heeft, omdat je nergens anders meer aan toe lijkt te komen.

De neiging tot controle heeft als ondergrond een natuurlijke behoefte aan zelfbeschikking. Dat is het gezonde element in een misschien ongelukkige uitingsvorm.

Succes,
Annette Man-Mul

Meer weten over dit thema? Bekijk Burn-out
Deel dit artikel:
18 februari 2004 | Laatst gewijzigd op 23 maart 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Moeder ziet me als mantelzorger

Beste Jolet, Tien jaar geleden is mijn moeder bij me ingetrokken. Ik beloofde haar destijds dat ze a...
Lees verder
Advies

Moeder ziet me als mantelzorger

Beste Jolet, Tien jaar geleden is mijn moeder bij me ingetrokken. Ik beloofde haar destijds dat ze a...
Lees verder
Branded content

Privé: Carrière in quarantaine? Ontwikkel jezelf met een t...

Drie maanden aan huis gekluisterd zijn doet veel met een mens. Zo houd je opeens tijd over. Bijvoorb...
Lees verder
Branded content

Privé: Carrière in quarantaine? Ontwikkel jezelf met een t...

Drie maanden aan huis gekluisterd zijn doet veel met een mens. Zo houd je opeens tijd over. Bijvoorb...
Lees verder
Kort

Van een slokje naar zware drinker

Eén slokje kan toch geen kwaad? Toch wel.
Lees verder
Kort

Van een slokje naar zware drinker

Eén slokje kan toch geen kwaad? Toch wel.
Lees verder
Advies

Mijn man reageert zich af op mij

Mijn man en ik maken een moeilijke tijd door. Hij heeft veel problemen gehad op zijn werk, en heeft ...
Lees verder
Advies

Burn-out of gebrek aan draagkracht

Beste Annette, Kun je ook een burn-out krijgen na intensieve zorg voor anderen en zonder aan het wer...
Lees verder
Advies

Mijn collega stoort me te veel

Beste Jolet, Sinds een tijd heb ik (28) een leuke bijbaan naast mijn studie. Ik zit samen met mijn c...
Lees verder
Interview

Hersenonderzoeker Roshan Cools: ‘Laat je eens wat vaker af...

Natuurlijk is het handig als je je goed kunt concentreren. Maar wie zich nooit eens impulsief gedraa...
Lees verder
Artikel

Waar het écht om gaat bij kinderen opvoeden

Als ouder kun je je over duizend dingen druk maken. Maar eigenlijk draait opvoeden vooral om deze dr...
Lees verder
Artikel

‘Was ik maar wat minder serieus’

Marjolein Bakker(20): ‘Over uitstelgedrag wordt genoeg geschreven, maar over het tegenovergestelde...
Lees verder
10034