Mááám, zijn we er al?

Voor kleine kinderen is vakantie niet altijd een feest, zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Op reis gaan betekent een inbreuk op veel zekerheden en een onverwacht groot beroep op hun geduld en concentratievermogen. Maar als ouder kun je genoeg doen om het ook voor je kind leuk te maken.

Voor volwassenen is het duidelijk: na maandenlang hard werken wil je nieuwe plekken bezoeken, andere smaken proeven en Frans horen praten bij de bakker. Ook je eigen gedragspatroon is tijdens de vakantie doorgaans anders dan normaal. En dat is precies de bedoeling. Je wilt er namelijk ‘even helemaal tussenuit’. Maar voor kleine kinderen is een vakantie vaak een stuk minder ontspannen: ze houden er meestal niet zo van om er helemaal uit te zijn. Vooral jonge kinderen zijn gesteld op voorspelbaarheid. En dat heeft een reden. De Britse psychiater John Bowlby stelde medio vorige eeuw al dat kleine kinderen zich niet alleen aan mensen hechten, maar ook aan plekken en rituelen. Bekende plekken maken het leven van kinderen voorspelbaar en geven hun daardoor een gevoel van zekerheid.

‘Kinderen opvoeden mag best makkelijk zijn’

Ouders werken te hard aan de toekomst van hun kinderen. Al dat geploeter is zinloos, vindt psycholoo...

Lees verder

Gevoelig voor impulsen

Tijdens de vakantie verandert dat alles ineens. Ze komen op nieuwe plaatsen waar ze overspoeld worden door nieuwe indrukken. Zelfs hun vertrouwde bed – een oase van veiligheid – zijn ze ineens kwijt. Verder gedragen hun vader en moeder zich anders dan ze gewend zijn. En ook staan sommige rituelen plotseling op de helling, zoals voor het slapengaan samen naar Sesamstraat kijken. En er is meer. Niet alleen betekent op vakantie gaan voor kinderen dat ze op een andere plek wonen, er wordt ook een beroep gedaan op iets wat ze per definitie nog nauwelijks bezitten: geduld. Zelden wordt kinderen gevraagd zo lang op dezelfde plek te zitten als tijdens de vakantie. En een hele dag achter in de auto doorbrengen is geen sinecure.
Hoe jonger kinderen zijn, hoe gevoeliger voor allerlei impulsen die in hen opkomen: ze zien iets en willen erop af om het te onderzoeken. Die exploratiedrang hoort bij de leeftijd en is belangrijk voor hun ontwikkeling. Volgens de wereldberoemde Duits-Amerikaanse ontwikkelingspsycholoog Erik Erikson is het zelfs het belangrijkste wat een kind tussen zijn derde en vijfde jaar te doen staat. Maar als gevolg van die exploratiedrang kunnen jonge kinderen zich moeilijk op één ding concentreren. De aandachtsspanne van een gemiddelde kleuter bij een taak die hij of zij leuk vindt, is daardoor maar zes à twintig minuten, al naar gelang zijn of haar temperament. Dus wanneer je aan kinderen vraagt om uren op de achterbank te zitten, is het niet zo vreemd dat ze er snel genoeg van hebben. Ze kunnen hun impulsen best eventjes onderdrukken om hun ouders ter wille te zijn, maar dat gedrag heeft natuurlijke, ontwikkelingspsychologische grenzen.

Nog geen besef van tijd

Er is nog een derde reden waarom vakantie voor kinderen niet altijd helemaal vakantie is: hun tijdsbeleving. Naarmate een kind jonger is, kan het lastiger inschatten hoelang iets nog duurt. Uitspraken als ‘We zijn er zo’ of ‘Straks gaan we even stoppen’ zijn voor kinderen moeilijk te bevatten.
Vooral de jongsten leven in het hier en nu. ‘Uren’ en ‘minuten’ zijn eenvoudigweg een te grote abstractie voor kinderen tot een jaar of zes. Pas rond die leeftijd gaan ze leren logisch te denken – volgens de Zwitserse ontwikkelingspsycholoog Jean Piaget, die stelde dat de denkontwikkeling zich voltrekt in fasen, bereiken ze dan de ‘concreet operationele’ fase. In dat stadium beginnen ze ook te leren op de klok te kijken. Tot die leeftijd hebben kinderen nog geen kloppend tijdsbesef.
Maar hoelang de reis nog duurt, kunnen ze met een beetje hulp wel degelijk begrijpen. En zonder games of dvd’s kun je ze ook best bezighouden. Hiernaast staan vijf tips om de camping fluitend te halen.

auteur

Steven Pont

» profiel van Steven Pont

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Met z’n allen in één bed

Steeds meer vaders en moeders kiezen voor ‘natuurlijk ouderschap’. Samen slapen, je kind altijd ...
Lees verder
Artikel

Met z’n allen in één bed

Steeds meer vaders en moeders kiezen voor ‘natuurlijk ouderschap’. Samen slapen, je kind altijd ...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Advies

We hebben een groot verschil in libido

Mijn man en ik zijn al vijf jaar samen, we passen goed bij elkaar en werken aan een toekomst. Het pr...
Lees verder
Advies

We hebben een groot verschil in libido

Mijn man en ik zijn al vijf jaar samen, we passen goed bij elkaar en werken aan een toekomst. Het pr...
Lees verder
Test

Wat zijn de gevolgen van opgroeien bij een narcistische oude...

Opgevoed worden door iemand die vooral met zichzelf bezig is, kan diepe sporen nalaten. Ben je opgeg...
Lees verder
Advies

Afgeschakeld als kind

Voor kleine kinderen is vakantie niet altijd een feest, zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Op...
Lees verder
Kort

5 Tips om uw kinderen gezond te houden

Voor kleine kinderen is vakantie niet altijd een feest, zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Op...
Lees verder
Kort

Camera helpt onthouden

Druk in de weer een stedentripje vast te leggen ben je misschien bang dat al dat getuur door de lens...
Lees verder
Artikel

Genieten tijdens de vakantie

Heerlijk, bijna vakantie. Niets zo fijn als dagdromen over wat we gaan doen in die zee van tijd: wan...
Lees verder
Artikel

Zo vader, zo dochter

Een dochter in de voetsporen van haar vader. Is dat toeval of keuze? Freddy Lange, psychotherapeut e...
Lees verder