De vraag

Doorgeschoten coping?

Beste Annette,

Veel mensen die burn-out raken, hebben de neiging alles onder controle te willen houden. Is dit te zien als een vorm van doorgeschoten coping? Of is dat meer een karaktertrek en gaat het om een dwangmatig karakter?

Mirjam

Het advies

Beste Mirjam,

Nee, een mens wordt niet geboren met een dwangmatig karakter, zoals je het formuleert. Dwangmatigheid, een sterke neiging tot controle, is een natuurlijke reactie op angst. Deze angst, en dat is voor iedereen verschillend, is gebaseerd op een eigen ervaring.

Veel mensen, die burn-out zijn geraakt hebben wel, hoe verschillend hun levens ook zijn, een gemeenschappelijke noemer: hoe je het wendt of keert, mensen met een burn-out hebben in hun leven meer gegeven dan ze hebben gekregen. Kortom: ze zorgen meer voor de ander dan voor zichzelf en zijn hier uiteindelijk op afgeknapt. Doordat ze de ander eerst als uitgangspunt nemen en dan (reactief) pas zichzelf, lopen ze het gevaar dat die ander in feite hun leven kan maken of breken. Die anderen kunnen in hun leven natuurlijk steeds verschillende belangrijke personen zijn.

Omdat ze zich ook in negatieve zin te veel door de ander laten leiden/bepalen, ontstaat er een angst, die ik altijd omschrijf als Zelf-vervreemdingsangst: Je verliest langzamerhand het contact met je eigen verlangens en drijfveren in welke situatie dan ook. Het feit dat je je meer ‘gedwongen’ voelt in een situatie waar je niet in wilt zitten, maar ook niet uit kunt, maakt natuurlijk angstig. Als een bijna logisch gevolg ga je je dan concentreren en fixeren op ‘zaken’ die je wel in de hand hebt. Deze controle-neiging kan na verloop van tijd een doel op zich gaan worden: al zou je je oeverloos fixeren op een ‘koffiekopje’, om dit koffiekopje in jouw ‘macht’ te krijgen (met als onderliggende natuurlijke behoefte een behoefte aan zelfbeschikking!) dan is vaak het trieste gevolg dat aan het eind van de dag het koffiekopje jou in de macht heeft, omdat je nergens anders meer aan toe lijkt te komen.

De neiging tot controle heeft als ondergrond een natuurlijke behoefte aan zelfbeschikking. Dat is het gezonde element in een misschien ongelukkige uitingsvorm.

Succes,
Annette Man-Mul

Meer weten over dit thema? Bekijk Burn-out
Deel dit artikel:
18 februari 2004 | Laatst gewijzigd op 23 maart 2020

Lees ook deze artikelen

Ik heb een dominante moeder
Advies

Ik heb een dominante moeder

Sinds mijn puberteit heb ik een moeizame relatie met mijn dominante moeder. Het grootste probleem is dat ze een hechtere relatie w...
Waarom wandelen je dichter bij elkaar brengt
Branded content

Waarom wandelen je dichter bij elkaar brengt

Wandelen helpt tegen depressieve gevoelens. En samen wandelen is als ‘sociale lijm’: je voelt meer aansluiting en verbondenhei...
Hoe zorg ik ervoor dat ik mezelf niet verlies?
Advies

Hoe zorg ik ervoor dat ik mezelf niet verlies?

Mijn partner heeft een duidelijke mening en weet heel goed wat hij wil, terwijl ik dingen vaak van meerdere kanten bekijk en niet ...
Hoe zorg ik ervoor dat ik mezelf niet verlies?
Advies

Hoe zorg ik ervoor dat ik mezelf niet verlies?

Mijn partner heeft een duidelijke mening en weet heel goed wat hij wil, terwijl ik dingen vaak van meerdere kanten bekijk en niet ...
Lessen in overgave – om lichter te leven
Artikel

Lessen in overgave – om lichter te leven

Het leven is wat je overkomt terwijl je andere plannen zat te maken. Vaak zijn we dan geneigd ons te verzetten. Maar het levert me...
Frank Furedi: ‘Opvoedboeken staan vol klinkklare onzin’
Interview

Frank Furedi: ‘Opvoedboeken staan vol klinkklare onzin’

Socioloog Frank Furedi windt er geen doekjes om: kinderen worden tegenwoordig hopeloos betutteld. Ouders trouwens ook. ‘Zomaar t...
Hoe ga ik om met ongevraagd advies?
Advies

Hoe ga ik om met ongevraagd advies?

Ik kan in mijn werk met heel veel mensen goed overweg. Heel af en toe kom ik echter iemand tegen die vrij dominant is en die mij v...
Mijn collega stoort me te veel
Advies

Mijn collega stoort me te veel

Beste Jolet, Sinds een tijd heb ik (28) een leuke bijbaan naast mijn studie. Ik zit samen met mijn collega (58) in een ruimte. Zij...
‘Was ik maar wat minder serieus’
Artikel

‘Was ik maar wat minder serieus’

Marjolein Bakker(20): ‘Over uitstelgedrag wordt genoeg geschreven, maar over het tegenovergestelde hoor je weinig. Ik vind namel...
Het gevaar van te zorgzame kinderen
Artikel

Het gevaar van te zorgzame kinderen

‘Mam, zal ik de tafel afruimen zodat jij kunt uitrusten?’ Kinderen kunnen heel zorgzaam zijn. Een mooie karaktereigenschap, di...
10034