Hoe vaak sta je stil bij de vraag: ben je gelukkig op het werk?

De meesten van ons doen gewoon wat gedaan moet worden, rennen van afspraak naar afspraak, rollen van de ene taak in de andere en gaan zo jaren door. Toch is het goed om jezelf eens in de zoveel tijd af te vragen of je wel blij en gelukkig op het werk bent.

Gelukkige mensen zijn namelijk creatiever en halen meer voldoening uit hun werk, blijkt uit een onderzoek van Nic Marks, een Engelse econoom en expert op het gebied van werkgeluk. Gelukkige medewerkers zijn bovendien energieker en gezonder. Werkgeluk is dus iets om serieus te nemen, vindt hij.

TEST
Doe de test »

Is het tijd voor een nieuwe baan?

Het belang van meer werkgeluk

Organisatiepsycholoog Gerdy Geersing sluit zich daar volledig bij aan: ‘Vroeger dacht men dat resultaten en prestaties leiden tot een gevoel van voldoening en geluk. Dat is ook wel een beetje zo, maar het effect andersom blijkt drie keer sterker: van positieve emoties en werkgeluk krijg je meer energie en voldoening en daardoor ga je beter presteren.’

Geersing begeleidt organisaties die het belang van werknemers die gelukkig op het werk zijn inzien en op een andere manier willen werken. ‘Ik leer ze hoe ze zich kunnen richten op iemands sterke kanten in plaats van te benoemen wat er beter kan en moet. Van die positieve benadering krijgen mensen namelijk meer energie en daar zit de lol en de ruimte voor groei en ontwikkeling.’

Geersing schreef het Grote Inspiratie Doeboek met oefeningen en inspiratie voor meer werkgeluk. ‘Het fijne is dat je invloed hebt op je emoties. Je kunt leren om optimistischer en positiever te worden op de werkvloer. Het heeft zin om daarin te investeren, want dat levert je veel op.’

Vijf geluksfactoren

Maar hoe zorg je dat je gelukkig op het werk bent? Martin Seligman, de Amerikaanse grondlegger van de positieve psychologie, stelde vast dat er vijf factoren zijn die gelukkig maken, ook op het werk. Dit zijn: positieve emoties, zoals trots, blijdschap en dankbaarheid; een gevoel van betrokkenheid bij wat je doet; fijne relaties met collega’s en klanten; het gevoel hebben iets bij te dragen aan de wereld of op een andere manier betekenis kunnen geven aan je bezigheden; en genoeg uitdagingen hebben.

Niet al deze elementen hoeven overigens in je baan aanwezig te zijn. Als je bijvoorbeeld als vrijwilliger of in je gezinsleven veel betekenis ervaart, is het misschien minder belangrijk om met je werk een bijdrage te leveren aan de wereld. En het hoeft ook niet altijd groots en meeslepend te zijn. Je kunt al blij worden van korte gesprekjes bij de koffieautomaat.

Maar als je nog niet helemaal gelukkig op het werk bent, is het goed om actief aan de slag te gaan met je werkgeluk. Daarvoor hoef je niet per se op zoek naar een nieuwe baan, zegt Geersing: ‘Je bereikt vaak al veel door net iets anders naar je werk te kijken. Kun je bijvoorbeeld een nieuw project naar je toe trekken? Andere competenties ontwikkelen? Of in deeltijd gaan werken en daarnaast iets heel anders doen? Er is vaak veel meer mogelijk dan je denkt.’

Gelukkig op het werk met het het feel-, fly- en flourish-model

Ook organisatietrainer en -coach Veronique Kilian introduceert in haar boek Geluk op het werk? Train je gelukscompententies! manieren om meer werkgeluk te gaan ervaren. Ze bedacht het feel-, fly- en flourish-model, dat aansluit bij de geluksfactoren van Seligman. In de feel-fase gaat het om het oproepen van positieve emoties. Dit doe je onder meer door actief aan momenten te denken waarin je gelukkig was in je werk. Hierdoor verbind je je met een gevoel van geluk. Een andere manier is door activiteiten te ondernemen waar je gelukkig van wordt.

In de fly-fase leer je dat geluksgevoel vast te houden, zodat je een geluksstemming ontwikkelt. Je traint jezelf om gemakkelijker bij je geluksgevoel te blijven of ernaar terug te keren. Dit doe je door de zogenaamde neuroplasticiteit van je hersenen te beïnvloeden; het vermogen van je hersenen om nieuwe neurologische paden aan te maken. Hoe vaker je positieve emoties oproept, hoe meer je hersenen dit zullen opslaan als een pad dat je vaak bewandeld hebt en hoe makkelijker je terugkeert naar dat pad.

In de flourish-fase vermeerder je het geluksbewustzijn samen met anderen. Volgens Kilian ontstaat er hierdoor een collectieve positieve kracht in de organisatie. Ze geeft het voorbeeld van een experiment aan Harvard University waarbij alle teamleden de opdracht kregen om gedurende drie weken dagelijks een mail naar iemand te sturen met een blijk van waardering of positieve feedback. Het resultaat was dat productiviteit, snelheid en nauwkeurigheid van de teamleden omhoogschoten.

De boodschap van zowel Geersing als Kilian is dat je meer werkgeluk gaat ervaren door te trainen. De volgende acht oefeningen helpen je om positieve emoties te versterken, dat gevoel vast te houden en vervolgens werk te maken van je dromen. De meeste opdrachten zijn gebaseerd op oefeningen uit het Grote Inspiratie Doeboek van Geersing, maar oefening drie komt uit het boek van Kilian.

Gelukkig op het werk in 9 oefeningen

Oefening 1: De 5 Geluksfactoren

Vraag je van de 5 geluksfactoren af hoe het er op werkgebied mee gesteld is. Geef dit telkens aan op de schaal (0 = helemaal niet, 10 = altijd).

  1. Positieve emoties. Ervaar je plezier en tevredenheid in je werk?
  2. Betrokkenheid. Hoe vaak ervaar je ‘flow’ tijdens je werk? Hoezeer ga je op in je activiteiten?
  3. Relaties. Heb je positieve relaties met collega’s of klanten?
  4. Betekenis. Draag je met je werk bij aan iets wat je belangrijk vindt of aan je omgeving?
  5. Prestaties. Kun je je ontwikkelen, oftewel zijn er genoeg uitdagingen en kom je tot nieuwe persoonlijke prestaties?

Bekijk je eigen score. Wat valt je op? Waar zit ruimte voor verbetering?

Oefening 2: Inspirerende Momenten

Beschrijf momenten dat je het helemaal naar je zin had op je werk. Wat zijn de momenten die jou motiveren en energie geven? Wanneer voel jij je echt gelukkig op je werk? Wat doe je dan en wat maakt dat je het zo naar je zin hebt? Noteer het volgende:

Inspirerende momenten of activiteiten op mijn werk. Bijvoorbeeld: toen ik een cursus mocht doen, als ik leuke gesprekken heb met klanten, als ik twee uur geconcentreerd kan schrijven.

Wat ik dan doe. Bijvoorbeeld: ik luister en schrijf dingen op, ik praat en lach, ik denk na en zorg ervoor dat alle informatie goed gedocumenteerd wordt.

Waarom het me inspireert. Bijvoorbeeld: ik voel me wijzer en rijker worden, ik krijg het gevoel dat ik ertoe doe voor mijn klanten, ik vind het heerlijk om mijn gedachten te kunnen ordenen.

Oefening 3: Minigewoontes

Een simpele manier om meer geluksbeleving op je werk te ervaren is met het instellen van positieve minigewoontes. Dit doe je door een zin te maken met de volgende formulering: Zodra ik… doe ik...

Bijvoorbeeld: Zodra ik ...
…  ’s avonds mijn hoofd op het kussen leg om te slapen, denk ik aan drie positieve gebeurtenissen van die dag.
…  thuiskom van mijn werk, leg ik mijn sportkleren klaar.
..  aan mijn bureau zit om te gaan werken, schrijf ik eerst op wat ik waardeer.
…  begin aan een rapport, zet ik mijn timer op 45 minuten en neem ik een korte pauze.

Soms lukt het niet om een minigewoonte in te stellen, omdat er te weinig beloning aan vastzit. Stel dat je regelmatig pauze wilt houden maar je timer na 45 minuten gewoonweg negeert, bouw dan een beloning in waardoor je wel pauze gaat houden. Beloof jezelf iets waardoor je opstaat om dat kopje thee te gaan halen.

Oefening 4: Wensberoepen

Bedenk vijf beroepen of functies die je altijd al hebt willen uitoefenen of waar je soms van droomt of gewoon weleens aan denkt. Probeer daarbij even geen rekening te houden met praktische voorwaarden als opleiding en ervaring. Het mag van alles zijn, bijvoorbeeld stewardess, drummer, bankdirecteur of imker.

Probeer ook te bedenken wat je er zo in aantrekt. Dat legt namelijk je verlangens bloot. Je vult bijvoorbeeld ‘boerin’ in, maar vooral omdat het contact met dieren of het buitenleven je fijn lijkt en niet zozeer de fysieke arbeid.

Het is belangrijk daar even goed over na te denken. Daar ligt uiteindelijk namelijk de sleutel tot geïnspireerd en gelukkig werken. Misschien kun je in je huidige werk meer van die aspecten brengen waar je naar verlangt. Of kom je zo op een idee dat beter aansluit bij je werkervaring, maar waarbij je toch meer buiten kunt zijn.

Beroep 1: (vul in)

Wat lijkt mij hier zo leuk aan?

Beroep 2: (vul in)

Wat lijkt mij hier zo leuk aan?

Beroep 3: (vul in)

Wat lijkt mij hier zo leuk aan?

Beroep 4: (vul in)

Wat lijkt mij hier zo leuk aan?

Beroep 5: (vul in)

Wat lijkt mij hier zo leuk aan?

Welke onderliggende verlangens kun je vervolgens uit deze wensberoepen destilleren? 

Oefening 5: De beste versie van jezelf

Meer positieve gevoelens op het werk leiden tot een breder blikveld, meer creativiteit en beter functioneren. Positieve emoties zorgen er ook voor dat je stressbestendiger en flexibeler wordt en meer voldoening ervaart. Uit onderzoek blijkt dat een van de meest krachtige oefeningen om optimisme te trainen de Best Possible Self Intervention is.

Hierbij stel je jezelf zo levendig mogelijk voor dat al je dromen zijn uitgekomen en je het allermooiste leven leidt dat je je maar kunt voorstellen. Je stelt je dus voor dat al je doelen zijn bereikt. Dit leidt tot een onmiddellijke, kortstondige stijging van je positieve emoties en toekomstverwachtingen. En dat alleen al verhoogt de kans dat je ook werkelijk gaat doen wat jou tot bloei brengt. Als je deze visualisatie regelmatig herhaalt, stijgt je optimisme voor langere tijd.

Visualiseer de beste versie van jezelf
Ga zitten op een comfortabele stoel in een rustige ruimte waar je niet gestoord kunt worden. Sluit je ogen en stel je voor dat je volledig tot bloei bent gekomen. Al je plannen en dromen zijn uitgekomen. Je gebruikt al je talenten en je voelt je energiek en volledig in balans. Probeer jezelf, je omgeving en het eventuele werk dat je doet, zo levendig mogelijk voor te stellen. Zie de kleuren, voel de wind of de kleding die je aanhebt, hoor de mensen om je heen. Wat doe je? Met wie? En waar? Open na een paar minuten je ogen.

Beschrijf vervolgens zo specifiek en concreet mogelijk je toekomstige leven waarin alles op de best mogelijke manier is uitgepakt. Wat waren je doelen en hoe heb je ze bereikt? Welke stappen heb je gezet om daar te komen? Hoe staat het er dan voor met je werk, relaties, gezondheid, vriendschappen? Hoe voelt het om de beste versie van jezelf te zijn? Je kunt deze visualisatie zo vaak doen als je wilt.

Oefening 6: De realiteit

Je hebt gevisualiseerd hoe je leven eruitziet wanneer je alles hebt bereikt wat je maar wilt. Nu kun je iets verder de diepte in gaan door dat te analyseren. Wat zegt dit ideale toekomstbeeld over je realiteit nu? Waar wil je vanaf? Wat moet blijven? Waar moet meer van komen?

Mijn ideale toekomstscenario zegt mij…

Bijvoorbeeld: … dat ik op de goede weg ben, maar meer vrije tijd wil.
Of: … dat ik te weinig uitdaging heb.
Of: … dat ik meer op pad wil.

Waar wil ik vanaf?

Bijvoorbeeld: ik wil minder stress, ik wil minder achter mijn bureau zitten, ik wil niet meer voor een baas werken.

Wat moet erbij komen?

Bijvoorbeeld: ik wil meer met mijn creativiteit doen, ik wil meer tijd voor de kinderen, ik wil meer contact met klanten, meer betekenen voor anderen.

Wat moet blijven?

Bijvoorbeeld: mijn leuke collega’s, die fijne fietsroute naar kantoor, gesprekken met klanten.

Oefening 7: Loopbaanwaarden

Waar liggen je interesses? Wat vind je belangrijk in je werk? Waar liggen je doelen en ambities? Loopbaanwaarden zijn de aspecten van je werk waar je voldoening en motivatie uit haalt.

Bekijk de volgende lijst en schrijf de waarden die je belangrijk vindt op: 

Prestatie
Actie
Vooruitgang
Esthetiek
Verbinding
Autoriteit uitoefenen (leidinggeven)
Autonomie

Maatschappelijke betrokkenheid

Competitie (opwinding)
(Maatschappelijke) bijdrage leveren Creatieve expressie
Beslissingen kunnen nemen
Ontwerpen
Ondernemerschap
Goedheid
Anderen helpen
Hoog inkomen
Onafhankelijkheid
Invloed uitoefenen
Integriteit
Kennis inzetten
Anderen iets leren
Locatie dichtbij
Persoonlijke ontwikkeling
Fysieke activiteit
Voorspelbaarheid (routine)
Contact met klanten en collega’s
Erkenning krijgen
Risico nemen
Zekerheid

Zelf kunnen bepalen
Sociale interactie
Zelfstandigheid
Spirituele voldoening
Status
Supervisie geven
Teamwork
Talenten gebruiken
Afwisseling
Druk
Balans werk/privé

Of eventuele eigen loopbaanwaarden

Zet dan de waarden die voor jou erg belangrijk zijn op een rijtje

Kies nu de vijf belangrijkste waarden en zet ze in volgorde van belangrijkheid. Zo komen jouw allerbelangrijkste loopbaanwaarden helemaal boven aan de lijst en weet je wat jou het meest gelukkig op het werk maakt.

Oefening 8: Samenvatting

Vat nu samen wat je hebt vastgesteld in de vorige oefeningen. Vul daarvoor de volgende zinnen aan:

  • Ik ben…
  • Dit kan ik…
  • Ik wil…

Als het goed is, weet je nu beter wat belangrijk voor je is, waar je gelukkig van wordt en geïnspireerd door raakt. Vervolgens is het tijd om ook aan anderen te laten weten wat je wilt.

Oefening 9: Schrijf je elevator pitch

Om gelukkiger te kunnen werken, moet je wel kenbaar maken wat jou gelukkig op het werk maakt. Dat kan bijvoorbeeld door eens te gaan praten met mensen die doen wat jij leuk zou vinden of met je leidinggevende. Je kunt oefenen met kort en krachtig te vertellen wie je bent en wat je wilt.

Een elevator pitch is, net als een cv, een korte presentatie van jezelf waarin je vertelt wat jij graag wilt gaan doen, waarom en waar je goed in bent. Hij dankt zijn naam aan het idee dat je soms maar een minuut de tijd hebt om jezelf te laten zien, oftewel de duur van een liftritje naar de twintigste etage. Maar al sta je niet met je leidinggevende in een lift, een ‘pitch’ moet wel kort en krachtig zijn.

Het is sowieso een goede oefening om kort maar krachtig voor jezelf te verwoorden waar het voor jou om draait. Het gaat er niet om dat je de perfecte presentatie kunt houden, maar wel dat je de conclusies over wie je bent en wat je wilt, kort, helder en overtuigend kunt neerzetten.

Tips:

  • Maak korte zinnen
  • Gebruik niet te veel werkwoordsvormen achter elkaar: ‘ik zou willen gaan werken’ wordt dus ‘ik wil werken’.
  • Formuleer actief: in plaats van ‘ik word gevraagd’, schrijf je: ‘mijn opdrachtgevers vragen’.
  • Zet alles in de tegenwoordige tijd: ‘ik ga…’, ‘ik ben…’, ‘ik doe…’
  • Probeer het vooral levendig te maken en gebruik ook een kort concreet voorbeeld dat iedereen begrijpt.
  • Gebruik zo min mogelijk voorzichtige woorden zoals ‘misschien’, ‘een beetje’, ‘eventueel’.

Schrijf in maximaal 150 woorden je elevator pitch.

Dan is het tijd om je pitch te oefenen. Lees de tekst eerst een keer voor jezelf voor. Is dit echt zoals je bent? Komt duidelijk over wat je gelukkig op het werk maakt? Kun je het makkelijk onthouden? Duurt je pitch niet langer dan een minuut? Schaaf eventueel nog wat bij.

Je kunt je pitch ook voor de spiegel oefenen of uitproberen op een goede vriend. Verzamel wat feedback en pas de tekst voor de laatste keer aan. Ben je tevreden? Dan ben je klaar om met je verhaal de wereld in te gaan en stappen te gaan zetten naar gelukkig op het werk worden. Veel succes en plezier!

Meer informatie, inspiratie en oefeningen:
G. Geerding, Het Grote Inspiratie Doeboek, Uitgeverij Thema en &Talent, 2018,
www.thema.nl / V. Kilian, Geluk op het werk? Train je gelukscompetenties!,
uitgegeven door K-T Dynamics, 2018, www.K-TDynamics.nl.