Je tijdens een etentje met een vriend of vriendin ineens ontzettend alleen voelen. Op een buurtfeest opgewekt meedoen, maar vanbinnen verkruimelen van eenzaamheid. Troosteloos naast je slapende partner liggen omdat het niet meer lukt om echt contact te maken. Met de andere ouders op het schoolplein staan kletsen, maar verdrietig naar huis lopen omdat je geen aansluiting voelt. Je thuis met jonge kinderen opgesloten en geïsoleerd voelen.

TEST
Doe de test »

Ben je eenzaam?

Eenzaamheid is een van de grootste maatschappelijke problemen van nu, ook in Nederland.

Verborgen eenzaamheid

Log in om verder te lezen.

‘Ik drink wel thee met andere moeders, maar vriendinnen worden het niet’

Ulrike Suiskens (36, ondernemer) is gescheiden en moeder van twee jongens van 7 en 9. Ze voelt zich geregeld eenzaam.

‘Een collega ging laatst met vrienden een drankje doen en zei: ‘Kom ook en neem je vriendinnen mee!’ Ik benijd mensen met een vriendengroep. Ik heb een aantal “losse” vriendinnen, dus aanhaken met een clubje wordt lastig. Van jongs af aan leg ik makkelijk contact, maar mijn kring blijft klein. Ik leer via mijn werk wel mensen kennen en drink weleens thee met moeders die ik via mijn zonen op school ontmoet, maar echte vriendinnen worden het niet.

Het is net alsof we elkaars wereld niet begrijpen. Zowel een-op-een als in een groep mis ik echte verbinding. Als student zat ik bij een roeivereniging en laatst kwam ik iemand tegen uit die periode. Zij refereerde aan “die mooie tijd”. Ik scheen erbij te horen en goed in de groep te liggen. Verwarrend, want ik heb me er nooit echt thuis gevoeld.

De coronacrisis versterkte mijn eenzaamheid. Tijdens de lockdown heb ik vaker de telefoon gepakt en ook vriendinnen laten weten dat ik me alleen voel. Ze luisterden en zeiden: “Komt goed, laten we snel iets leuks gaan doen.”

Dat begrip is fijn, maar uiteindelijk gebeurt er weinig. Er zijn dagen waarop ik echt verzuip in zelfmedelijden. De eenzaamheid maakt me verdrietig en voelt soms als afwijzing: waarom ben ik niet iemand met wie mensen een waardevolle vriendschap kunnen opbouwen en wat is mijn aandeel daarin?

Vijf jaar geleden ben ik gescheiden. Ik had geen slecht huwelijk, maar ook met hem ontbrak een diepe connectie. Hij kende mijn binnenwereld, met bijbehorende behoeften, niet. Wat ik pijnlijk vind, is dat onze kinderen zeggen dat ze een echt gezinsleven missen. Ik zou dolgraag verliefd worden en me één willen voelen met een partner.’

‘Aangeven dat ik me alleen voel, vind ik ingewikkeld’

Van het rijke sociale leven van Yvonne Wierenga (46, coach) bleef na een burn-out weinig over.

‘Oude bekenden zouden hun wenkbrauwen optrekken als ze wisten dat ik me eenzaam voel: Yvonne eenzaam? Het past ook niet bij me, maar het is de werkelijkheid. Ik was altijd onder de mensen. Bleef mijn agenda een dag leeg, dan vond ik dat heerlijk.

Na een burn-out wilde ik gezonder gaan leven. Ik verruilde mijn baan in de zorg voor mijn eigen coachingspraktijk en nam afscheid van “feestvriendjes”: de groep waarmee ik jarenlang festivals en trancefeestjes afliep.

Toen er eind 2019 een einde kwam aan een omvangrijk werkproject en mijn opleiding klaar was, zag ik ineens heel weinig mensen. De muren kwamen thuis op me af en het overlijden van mijn hond versterkte mijn eenzame gevoelens. Wie ben ik nog zonder dat dynamische leven?

Sinds drie jaar ben ik vrijgezel en dat bevalt me prima, maar volgens mij maak je als stel sneller contact met andere stellen. Ik weet dat mensen me leuk vinden, maar aangeven dat ik me alleen voel, vind ik ingewikkeld. Ik schaam me ervoor.

Bovendien heeft iedereen het druk met zijn eigen leven en dan wil ik niet gaan zitten klagen. Het doet gewoon pijn dat er voor mij zo weinig overblijft. Al die foto’s op Facebook van mensen die lol hebben met anderen maken me jaloers. Een rotgevoel, waardoor ik extra verdrietig word.

Mijn grootste wens is nieuwe vrienden te maken in mijn woonplaats Den Haag; voorheen had ik daar geen tijd voor. Ik sta nu ingeschreven bij NMLK*. Ik moest er wel een drempel voor over, maar om hulp vragen is geen schande.’

* Nieuwe Mensen Leren Kennen, online platform voor het opdoen van nieuwe contacten.

Herkenbaar?

De Amerikaanse psycholoog Ami Rokach deed veertig jaar onderzoek naar eenzaamheid. Hij onderscheidt vijf dimensies in de ervaring ervan:

1. Emotionele nood

Je ervaart een knagende pijn, gekwetstheid en ongerustheid. Het voelt alsof je hart breekt.

2.  Sociaal onvermogen en vervreemding.

Je bent bang niet goed genoeg te zijn voor anderen. Je voelt je ontoereikend, genegeerd en niet gewaardeerd.

3.  Interpersoonlijke isolatie

Je denkt dat je door niemand geliefd bent, dat je geen betekenisvolle hechte of romantische relaties hebt en er eigenlijk voor niemand toe doet.

4.  Zelfvervreemding

De ervaring alsof je lichaam gescheiden is van je geest. Rokach ziet dit als een beschermingsmechanisme; op deze manier voel je de brandende pijn van eenzaamheid niet.

5.  Groei en ontdekking

Dit gaat over de mogelijkheid dat je je als mens kunt ontwikkelen door de ervaring van eenzaamheid. Je kunt ontdekken dat je sterker bent dan je dacht. Of dat je meer manieren tot je beschikking hebt om met een moeilijke situatie om te gaan. Ook kan het zijn dat je bepaalde relaties opnieuw gaat waarderen. Of dat je jezelf en de wereld beter gaat begrijpen.

Alleen wonen en werken

Volgens het CBS steeg het aantal mensen dat alleen woont sinds 1947 van 285.000 naar bijna 3 miljoen in 2018. Tot 2047 komen er nog 600.000 bij en woont bijna 1 op de 4 volwassenen alleen. Ook werken we in toenemende mate in ons eentje. In 2019 waren er maar liefst 1,1 miljoen zzp’ers, dat is 12 procent van alle werkenden. In 2003 was dat nog 8 procent.