De vraag

Doorgeschoten coping?

Beste Annette,

Veel mensen die burn-out raken, hebben de neiging alles onder controle te willen houden. Is dit te zien als een vorm van doorgeschoten coping? Of is dat meer een karaktertrek en gaat het om een dwangmatig karakter?

Mirjam

Het advies

Beste Mirjam,

Nee, een mens wordt niet geboren met een dwangmatig karakter, zoals je het formuleert. Dwangmatigheid, een sterke neiging tot controle, is een natuurlijke reactie op angst. Deze angst, en dat is voor iedereen verschillend, is gebaseerd op een eigen ervaring.

Veel mensen, die burn-out zijn geraakt hebben wel, hoe verschillend hun levens ook zijn, een gemeenschappelijke noemer: hoe je het wendt of keert, mensen met een burn-out hebben in hun leven meer gegeven dan ze hebben gekregen. Kortom: ze zorgen meer voor de ander dan voor zichzelf en zijn hier uiteindelijk op afgeknapt. Doordat ze de ander eerst als uitgangspunt nemen en dan (reactief) pas zichzelf, lopen ze het gevaar dat die ander in feite hun leven kan maken of breken. Die anderen kunnen in hun leven natuurlijk steeds verschillende belangrijke personen zijn.

Omdat ze zich ook in negatieve zin te veel door de ander laten leiden/bepalen, ontstaat er een angst, die ik altijd omschrijf als Zelf-vervreemdingsangst: Je verliest langzamerhand het contact met je eigen verlangens en drijfveren in welke situatie dan ook. Het feit dat je je meer ‘gedwongen’ voelt in een situatie waar je niet in wilt zitten, maar ook niet uit kunt, maakt natuurlijk angstig. Als een bijna logisch gevolg ga je je dan concentreren en fixeren op ‘zaken’ die je wel in de hand hebt. Deze controle-neiging kan na verloop van tijd een doel op zich gaan worden: al zou je je oeverloos fixeren op een ‘koffiekopje’, om dit koffiekopje in jouw ‘macht’ te krijgen (met als onderliggende natuurlijke behoefte een behoefte aan zelfbeschikking!) dan is vaak het trieste gevolg dat aan het eind van de dag het koffiekopje jou in de macht heeft, omdat je nergens anders meer aan toe lijkt te komen.

De neiging tot controle heeft als ondergrond een natuurlijke behoefte aan zelfbeschikking. Dat is het gezonde element in een misschien ongelukkige uitingsvorm.

Succes,
Annette Man-Mul

Meer weten over dit thema? Bekijk Burn-out
Deel dit artikel:
18 februari 2004 | Laatst gewijzigd op 23 maart 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Mijn grenzen worden niet gerespecteerd

Beste Fred, In situaties waarin iemand iets zegt of doet wat ik niet prettig vind laat ik dat de and...
Lees verder
Branded content

Deze self-nudges maken het je makkelijk om gezond(er) te ete...

Kun je vaak de zoete verleiding niet weerstaan? Dan zijn ‘self-nudges’ voor jou misschien wel de...
Lees verder
Artikel

Zo geef je échte aandacht aan je kind

Het is voor een kind net zo onmisbaar als voeding en zuurstof, zegt hoogleraar orthopedagogiek en mi...
Lees verder
Artikel

Zo geef je échte aandacht aan je kind

Het is voor een kind net zo onmisbaar als voeding en zuurstof, zegt hoogleraar orthopedagogiek en mi...
Lees verder
Advies

Mijn partner houdt geen rekening met mij

Beste Bart, Als ik in mijn relatie aangeef dat ik iets niet prettig vind, dan houdt mijn partner daa...
Lees verder
Artikel

Het gelijk van de pessimist: het kan altijd meevallen

De pessimisten onder ons hebben het nog niet zo gek bekeken: doordat ze het ergste vrezen, vermijden...
Lees verder
Advies

Hoe maak ik me los van mijn moeder?

Beste Jolet, Mijn moeder (73) hangt erg aan mij, zeker sinds het overlijden van mijn vader en een la...
Lees verder
Advies

‘Onze relatie krijgt maar geen vorm’

Vijf jaar geleden ben ik gescheiden, voor een andere man. Ik heb inmiddels mijn eigen huis, maar hij...
Lees verder
Artikel

Minder praten, meer luisteren

Janneke Staats leert effectief communiceren met haar kinderen
Lees verder
Artikel

‘Was ik maar wat minder serieus’

Marjolein Bakker(20): ‘Over uitstelgedrag wordt genoeg geschreven, maar over het tegenovergestelde...
Lees verder
10034