Als abonnee ontvang je als één van de eersten de nieuwste Psychologie Magazine gratis thuisbezorgd.

De vraag

Doorgeschoten coping?

Beste Annette,

Veel mensen die burn-out raken, hebben de neiging alles onder controle te willen houden. Is dit te zien als een vorm van doorgeschoten coping? Of is dat meer een karaktertrek en gaat het om een dwangmatig karakter?

Mirjam

Het advies

Beste Mirjam,

Nee, een mens wordt niet geboren met een dwangmatig karakter, zoals je het formuleert. Dwangmatigheid, een sterke neiging tot controle, is een natuurlijke reactie op angst. Deze angst, en dat is voor iedereen verschillend, is gebaseerd op een eigen ervaring.

Veel mensen, die burn-out zijn geraakt hebben wel, hoe verschillend hun levens ook zijn, een gemeenschappelijke noemer: hoe je het wendt of keert, mensen met een burn-out hebben in hun leven meer gegeven dan ze hebben gekregen. Kortom: ze zorgen meer voor de ander dan voor zichzelf en zijn hier uiteindelijk op afgeknapt. Doordat ze de ander eerst als uitgangspunt nemen en dan (reactief) pas zichzelf, lopen ze het gevaar dat die ander in feite hun leven kan maken of breken. Die anderen kunnen in hun leven natuurlijk steeds verschillende belangrijke personen zijn.

Omdat ze zich ook in negatieve zin te veel door de ander laten leiden/bepalen, ontstaat er een angst, die ik altijd omschrijf als Zelf-vervreemdingsangst: Je verliest langzamerhand het contact met je eigen verlangens en drijfveren in welke situatie dan ook. Het feit dat je je meer ‘gedwongen’ voelt in een situatie waar je niet in wilt zitten, maar ook niet uit kunt, maakt natuurlijk angstig. Als een bijna logisch gevolg ga je je dan concentreren en fixeren op ‘zaken’ die je wel in de hand hebt. Deze controle-neiging kan na verloop van tijd een doel op zich gaan worden: al zou je je oeverloos fixeren op een ‘koffiekopje’, om dit koffiekopje in jouw ‘macht’ te krijgen (met als onderliggende natuurlijke behoefte een behoefte aan zelfbeschikking!) dan is vaak het trieste gevolg dat aan het eind van de dag het koffiekopje jou in de macht heeft, omdat je nergens anders meer aan toe lijkt te komen.

De neiging tot controle heeft als ondergrond een natuurlijke behoefte aan zelfbeschikking. Dat is het gezonde element in een misschien ongelukkige uitingsvorm.

Succes,
Annette Man-Mul

Meer weten over dit thema? Bekijk Burn-out
Deel dit artikel:
18 februari 2004 | Laatst gewijzigd op 23 maart 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Interview

Hersenonderzoeker Roshan Cools: ‘Laat je eens wat vaker af...

Natuurlijk is het handig als je je goed kunt concentreren. Maar wie zich nooit eens impulsief gedraa...
Lees verder
Branded content

Skip de winterdip. Maar hóe dan?

Koud, nat en grauw buiten? Om te voorkomen dat je er down van wordt, is er in de winter (en ook al i...
Lees verder
Artikel

Irritaties als grootste veroorzakers van relatieproblemen

Jullie houden van elkaar, maar soms… Soms zou je hem wel met zijn rondslingerende sokken kunnen wu...
Lees verder
Artikel

Irritaties als grootste veroorzakers van relatieproblemen

Jullie houden van elkaar, maar soms… Soms zou je hem wel met zijn rondslingerende sokken kunnen wu...
Lees verder
Advies

Mijn moeder kan me niet loslaten

Beste Jolet Ik ben eind twintig en de enige en jongste dochter uit een gezin van vijf. Mijn moeder l...
Lees verder
Artikel

Cursus weerbaarheid: het mag best wat minder aardig

Redacteur Marloes Zevenhuizen doet een cursus weerbaarheid.
Lees verder
Artikel

Kickstart je persoonlijke groei: 3 topoefeningen van experts

Zorgen dat je niet overprikkeld raakt, dat je je grenzen helder hebt en doet wat je graag wilt: hoe ...
Lees verder
Artikel

Het gelijk van de pessimist: het kan altijd meevallen

De pessimisten onder ons hebben het nog niet zo gek bekeken: doordat ze het ergste vrezen, vermijden...
Lees verder
Advies

Burn-out maar wel leuke dingen doen?

Vanwege een burn-out doet mijn zoon (17) dit schooljaar over. Inmiddels sport hij weer en spreekt af...
Lees verder
Advies

Mijn vrouw is bang dat producten opraken

Beste Froukje, Mijn vrouw wil altijd van alles voorraad in huis hebben. Ik vind dat onzin. Er zijn ...
Lees verder
10034