De vraag

Doorgeschoten coping?

Beste Annette,

Veel mensen die burn-out raken, hebben de neiging alles onder controle te willen houden. Is dit te zien als een vorm van doorgeschoten coping? Of is dat meer een karaktertrek en gaat het om een dwangmatig karakter?

Mirjam

Het advies

Beste Mirjam,

Nee, een mens wordt niet geboren met een dwangmatig karakter, zoals je het formuleert. Dwangmatigheid, een sterke neiging tot controle, is een natuurlijke reactie op angst. Deze angst, en dat is voor iedereen verschillend, is gebaseerd op een eigen ervaring.

Veel mensen, die burn-out zijn geraakt hebben wel, hoe verschillend hun levens ook zijn, een gemeenschappelijke noemer: hoe je het wendt of keert, mensen met een burn-out hebben in hun leven meer gegeven dan ze hebben gekregen. Kortom: ze zorgen meer voor de ander dan voor zichzelf en zijn hier uiteindelijk op afgeknapt. Doordat ze de ander eerst als uitgangspunt nemen en dan (reactief) pas zichzelf, lopen ze het gevaar dat die ander in feite hun leven kan maken of breken. Die anderen kunnen in hun leven natuurlijk steeds verschillende belangrijke personen zijn.

Omdat ze zich ook in negatieve zin te veel door de ander laten leiden/bepalen, ontstaat er een angst, die ik altijd omschrijf als Zelf-vervreemdingsangst: Je verliest langzamerhand het contact met je eigen verlangens en drijfveren in welke situatie dan ook. Het feit dat je je meer ‘gedwongen’ voelt in een situatie waar je niet in wilt zitten, maar ook niet uit kunt, maakt natuurlijk angstig. Als een bijna logisch gevolg ga je je dan concentreren en fixeren op ‘zaken’ die je wel in de hand hebt. Deze controle-neiging kan na verloop van tijd een doel op zich gaan worden: al zou je je oeverloos fixeren op een ‘koffiekopje’, om dit koffiekopje in jouw ‘macht’ te krijgen (met als onderliggende natuurlijke behoefte een behoefte aan zelfbeschikking!) dan is vaak het trieste gevolg dat aan het eind van de dag het koffiekopje jou in de macht heeft, omdat je nergens anders meer aan toe lijkt te komen.

De neiging tot controle heeft als ondergrond een natuurlijke behoefte aan zelfbeschikking. Dat is het gezonde element in een misschien ongelukkige uitingsvorm.

Succes,
Annette Man-Mul

Meer weten over dit thema? Bekijk Burn-out
Deel dit artikel:
18 februari 2004 | Laatst gewijzigd op 23 maart 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Recensie

Verwende tirannetjes

Verwende kinderen herken je snel, zegt gedragsdeskundige Willem de Jong: ze eisen alle aandacht op, ...
Lees verder
Branded content

Terug naar je eigen natuur

In plaats van blootsvoets over de steppe te rennen, wonen we in flats, zitten we achter een beeldsch...
Lees verder
Interview

Dit zijn de favoriete boeken van Bram Bakker

Auteur, columnist en voormalig psychiater Bram Bakker kiest de boeken uit zijn kast die hem het mees...
Lees verder
Interview

Dit zijn de favoriete boeken van Bram Bakker

Auteur, columnist en voormalig psychiater Bram Bakker kiest de boeken uit zijn kast die hem het mees...
Lees verder
Artikel

Is het tijd om te stoppen?

Wanneer is je relatie slecht genoeg om er een punt achter te zetten? Na hoeveel IVF-pogingen geef je...
Lees verder
Advies

Moeder ziet me als mantelzorger

Beste Jolet, Tien jaar geleden is mijn moeder bij me ingetrokken. Ik beloofde haar destijds dat ze a...
Lees verder
Advies

Ik kom niet aan mezelf toe door de zorg voor anderen

Beste Caroline en Odette, Soms voel ik me eerder een defecte machine dan een mens. Hoewel ik sinds 2...
Lees verder
Artikel

‘Was ik maar wat minder serieus’

Marjolein Bakker(20): ‘Over uitstelgedrag wordt genoeg geschreven, maar over het tegenovergestelde...
Lees verder
Verhaal

Laat de perfecte vakantie los

Tent in de auto, blik op het zuiden en rijden maar? Zo avontuurlijk zijn we meestal niet. Over onze ...
Lees verder
Advies

Welke behandeling helpt bij de gevolgen van seksueel misbrui...

Beste heer de Jongh, Ik ben vroeger meerdere keren seksueel misbruikt/verkracht. Daardoor heb ik ond...
Lees verder
10034